05.10🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රරාජකීය විද්යාලය — කොළඹ පෙරහුරු විභාගය (2024) (2024)
1. මිනිස් කශේරුවෙහි (Vertebral column) පවතින වක්ර හතර අතුරින් 'ප්රාථමික වක්ර' සහ 'ද්විතීයික වක්ර' නිවැරදිව වෙන් කර ඒවායේ විකසනය හා හැඩය විස්තර කර ඇති වරණය කුමක්ද?
විවරණය: මිනිසාගේ ඍජු ද්විපාද ඉරියව්වට (Upright bipedal posture) කශේරුවේ S-හැඩැති වක්ර 4 ලබා දෙන දායකත්වය විභාගයට අනිවාර්යයි! වැඩිහිටි කශේරුවේ අස්ථි 26කි (වෙන් වූ කශේරුකා 24 + ත්රිකාස්ථිය 1 + අනුත්රිකාස්ථිය 1).
• ප්රාථමික වක්ර 2 (භ්රෑණයේ සිටම ඇති, ඉදිරිපසට/පූර්වව අවතල): උරස් වක්රය සහ ත්රිකාස්ථික වක්රය.
• ද්විතීයික වක්ර 2 (උපතින් පසු ඇතිවන, පූර්වව උත්තල): මාස 3දී පමණ දරුවා හිස කෙළින් තබා ගන්නා විට සෑදෙන 'ග්රෛවී වක්රය' සහ මාස 7–8දී කෙළින් සිට ගන්නා විට දේහ ගුරුත්ව කේන්ද්රය තුලනය කිරීමට සෑදෙන 'කටී වක්රය'! 05.10🏛️ පළාත් වාර විභාගදකුණු පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2024) (2024)
2. මානව පූර්ව ගාත්රය (ඉහළ ගාත්රය) සහ උර මේඛලාව ආශ්රිත ව්යූහ හා ඒවා මගින් ලබා දෙන ක්රියාකාරී අනුවර්තන පිළිබඳ නිවැරදි ප්රකාශය කුමක්ද?
විවරණය: මානව අතේ හා උර මේඛලාවේ අනුවර්තන 3 හරියටම බලන්න: (1) අංශඵලකයේ නොගැඹුරු ග්ලෙනොයිඩ් කුහරය + ප්රගණ්ඩාස්ථි හිස → 'අසම්පූර්ණ ගෝල-කුහර' උරහිස් සන්ධිය → ඕනෑම තලයක පුළුල් චලන පරාසයක්! (2) යටි බාහුවේ අරාස්ථිය (Radius) හා අන්වරාස්ථිය (Ulna) මගින් අත්ල උඩු අතට හැරවීම (උත්කුබ්ජනය / Supination) හා යටි අතට හැරවීම (නිකුබ්ජනය / Pronation) සිදු කරයි; (3) හස්තකූර්චාස්ථි (8), හස්තකූර්චෝපරි (5) හා ඇඟිලි පුරුක් (14) අතුරින් මහපටැඟිල්ල අනෙක් ඇඟිලිවලට ඉදිරියෙන් තැබිය හැකි 'පිළිමල් භාවය' නිසා පෑනක් ඇල්ලීම වැනි මිනිසාටම සුවිශේෂී 'සියුම් ග්රහණය' (Precision grip) මෙන්ම බල ග්රහණයද ලැබේ! 05.10🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රවිශාඛා විද්යාලය — කොළඹ පෙරහුරු විභාගය (2024) (2024)
3. මිනිස් සැකිල්ලෙහි හමුවන ලසිකා සන්ධි (Synovial joints) ආකාර තුන, ඒවා පිහිටන නිවැරදි ස්ථාන සහ ඒවායින් ඉඩ දෙන චලන පරාසය ගළපා ඇති නිවැරදි වරණය කුමක්ද?
විවරණය: මානව සැකිල්ලේ නිදහසේ චලනය කළ හැකි 'කලල (සයිනෝවියල්) සන්ධි' ප්රධාන ආකාර තුන සහ ඒවා මගින් ඉඩ දෙන චලන නිවැරදිව ගළපමු: (1) 'ගෝල-කුහර සන්ධි' (Ball-and-socket joints): උරහිස් සන්ධිය (අංශඵලකයේ ග්ලෙනොයිඩ් කුහරය + ප්රගණ්ඩාස්ථි හිස) සහ උකුළු සන්ධිය (ශ්රෝණි කෝටරකය + ඌර්වස්ථි හිස) → සියලු තලවල සම්මිංජනය, ප්රසර්ජනය, අභිනයනය, අපනයනය, භ්රමණය හා පරියනය යන පුළුල්තම චලන ලබා දෙයි. (2) 'අසව් සන්ධි' (Hinge joints): වැලමිට සන්ධිය, දණහිස් සන්ධිය, වළලුකර හා ඇඟිලි පුරුක් අතර සන්ධි → දොරක අසව්වක් මෙන් එක් තලයක පමණක් සම්මිංජනය (නැවීම) හා ප්රසර්ජනය (දිග හැරීම) ලබා දෙයි. (3) 'විවර්තන සන්ධි' (Pivot joints): ඇට්ලස් සහ අක්ෂ කශේරුකාවේ දන්තාකාර ප්රසරය අතර සන්ධිය (සහ ඉහළ අරාස්ථි-අන්වරාස්ථි සන්ධිය) → අක්ෂයක් වටා භ්රමණයට ඉඩ දෙයි! 05.10🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රආනන්ද විද්යාලය — කොළඹ වාර පරීක්ෂණය (2024) (2024)
4. මිනිස් කංකාල පේශි පටකය සතු මූලික කායික විද්යාත්මක ගුණාංග හතර (4) නිවැරදිව දැක්වෙන්නේ කවර වරණයෙහිද?
විවරණය: මානව කංකාල පේශි (සහ සාමාන්යයෙන් පේශි පටකය) සතු මූලික කායික විද්යාත්මක ගුණාංග හතර එකිනෙක වෙන් කර හඳුනාගන්න: (1) 'උද්දීප්යතාව' (Excitability / Irritability) — චාලක නියුරෝනවලින් ලැබෙන ස්නායු සම්ප්රේෂක උත්තේජ හඳුනාගෙන පේශි ප්ලාස්ම පටලය දිගේ විද්යුත් ක්රියා විභව ජනනය කර ප්රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව, (2) 'සංකෝච්යතාව' (Contractility) — උත්තේජනය වූ විට ATP වැය කරමින් ක්රියාකාරීව කෙටි වී ඇදීමේ බලයක් (ආතතියක්) ජනනය කිරීමේ හැකියාව, (3) 'විතන්යතාව' (Extensibility) — ප්රතිවිරුද්ධ පේශිය සංකෝචනය වන විට ඉරී යාමකින් තොරව සාමාන්ය විවේක දිගට වඩා ඇදීමට (දික් වීමට) ඇති හැකියාව, සහ (4) 'ප්රත්යස්ථතාව' (Elasticity) — සංකෝචනය වීමෙන් හෝ ඇදීමෙන් පසුව නැවත තම මුල් විවේක දිග හා හැඩය කරා ආපසු පැමිණීමේ හැකියාවයි! ස්වයංජනකතාව හා තෙහෙට්ටුවට පත් නොවීම හෘත් පේශියේ ලක්ෂණ වේ. 05.10🎓 A/L විභාග ප්රශ්නA/L පසුගිය විභාගය (2024) (2024)
5. 'සර්පණ සූත්රිකාවාදයට' (Sliding filament theory) අනුව කංකාල පේශියක් පූර්ණ ලෙස සංකෝචනය වන විට සාකොමියරයේ සූත්රිකා සහ කලාපවල දිගෙහි සිදුවන නිවැරදි වෙනස්කම කුමක්ද?
විවරණය: A/L විභාගයේ සාකොමියරයෙන් අහන අංක 1 ප්රශ්නය මේකයි! පේශි සංකෝචනයේදී ඇක්ටින් සූත්රිකාවත් මයෝසින් සූත්රිකාවත් කිසිසේත්ම කෙටි වෙන්නේ නෑ — ඒවා එකිනෙක මත ලිස්සා යෑම (අතිපිහිත වීම වැඩි වීම) පමණයි වෙන්නේ! ඝන සූත්රිකාවේ දිග නොවෙනස් නිසා 'A කලාපයේ පළල 100%ක් නියතව පවතී'! හැබැයි සිහින් සූත්රිකා මැදට ඇදී එන නිසා 'I කලාපය කෙටි වේ', 'H කලාපය පටු වේ (උපරිම සංකෝචනයේදී නොපෙනී යයි)', සහ 'Z රේඛා දෙක ළං වී' සාකොමියරය කෙටි වේ! 05.10🏛️ පළාත් වාර විභාගවයඹ පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2024) (2024)
6. වැලමිටේ අසව් සන්ධිය හරහා යටි බාහුව ඉහළට නැවීම (සම්මිංජනය / Flexion) සහ ආපසු දිග හැරීම (ප්රසර්ජනය / Extension) සිදු කිරීමේදී ප්රතිවිරුද්ධ පේශි යුගල (Antagonistic muscles) ක්රියා කරන ආකාරය කුමක්ද?
විවරණය: ඕනෑම පේශියකට කළ හැක්කේ සංකෝචනය වී කණ්ඩරාව හරහා අස්ථියක් 'ඇදීම' (Pull) පමණයි — කිසිම පේශියකට සක්රියව අස්ථියක් තල්ලු (Push) කරන්න බැහැ! ඒ නිසා අස්ථියක් දෙපසට චලනය කරවන්න සන්ධියක් හරහා 'ප්රතිවිරුද්ධ පේශි යුගල' (Antagonistic pairs) පිහිටිය යුතුයි: අත නවන විට (සම්මිංජනය) ඉදිරිපස ඇති ද්විශීර්ෂ පේශිය (Biceps) සංකෝචනය වී පිටුපස ත්රිශීර්ෂ පේශිය (Triceps) ඉහිල් වේ; අත දිග හරින විට (ප්රසර්ජනය) ත්රිශීර්ෂ පේශිය සංකෝචනය වී ද්විශීර්ෂ පේශිය ඉහිල් වේ! 05.10📘 ආදර්ශ ප්රශ්නආදර්ශ විභාග ප්රශ්න පත්රය (2024) (2024)
7. මානව ගාත්ර සැකිල්ලේ අස්ථි සහ ඒවායේ දක්නට ලැබෙන විශේෂ ව්යූහමය ලක්ෂණ නිවැරදිව ගළපා ඇති වරණය තෝරන්න.
විවරණය: මානව ගාත්ර සැකිල්ලේ (Appendicular skeleton) ප්රධාන අස්ථි සහ ඒවා හඳුනාගැනීමට උපකාරී වන විශේෂිත ව්යූහමය ලක්ෂණ හරියටම ගළපමු: • 'අංශඵලකය' (Scapula): ප්රගණ්ඩාස්ථි හිස සන්ධානය වන නොගැඹුරු ග්ලෙනොයිඩ් කුහරය, අක්ෂකාස්ථිය හා සන්ධානය වන අංශකූට ප්රසරය සහ තුණ්ඩාකාර ප්රසරය දරයි. • 'ශ්රෝණි (උකුල්) අස්ථිය': ඉලියම, ඉස්කියම හා යූනිකාස්ථිය බද්ධ වී සෑදෙන අතර ඌර්වස්ථි හිස ගිලෙන ගැඹුරු කෝප්පාකාර 'ශ්රෝණි කෝටරකය' (Acetabulum) දරයි. • 'අන්වරාස්ථිය' (Ulna): යටි බාහුවේ ඇතුළත අස්ථිය වන අතර ඉහළ කෙළවරේ අඩසඳ හැඩැති 'චක්රක අවතලය' සහ වැලමිටේ තුඩ සාදන 'කූර්පර ප්රසරය' (Olecranon process) දරමින් ප්රගණ්ඩාස්ථිය සමඟ වැලමිටේ අසව් සන්ධිය සාදයි! • 'ජංඝාස්ථිය' (Tibia): ඌර්වස්ථිය සමඟ දණහිස් සන්ධිය සාදා දේහ බර දරයි (සිහින් අනුජංඝාස්ථිය දණහිස් සන්ධිය සෑදීමට දායක නොවේ). 05.10🏛️ පළාත් වාර විභාගඋතුරු මැද පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2024) (2024)
8. මානව හිස්කබලේ පතුලෙහි 'මහා ජිද්රය' (Foramen magnum) සහ 'අපර කපාල සන්ධාන අග්ර' (Occipital condyles) පිහිටා ඇති ස්ථානය මිනිසාගේ ඍජු ද්විපාද ඉරියව්වට අනුවර්තනයක් වන්නේ කෙසේද?
විවරණය: මිනිසාගේ ඍජු ද්විපාද (Bipedal) ගමන සඳහා හිස්කබලේ දක්නට ලැබෙන ප්රමුඛතම පරිණාමීය අනුවර්තනය මෙයයි! සිව්පා ක්ෂීරපායීන්ගේ සහ ගෝරිල්ලා වැනි වානරයන්ගේ 'මහා ජිද්රය' (සුෂුම්නාව හිස්කබලෙන් පිටවන විවරය) සහ 'අපර කපාල සන්ධාන අග්ර' පිහිටා ඇත්තේ හිස්කබලේ පිටුපසට වන්නට නිසා හිස ගුරුත්වයෙන් ඉදිරියට කඩා වැටීම වැළැක්වීමට ඉතා විශාල ශක්තිමත් ගෙල පේශි අඛණ්ඩව ක්රියා කළ යුතු වෙනවා. ඊට වෙනස්ව මිනිසාගේ අපර කපාල අස්ථියේ පතුලෙහි 'මධ්යයට ආසන්නව (හිස්කබලේ ගුරුත්ව කේන්ද්රයට කෙළින්ම පහළින්)' මහා ජිද්රය හා අපර කපාල සන්ධාන අග්ර පිහිටන නිසා, සිරස් කශේරුකා ස්තම්භය මුදුනේ (ඇට්ලස් කශේරුකාව මත) ඉතා අවම ගෙල පේශි ශක්ති වැය වීමකින් හිස ඍජුව හා සමතුලිතව රඳවා තබා ගැනීමට හැකියාව ලැබී තිබෙනවා! 05.10🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රසාන්ත ජෝසප් විද්යාලය — කොළඹ පෙරහුරු විභාගය (2024) (2024)
9. කංකාල පේශි සංකෝචනය අවසන් වී නැවත පේශි තන්තුව 'ඉහිල් වීම' (Relaxation) සඳහා සෛලීය මට්ටමින් අනිවාර්යයෙන්ම සිදුවිය යුතු ක්රියාවලිය කුමක්ද?
විවරණය: පේශියක් ඉහිල් වෙන එකත් ATP අවශ්ය වන ඉතාම වැදගත් ක්රියාවලියක්! චාලක නියුරෝනයෙන් ආවේග පැමිණීම නතර වූ විට (ඇසිටයිල්කෝලීන් එස්ටරේස් මගින් ඇසිටයිල්කෝලීන් බිඳ හෙළූ පසු), සාකොප්ලාස්මයේ ඇති Ca2+ අයන 'සක්රිය පරිවහනය' මගින් ආපසු සාකොප්ලාස්මීය ජාලිකාව තුළට පොම්ප කෙරෙනවා. එවිට ට්රොපොනින් වෙතින් Ca2+ ගැලවී යන නිසා ට්රොපොමයෝසින් නැවතත් ඇක්ටින්හි මයෝසින් බන්ධන ස්ථාන වසා දමන අතර අලුත් හරස් සේතු සෑදීම නතර වී පේශිය ඉහිල් වේ! 05.10🏛️ පළාත් වාර විභාගබස්නාහිර පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2023) (2023)
10. සතුන් ජලය හා වාතය තුළ සංචරණය කරන ආකාරය සහ මානව සැකිලි පද්ධතියේ කෘත්ය පිළිබඳ අසත්ය ප්රකාශය තෝරන්න.
විවරණය: 5 වන වරණය (index 4) පැහැදිලිවම අසත්ය වේ! කිසිම අස්ථියකට තනිවම සංකෝචනය වීමට හෝ කංකාල පේශියක් තල්ලු කිරීමට හැකියාවක් නැත—අස්ථි ක්රියා කරන්නේ පේශි සවි වන 'අක්රිය ලීවර' (Passive levers) ලෙස පමණක් වන අතර, ATP වැය කරමින් සක්රියව සංකෝචනය වී කණ්ඩරා මගින් අස්ථි ඇදීමෙන් පමණක් සන්ධි චලනය කරවන්නේ 'කංකාල පේශි' ප්රතිවිරුද්ධ යුගල (Antagonistic pairs) මගිනි! අනෙක් කරුණු සියල්ල නිවැරදියි: මානව සැකිලි පද්ධතිය මගින් දේහ සන්ධාරණය, මොළය/සුෂුම්නාව/හෘදය/පෙණහැලි ආරක්ෂාව, සංචරණයට ලීවර සැපයීම, කැල්සිටොනින් හා පැරාතයිරොයිඩ් හෝමෝන යටතේ Ca2+ හා පොස්ෆේට් සමස්ථිතිය යාමනය සහ රතු ඇටමිදුළු තුළ රුධිර සෛල නිෂ්පාදනය (Haemopoiesis) ඉටු කරයි. 05.10🎓 A/L විභාග ප්රශ්නA/L පසුගිය විභාගය (2023) (2023)
11. මානව උරස් කූඩුව (Thoracic cage) සාදන උරෝස්ථිය සහ පර්ශු යුගල 12 පිළිබඳ නිවැරදි ප්රකාශය කුමක්ද?
විවරණය: මානව උරස් කූඩුව (Thoracic cage) සාදන පර්ශු යුගල 12හි සවිවීම හා ආශ්වාස චලන යාන්ත්රණය පිළිබඳ ඉතාම වැදගත් විභාග කරුණක්! 1 සිට 7 දක්වා 'සත්ය පර්ශු' තමන්ගේම පර්ශු කාටිලේජ මගින් සෘජුවම උරෝස්ථියට සවි වේ; 8, 9 සහ 10 'ව්යාජ පර්ශු' 7 වන පර්ශුවේ කාටිලේජය හරහා වක්රව උරෝස්ථියට සවි වේ; 11 සහ 12 'පාවෙන පර්ශු' උදරීයව උරෝස්ථියට කොහෙත්ම සවි නොවේ. විශේෂයෙන්ම මතක තබාගත යුතු කරුණ නම් '1 වන පර්ශු යුගලය' කෙටි හා පළල් වන අතර උරෝස්ථියේ මිටට (Manubrium) සහ 1 වන උරස් කශේරුකාවට ස්ථිරව සවි වී නිශ්චලව පැවතීමයි! එබැවින් ආශ්වාසයේදී බාහිර අන්තර්පර්ශුක පේශි සංකෝචනය වන විට 2 සිට පහළ පර්ශු සියල්ල ස්ථිර 1 වන පර්ශුව දෙසට ඉහළට හා ඉදිරියට ඇදී උරස් කුහර පරිමාව වැඩි කරයි! 05.10🏛️ පළාත් වාර විභාගමධ්යම පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2023) (2023)
12. දණහිස් නොනමා ඉදිරියට නැමී අධික බරක් එසවීමට උත්සාහ කළ පුද්ගලයෙකුට පිටකොන්දේ පහළ ප්රදේශයේ සහ පාදය දිගේ දිවෙන දැඩි වේදනාවක් හා හිරිවැටීමක් ඇති විය. 'මඬල ලිස්සා යෑම' (Slipped disc) ලෙස හැඳින්වෙන මෙම තත්ත්වයේදී සැබැවින්ම සිදුවන්නේ කුමක්ද?
විවරණය: 'මඬල ලිස්සා යෑම' (Slipped disc) කියන නම තිබුණට මුළු මඬලම ලිස්සලා යන්නේ නෑ! කශේරුකා දේහ අතර කම්පන අවශෝෂකයක් ලෙස තියෙන 'අන්තර් කශේරුකා මඬලේ' (Intervertebral disc) ශක්තිමත් බාහිර කාටිලේජ මුදුව පුපුරා/දුර්වල වී, ඒ මැද තියෙන මෘදු ජෙලටිනමය කොටස පිටතට නෙරා ගොස් (Herniation) ඒ අසලින් පිටවන 'සුෂුම්නා ස්නායු' තෙරපීම නිසයි කොන්දේ සහ කකුල දිගේ දැඩි වේදනාව (Sciatica වැනි) ඇති වෙන්නේ!