Python ක්රමලේඛනය සහ දත්ත සමුදා ප්රමතකරණය (1NF, 2NF, 3NF)
උසස් පෙළ ICT ප්රශ්න පත්රයේ වැඩිම ලකුණු ප්රතිශතයක් හිමිවන Python ක්රමලේඛනයේදී කාරක ප්රමුඛතාව, පාලන ව්යුහ (if-elif-else, for, while), ලැයිස්තු කැපීම (List slicing), ශ්රිත හා ගොනු හැසිරවීම මඟින් ඇල්ගොරිතම ගොඩනැඟේ. ඊට සමගාමීව දත්ත සමුදා ප්රමතකරණය (1NF, 2NF, 3NF) මඟින් දත්ත අතිරික්තතාව සහ ඇතුළත් කිරීමේ, යාවත්කාලීන කිරීමේ හා මකා දැමීමේ විෂමතා ඉවත් කෙරේ.
1. Python 3 ක්රමලේඛනය: දත්ත ප්රරූප, කාරක ප්රමුඛතාව සහ පාලන ව්යුහ
NIE A/L ICT නිර්දේශය යටතේ Python 3 ගතික දත්ත ප්රරූපකරණය (Dynamic typing) භාවිත කරයි. විකරණය කළ හැකි (Mutable) දත්ත ප්රරූප වන්නේ list, dict, set වන අතර විකරණය කළ නොහැකි (Immutable) දත්ත ප්රරූප වන්නේ int, float, bool, str සහ tuple වේ.
- කාරක ප්රමුඛතාව (Operator Precedence — ඉහළ සිට පහළට):
()→**(දකුණේ සිට වමට සංඝටිත වන එකම ද්විමය කාරකය! උදා:2 ** 3 ** 2 = 2⁹ = 512) → ඒකමය+x, -x, ~x→*, /, //, %→+, -→ සැසඳුම් කාරක (<, <=, >, ==, !=) →not→and→or. - නිඛිල බෙදීම හා ශේෂය (සෘණ සංඛ්යා සඳහා): Python හි
//(Floor division) සැමවිටම අඩු නිඛිලය දෙසට වටයයි:-7 // 2 = -4සහa % b = a - b * (a // b)අනුව-7 % 2 = -7 - 2*(-4) = +1වේ! - ලැයිස්තු කැපීම (List/String Slicing):
seq[start : stop : step]හිstopදර්ශකය ඇතුළත් නොවේ;seq[::-1]මඟින් අනුක්රමය ආපසු හරවයි.
# A/L ICT II පත්රයේ දර්ශීය Python ගොනු හා ශ්රිත ඇල්ගොරිතමය:
def grade_summary(input_file, output_file):
total = 0
count = 0
with open(input_file, "r") as fin, open(output_file, "w") as fout:
for line in fin:
parts = line.strip().split(",")
if len(parts) == 2:
name, mark = parts[0], int(parts[1])
grade = "A" if mark >= 75 else ("B" if mark >= 65 else ("C" if mark >= 50 else "F"))
fout.write(f"{name},{mark},{grade}
")
total += mark
count += 1
return round(total / count, 2) if count > 0 else 0.0
2. සම්බන්ධක දත්ත සමුදා ප්රමතකරණය (Database Normalization: 1NF, 2NF, 3NF)
දුර්වල ලෙස සැලසුම් කළ තනි වගුවක දත්ත අතිරික්තතාව (Data redundancy) නිසා ඇතුළත් කිරීමේ (Insertion), යාවත්කාලීන කිරීමේ (Update) සහ මකා දැමීමේ (Deletion) විෂමතා හට ගනී. ඒවා ඉවත් කිරීමට ප්රමතකරණ පියවර තුන භාවිත වේ:
| ප්රමත මට්ටම | තෘප්ත කළ යුතු කොන්දේසිය (NIE A/L ICT Unit 08) | විසඳුම් ක්රමය (උදාහරණය සහිතව) |
|---|---|---|
| 1NF (පළමු ප්රමත ආකාරය) | සියලුම උපලක්ෂණවල පරමාණුක (Atomic / තනි) අගයන් පමණක් තිබීම, පුනරාවර්තන කාණ්ඩ නොමැති වීම සහ අනන්ය ප්රාථමික යතුරක් තිබීම. | බහු-අගය PhoneNo ක්ෂේත්රය වෙනම පේළිවලට හෝ Student_Phone(StdID, PhoneNo) වගුවකට වෙන් කිරීම. |
| 2NF (දෙවන ප්රමත ආකාරය) | වගුව 1NF හි පැවතීම සහ කිසිදු යතුරු-නොවන උපලක්ෂණයක් සංයුක්ත ප්රාථමික යතුරේ කොටසක් මත රඳා පවතින ආංශික පරායත්තතා (Partial dependencies) නොපැවතීම. | Enrol(StdID, SubID, StdName, Marks) හි StdID → StdName ආංශික පරායත්තතාව ඉවත් කර Student(StdID, StdName) හා Enrol(StdID, SubID, Marks) ලෙස වෙන් කිරීම. (තනි උපලක්ෂණ ප්රාථමික යතුරක් ඇති ඕනෑම 1NF වගුවක් ස්වයංක්රීයව 2NF හි පවතී!) |
| 3NF (තෙවන ප්රමත ආකාරය) | වගුව 2NF හි පැවතීම සහ කිසිදු යතුරු-නොවන උපලක්ෂණයක් තවත් යතුරු-නොවන උපලක්ෂණයක් මත රඳා පවතින සංක්රාමී පරායත්තතා (Transitive dependencies: PK → A → B) නොපැවතීම. | Student(StdID, StdName, DeptID, DeptName) හි DeptID → DeptName ඉවත් කර Student(StdID, StdName, DeptID*) හා Department(DeptID, DeptName) ලෙස වෙන් කිරීම. |
ForeignKey*) දැක්වීමත් ලකුණු දීමේ පටිපාටියට අනුව අනිවාර්ය වේ!