🎬 DP වීඩියෝ
03.5 • විනාඩි 19 ක කියවීමක්

සත්ත්ව රාජධානිය (I) — අපෘෂ්ඨවංශී වංශ (Cnidaria සිට Echinodermata දක්වා)

Kingdom Animalia (Part I) — Invertebrate Phyla (Cnidaria to Echinodermata)
විෂය නිර්දේශ කෙටි සාරාංශය

සත්ත්ව රාජධානියේ පොදු ලක්ෂණ, දේහ සමමිතිය, ද්විප්‍රස්තර හා ත්‍රිප්‍රස්තර ජනක ස්තර, සීලෝම ආකාර 3 (අසීලෝමික, ව්‍යාජ සීලෝමික, සත්‍ය සීලෝමික) සහ Cnidaria, Platyhelminthes, Nematoda, Annelida, Mollusca, Arthropoda හා Echinodermata යන අපෘෂ්ඨවංශී වංශ 7හි සියලුම NIE ලක්ෂණ මහා සංසන්දන වගුවක් සමඟ.

අපෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව වංශ 7හි පරිණාමික කඩඉම් සහ සීලෝම ආකාර 3 Click to Zoom • ද්විප්‍රස්තර අරීය සමමිතියේ සිට ත්‍රිප්‍රස්තර සත්‍ය සීලෝමික සතුන් දක්වා ද්විප්‍රස්තර • අරීය සමමිතික Cnidaria (මධ්‍යශ්ලේෂය සහිත) ත්‍රිප්‍රස්තර • අසීලෝමික Platyhelminthes (දේහ කුහර නැත) ත්‍රිප්‍රස්තර • ව්‍යාජ සීලෝමික Nematoda (වටපණුවන්) ත්‍රිප්‍රස්තර • සත්‍ය සීලෝමික Annelida • Mollusca • Arthropoda • Echino වංශ 7 එක තත්පරයෙන් හඳුනාගන්නා අනන්‍ය "මුද්‍රා ලක්ෂණ" (Diagnostic Hallmarks): 1. Cnidaria: දංශක සෛල (Cnidocytes/දංශක කෝෂ්ඨ), බුහුබා හා මෙඩුසා ආකාර, තනි විවරයක් සහිත ආමාශ වාහිනී කුහරය. 2. Platyhelminthes: පෘෂ්ඨෝදරීයව පැතලි, සිළු බල්බ සහිත ප්‍රාක්වෘක්කිකා (මුල්ම බහිස්ස්‍රාවී අවයව!) • 3. Nematoda: අන්වායාම පේශි පමණි, උච්චර්මය හැව හැලීම. 4. Annelida: මුල්ම සත්‍ය සීලෝමය හා මුල්ම ශීර්ෂණය, මෙවුල/දැඩි කෙඳි/පශ්ච වෘක්කිකා • 5. Mollusca: පාදය + අන්තරංග ගොනුව + ප්‍රාවරණය, රේත්‍රිකාව (Radula). 6. Arthropoda: කයිටිනීය බහිස්සැකිල්ල, සන්ධි පාද, රුධිර හෙබ, මැල්පිගීය නාලිකා • 7. Echinodermata: කරදිය පමණි, පංචඅරීය සුහුඹුලා, ජල වාහිනී පද්ධතිය හා නාළ පාද! වැඩිම ජීවී විශේෂ ගණනක් අයත් වඩාත්ම සාර්ථක සත්ත්ව වංශය = Arthropoda • 100% කරදිය වාසී වංශය = Echinodermata!
රූප සටහන: සත්ත්ව රාජධානිය (I) — අපෘෂ්ඨවංශී වංශ (Cnidaria සිට Echinodermata දක්වා) (විශාල කර බැලීමට රූපය මත ක්ලික් කරන්න)

දැන් අපි එන්නේ 03 වන ඒකකයේ ළමයි ආසම කරන, ඒ වගේම A/L විභාගයේ වැඩිම ලකුණු ප්‍රමාණයක් (MCQ 4–5ක් + ව්‍යුහගත/රචනා කොටසක්!) ලැබෙන ඇනිමාලියා (සත්ත්ව) රාජධානියේ පළමු කොටසට (නිපුණතා මට්ටම 3.2.6)! ගොඩක් ළමයි අපෘෂ්ඨවංශී වංශ 7 දැක්කම "අම්මෝ මේ ලක්ෂණ ඔක්කොම පැටලෙනවනේ!" කියලා බය වෙනවා. හැබැයි අපි මේ වංශ 7 පරිණාමය වුණු පිළිවෙළට කතාවක් වගේ ගළපලා ගත්තම ඔයාට ජීවිතේට ආයේ එක වංශයක්වත් පැටලෙන්නේ නැහැ!

🩺 අනාගත වෛද්‍යවරයෙකු විදිහට ඔයාට මේ අපෘෂ්ඨවංශී පාඩම ඕන වෙන්නේ ඇයි?

ශ්‍රී ලංකාවේ වෛද්‍ය පීඨයේදී ඔයාට පරපෝෂිතවේදය (Medical Parasitology) කියලා වෙනමම විෂයයක් ඉගෙනගන්න වෙනවා! ළමයින්ට ලේ හිඟකම (රක්තහීනතාව) ඇති කරන කොකු පණුවා, බඩේ අමාරු හදන වටපණුවා (Ascaris) හා කිරිපණුවා, Culex මදුරුවා බෝ කරන බරවා (Filariasis) පණුවා යන ඔක්කොම Nematoda වංශයේ! ඌරු මස්/හරක් මස් හරියට නොපිස කෑවාම බඩවැලේ හැදෙන පටිපණුවා (Taenia) අයත් වෙන්නේ Platyhelminthes වංශයට! ඩෙංගු, මැලේරියා, බරවා වාහක මදුරුවන් හා කිනිතුල්ලන් ඔක්කොම Arthropoda වංශයේ! ඒ විතරක් නෙමෙයි — ප්ලාස්ටික් සැත්කම්වලදී රුධිර කැටි ගැසීම වළක්වන්න අදටත් වෛද්‍යවරු කූඩැල්ලන් (Annelida) පාවිච්චි කරනවා!

1. ඇනිමාලියා රාජධානියේ පොදු ලක්ෂණ සහ දේහ සැලැස්මේ මූලික පදනම

සියලුම සතුන් බහුසෛලික, සෛල බිත්ති රහිත සුන්‍යෂ්ටිකයන් වන අතර, ආහාර දේහය තුළට අධිග්‍රහණය කර (Ingestive heterotrophs) එන්සයිම ආධාරයෙන් ජීර්ණය කරනවා. සෛල සංවිධානය වී පටක සාදන අතර වැඩි දෙනෙක් ලිංගික ප්‍රජනනය පෙන්වනවා. දැන් වංශ 7ට යන්න කලින් මේ මූලික වචන 3 හොඳටම ඔළුවට දාගන්න:

  • දේහ සමමිතිය: මධ්‍ය අක්ෂය හරහා ඕනෑම තලයකින් සමාන කොටස්වලට බෙදිය හැකි නම් අරීය සමමිතිය (Radial symmetry — උදා: Cnidaria, සුහුඹුල් Echinodermata පංචඅරීයයි); එක් තලයකින් පමණක් වම් හා දකුණු සමාන භාග දෙකකට බෙදිය හැකි නම් ද්විපාර්ශ්වික සමමිතිය (Bilateral symmetry).
  • ජනක ස්තර (Germ layers): කලලයේ බහිශ්චර්මය හා අන්තශ්චර්මය පමණක් ඇත්නම් ද්විප්‍රස්තර (Diploblastic — Cnidaria); ඒ දෙක අතර මැදින් මධ්‍යචර්මය (Mesoderm) ද පිහිටයි නම් ත්‍රිප්‍රස්තර (Triploblastic — Platyhelminthes සිට ඉහළට සියල්ල!).
  • දේහ කුහර / සීලෝම ආකාර 3: (1) දේහ කුහරයක් නැති අසීලෝමික (Acoelomate — Platyhelminthes), (2) මධ්‍යචර්මයෙන් සම්පූර්ණයෙන් ආස්තරණය නොවූ ව්‍යාජ සීලෝමික (Pseudocoelomate — Nematoda), සහ (3) මධ්‍යචර්මයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වට වූ සත්‍ය සීලෝමික (Coelomate — Annelida සිට ඉහළට සියල්ල!).

2. අපෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව වංශ 7 පියවරෙන් පියවර (NIE පිටු 101–108)

Cnidaria වංශයේ මිරිදිය Hydra බුහුබාවාගේ ග්‍රාහිකා සහ අංකුරණය
රූපය 3.10: Cnidaria වංශයේ මිරිදිය Hydra — උපස්තරයට ඇලී වසන සිලින්ඩරාකාර බුහුබා (Polyp) ආකාරය, මුඛය වටා පිහිටි දංශක සෛල සහිත ග්‍රාහිකා සහ අලිංගික අංකුරණය (Budding).
01
වංශය Cnidaria (උදා: Hydra, Obelia, මුහුදුමල, ලොඩියා/Jellyfish, කොරල්): Hydra වැනි මිරිදිය විශේෂ කිහිපයක් හැර බහුතරය කරදිය වාසී වේ. ද්විප්‍රස්තර, අරීය සමමිතික සරල සතුන් ය (බහිශ්චර්මය හා අන්තශ්චර්මය අතර අසෛලීය මධ්‍යශ්ලේෂයක් / Mesoglea ඇත). තනි සිදුරකින් (මුඛය) පමණක් පිටතට විවෘත වන මල්ලක් වැනි ආමාශ වාහිනී කුහරයක් දරයි. දේහ ආකාර දෙකකි: උපස්තරයට ඇලී වසන සිලින්ඩරාකාර බුහුබා (Polyp) සහ මුඛය උදරීයව ඇති නිදැලි පැතලි මෙඩුසා (Medusa). නිඩාරියාවන්ට පමණක් අනන්‍ය ලක්ෂණය: ග්‍රාහිකාවල පිහිටි දංශක සෛල (Cnidocytes) තුළ දංශක කෝෂ්ඨ (Nematocysts — විදිය හැකි තන්තුවක් සහිත කැප්සියුල) පැවතීමයි! දේහ බිත්තිය හරහා ශ්වසනය හා බහිස්ස්‍රාවය සිදු වන අතර අංකුරණයෙන් අලිංගිකව ද ලිංගිකව ද ප්‍රජනනය කරයි.
02
වංශය Platyhelminthes — පැතලි පණුවන් (උදා: Planaria, Taenia/පටිපණුවා, Fasciola/පැතැල්ලා): නිදැලිවාසී (Planaria — පක්ෂ්ම හා හිසේ අක්ෂි ලප ඇත) හෝ පරපෝෂී වේ. පෘෂ්ඨෝදරීයව පැතලි, සත්‍ය ඛණ්ඩනයක් රහිත, ත්‍රිප්‍රස්තර අසීලෝමිකයෝ ය (ශීර්ෂණය පිළිබඳ මුල් සලකුණු ඇතත් පැහැදිලි නැත). දේහ කුහර, පරිවහන, ශ්වසන හා කංකාල පද්ධති නැත. විභාගයට අතිශය වැදගත් "මුල්ම" ලක්ෂණ 2: (1) පූර්ව ගැංග්ලියා යුගලක් හා අන්වායාම ස්නායු රැහැන් දෙකක් සහිත මද වශයෙන් සංකීර්ණ මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියක් මුලින්ම හමුවන්නේ මොවුන්ගේය; (2) බහිස්ස්‍රාවය හා ආස්‍රැති විධානය සඳහා වෙනමම අවයව (සිළු බල්බ / Flame bulbs සහිත ප්‍රාක්වෘක්කිකා / Protonephridia) මුලින්ම හමුවන්නේ ද මොවුන්ගේය! ගුදයක් රහිත ශාඛනය වූ අසම්පූර්ණ ආමාශ වාහිනී කුහරයක් ඇත (බහිස්තලනය කළ හැකි ග්‍රසණිකාවක් සහිතයි). ද්විලිංගික වුවද අභ්‍යන්තර පරසංසේචනය සිදු කරයි.
03
වංශය Nematoda — වටපණුවන් (උදා: වටපණුවා/Ascaris, කොකු පණුවා, කිරි පණුවා): වැඩි දෙනෙක් කරදිය/මිරිදිය/තෙත් පසේ නිදැලිවාසී වන අතර ඇතැමෙක් ශාක හා සතුන් තුළ පරපෝෂී වේ. දෙකෙළවරින් සිහින් වූ සිලින්ඩරාකාර, ඛණ්ඩනය නොවූ, පැහැදිලි ශීර්ෂණයක් නැති (පූර්ව කෙළවර සංවේදී පිටිකා ඇත) ත්‍රිප්‍රස්තර ව්‍යාජ සීලෝමිකයෝ ය. දේහය දැඩි උච්චර්මයකින් (Cuticle) වැසී ඇති අතර හැව හැලීම (Ecdysis) සිදු කරයි. මුඛය හා ගුදය සහිත සම්පූර්ණ ආහාර මාර්ගයක් ඇත; රුධිර සංසරණ හා ශ්වසන පද්ධති නැත. දේහ බිත්තියේ අන්වායාම පේශි පමණක් පිහිටයි! බහිස්ස්‍රාවී සිදුරුවලින් විවෘත වන අන්වායාම බහිස්ස්‍රාවී ප්‍රණාල ඇත. ඒකලිංගිකයි (ගැහැනු සත්තු විශාලය), අභ්‍යන්තර සංසේචනය පෙන්වයි.
04
වංශය Annelida — ඛණ්ඩනය වූ පණුවන් (උදා: ගැඩවිලා, කූඩැල්ලා, වැරහැලි පණුවා/Nereis): කරදිය, මිරිදිය හා තෙත් පසේ වෙසේ. ඛණ්ඩනය වූ සිලින්ඩරාකාර දේහ දරන ත්‍රිප්‍රස්තර සතුන් වන අතර, මුලින්ම සත්‍ය සීලෝමය හමුවන්නේත්, පැහැදිලි ශීර්ෂණය (Cephalization) පෙන්වන මුල්ම සතුන් වන්නේත් ඇනෙලිඩාවන් ය! පෘෂ්ඨීය මස්තිෂ්ක ගැංග්ලියම, වලයාකාර සම්බන්ධක හා උදරීය ස්නායු රැහැන සහිත දියුණු ස්නායු පද්ධතියක් ඇත. ඇතැම් සතුන්ගේ බීජ කෝෂය ශ්‍රාවය කරන මෙවුල (Clitellum), ශ්වසනයට හා සංචරණයට උදව් වන අංශපාදිකා (Parapodia), සංචරණයට උදව් වන දැඩි කෙඳි (Chaetae) සහ පරපෝෂී කූඩැල්ලන්ගේ චූෂකර (Suckers) පිහිටයි. බහිස්ස්‍රාවය පශ්ච වෘක්කිකා (Metanephridia) මගින් සිදු වේ.
05
වංශය Mollusca (උදා: මට්ටියා, ගොළුබෙල්ලා, බූවල්ලා, දැල්ලා, අටපියල්ලා, අලි දත් කටුවා, කාවටියා, හම්බෙල්ලා): බහුතරය කරදිය වන අතර සමහරු මිරිදිය හා භෞමික වේ. මෘදු, ඛණ්ඩනය රහිත සීලෝමික දේහය කොටස් 3කට බෙදේ: සංචරණයට පේශිමය පාදය, අභ්‍යන්තර අවයව දරන අන්තරංග ගොනුව (Visceral mass) සහ බාහිර හෝ අභ්‍යන්තර කවචය ශ්‍රාවය කරන ප්‍රාවරණය (Mantle)! බොහෝ මොලුස්කාවන් ආහාර සූරා ගැනීමට මුඛයේ ඇති කුඩා දත් සහිත කයිටිනීමය රිබන් ආකාර රේත්‍රිකාව (Radula) යොදා ගනී. ප්‍රාවරණ කුහරයේ ඇති ජලක්ලෝම හෝ ප්‍රාවරණය හරහා ශ්වසනය ද, පශ්ච වෘක්කිකා මගින් බහිස්ස්‍රාවය ද සිදු වේ. (NIE සම්පත් පොතට අනුව ඒකලිංගික වන අතර ප්‍රජනක අවයව අන්තරංග ගොනුව තුළ පිහිටයි).
06
වංශය Arthropoda (උදා: කෘමීහු, මකුළුවා, ඉස්සා, කකුළුවා, ගෝනුස්සා, කිනිතුල්ලා, මයිටාවෝ, හැකරැල්ලා, පත්තෑයා): පෘථිවිය මත වැඩිම ජීවී විශේෂ ගණනක් අයත්, වඩාත්ම සාර්ථක සත්ත්ව කණ්ඩායමයි! ඛණ්ඩනය වූ ශරීරයක්, සන්ධි සහිත පාද සහ කයිටිනීය බහිස්සැකිල්ලක් දරයි (අඛණ්ඩව වර්ධනය නොවන අතර වරින් වර සැකිල්ල හැලීම සිදු කරයි). ආදි පෘෂ්ඨීය මොළයක් හා ඛණ්ඩනය වූ ඝන උදරීය ස්නායු රැහැනක් ඇත. විවෘත රුධිර සංසරණ පද්ධතියක් ඇත — හෘදය මගින් කේශනාලිකා රහිතව රුධිර හෙබ (Haemocoel) තුළට රුධිරය පොම්ප කර පටක සෘජුවම නහවයි! ශ්වසනය: ජලජ ජීවීන්ගේ ජලක්ලෝම, භෞමික කෘමීන්ගේ කයිටින් සහිත ශ්වාසනාල පද්ධතිය (Tracheal system), ඇරක්නීඩාවන්ගේ (මකුළුවන්/ගෝනුස්සන්) පත් පෙණහලු (Book lungs). මැල්පිගීය නාලිකා මගින් යූරික් අම්ලය බහිස්ස්‍රාවය කරයි; ඒකලිංගිකයි.
07
වංශය Echinodermata (උදා: මුහුදු තාරකාවා, භංගුර තාරකාවා, මුහුදු ලිලී, පෙඳැඟිල්ලන්, මුහුදු කැකිරි, මුහුදු ඉකිරියා, මුහුදු කාසි): සියල්ලෝම කරදිය වාසී (100% Marine), ත්‍රිප්‍රස්තර සීලෝමිකයෝ ය! කීට අවධි ද්විපාර්ශ්වික සමමිතික වුවද, පරිණත ජීවීන් ඛණ්ඩනය හෝ ශීර්ෂණය නොදරන පංචඅරීය සමමිතිකයෝ (Pentaradial) වෙති! තුනී අපිචර්මයකින් ආවරණය වූ ඵලකවලින් සැදි අන්තඃසැකිල්ලක් දරයි. අනන්‍යතම ලක්ෂණය: සංචරණය හා භෝජනය සඳහා නාළ පාද (Tube feet) දරන ජල වාහිනී පද්ධතියයි (Water vascular system)! මුඛය යටි පැත්තේ ද ගුදය ඉහළ පෘෂ්ඨයේ ද පිහිටි සම්පූර්ණ ආහාර මාර්ගයක් ඇත. සංසරණ පද්ධතිය සංවෘත, හෘදයක් රහිත, ක්ෂීණ වූ එකකි. ස්නායු වලයක් හා අරීය ස්නායු රැහැන් ඇත; දේහ බිත්තිය, නාළ පාද, ශ්වාස රුක් (Respiratory trees) හෝ පැපුල (Papulae) මගින් වායු හුවමාරු කරයි; ඒකලිංගික වන අතර බාහිර සංසේචනය පෙන්වයි.
Echinodermata වංශයේ මුහුදු තාරකාවා (Asterias rubens) පංචඅරීය සමමිතිය පෙන්වන අයුරු
රූපය 3.11: Echinodermata වංශයේ මුහුදු තාරකාවා (Asterias) — ද්විපාර්ශ්වික කීට අවධියකින් පසු පංචඅරීය සමමිතික සුහුඹුලෙකු බවට පත්වන, ජල වාහිනී පද්ධතිය හා නාළ පාද දරන කරදිය සත්ත්වයෙකි.

3. අපෘෂ්ඨවංශී වංශ 7 මහා සංසන්දන වගුව (විභාග අවසන් පුනරීක්ෂණයට!)

වංශය සමමිතිය හා ජනක ස්තර / සීලෝමය ආහාර මාර්ගය හා සංසරණය ශ්වසනය හා බහිස්ස්‍රාවය සුවිශේෂ හඳුනාගැනීමේ ලක්ෂණ
Cnidaria අරීය; ද්විප්‍රස්තර; අසෛලීය මධ්‍යශ්ලේෂය තනි විවර ආමාශ වාහිනී කුහරය; සංසරණ නැත දේහ බිත්තිය හරහා විසරණය බුහුබා හා මෙඩුසා; ග්‍රාහිකාවල දංශක සෛල (Cnidocytes)
Platyhelminthes ද්විපාර්ශ්වික; ත්‍රිප්‍රස්තර; අසීලෝමික ගුදයක් රහිත අසම්පූර්ණ කුහරය; සංසරණ නැත දේහ බිත්තියෙන් වායු හුවමාරුව; සිළු බල්බ සහිත ප්‍රාක්වෘක්කිකා පෘෂ්ඨෝදරීයව පැතලි; මුල්ම මධ්‍ය ස්නායු හා මුල්ම බහිස්ස්‍රාවී අවයව
Nematoda ද්විපාර්ශ්වික; ත්‍රිප්‍රස්තර; ව්‍යාජ සීලෝමික සම්පූර්ණ ආහාර මාර්ගය; සංසරණ නැත දේහ බිත්තියෙන් වායු හුවමාරුව; අන්වායාම බහිස්ස්‍රාවී ප්‍රණාල දැඩි උච්චර්මය හා හැව හැලීම; අන්වායාම පේශි පමණක් ඇත
Annelida ද්විපාර්ශ්වික; ත්‍රිප්‍රස්තර; මුල්ම සත්‍ය සීලෝමික සම්පූර්ණයි; සංවෘත සංසරණය සම / අංශපාදිකා; පශ්ච වෘක්කිකා ඛණ්ඩනය, මුල්ම ශීර්ෂණය, මෙවුල, දැඩි කෙඳි, අංශපාදිකා, චූෂකර
Mollusca ද්විපාර්ශ්වික (හෝ අසමමිතික); සීලෝමික සම්පූර්ණයි (රේත්‍රිකාව); විවෘත (දැල්ලා/බූවල්ලා සංවෘත) ජලක්ලෝම / ප්‍රාවරණය; පශ්ච වෘක්කිකා ඛණ්ඩනය රහිතයි; පාදය + අන්තරංග ගොනුව + ප්‍රාවරණය; CaCO3 කවචය
Arthropoda ද්විපාර්ශ්වික; ත්‍රිප්‍රස්තර; සීලෝමික (රුධිර හෙබ) සම්පූර්ණයි; විවෘත සංසරණය (රුධිර හෙබ) ජලක්ලෝම / ශ්වාසනාල / පත් පෙණහලු; මැල්පිගීය නාලිකා (යූරික් අම්ලය) කයිටිනීය බහිස්සැකිල්ල, සන්ධි පාද, ඝන උදරීය ස්නායු රැහැන
Echinodermata කීටයා ද්විපාර්ශ්වික → සුහුඹුලා පංචඅරීය; සීලෝමික සම්පූර්ණයි; සංවෘත, හෘදයක් රහිත ක්ෂීණ සංසරණය නාළ පාද / ශ්වාස රුක් / පැපුල 100% කරදිය; ඵලක අන්තඃසැකිල්ල; ජල වාහිනී පද්ධතිය හා නාළ පාද
🦀 ඒකකය 03.5 සාරාංශ සංකල්ප සිතියම
"මුලින්ම හමුවන" MCQ ලැයිස්තුව මධ්‍ය ස්නායු + බහිස්ස්‍රාවී අවයව = Platyhelminthes; සත්‍ය සීලෝමය + පැහැදිලි ශීර්ෂණය = Annelida!
බහිස්ස්‍රාවී ව්‍යූහ මතක තබාගැනීම Platyhelminthes = සිළු බල්බ/ප්‍රාක්වෘක්කිකා; Annelida & Mollusca = පශ්ච වෘක්කිකා; Arthropoda = මැල්පිගීය නාලිකා.
හැව හැලීම පෙන්වන වංශ 2 Nematoda (දැඩි උච්චර්මය) සහ Arthropoda (කයිටිනීය බහිස්සැකිල්ල) යන දෙකම හැව හැලීම සිදු කරයි!
Arthropoda ශ්වසන ආකාර 3 ජලජ (ඉස්සා) = ජලක්ලෝම; කෘමීන් = ශ්වාසනාල පද්ධතිය; ඇරක්නීඩාවන් (මකුළුවා) = පත් පෙණහලු.
Mollusca දේහ කොටස් 3 පේශිමය පාදය + අන්තරංග ගොනුව + කවචය ශ්‍රාවය කරන ප්‍රාවරණය (+ මුඛයේ රේත්‍රිකාව).
Echinodermata විශේෂතා කරදිය පමණි; කීටයා ද්විපාර්ශ්විකයි, සුහුඹුලා පංචඅරීයයි; හෘදයක් නැති ක්ෂීණ සංවෘත සංසරණය; නාළ පාද.