05.1🏛️ පළාත් වාර විභාගබස්නාහිර පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2024) (2024)
1. මිනිස් දේහයේ විවිධ අවයවවල හමුවන අපිච්ඡද පටක වර්ග, ඒවා පිහිටන නිවැරදි ස්ථාන සහ ප්රධාන කෘත්යය ගළපා ඇති නිවැරදි වරණය කුමක්ද?
විවරණය: මිනිස් දේහයේ ප්රධාන අපිච්ඡද පටක වර්ගවල ව්යූහය, පිහිටන ස්ථාන සහ කෘත්යය එකට ගළපා මතක තබාගනිමු: (1) සරල ශල්කමය අපිච්ඡදය (තුනී පැතලි උළු කැට වැනි) → පෙණහැලි ගර්ත, රුධිර කේශනාලිකා (Endothelium) හා බෝමන් ප්රාවරය → වේගවත් විසරණය හා පෙරීම! (2) සරල ඝනාකාර අපිච්ඡදය (දාදු කැට හැඩැති) → වෘක්ක නාලිකා, තයිරොයිඩ් හා ඛේට ග්රන්ථි → සක්රිය ස්රාවය හා ප්රතිශෝෂණය! (3) සරල ස්තම්භික අපිච්ඡදය (උස කුළුණු වැනි, ක්ෂුද්ර අංගුලිකා හා කුසලානාකාර සෛල සහිත) → ආමාශයේ සිට ගුදය දක්වා ආහාර මාර්ග ආස්තරණය → ජීරක යුෂ/ශ්ලේෂ්මල ස්රාවය හා කාර්යක්ෂම පෝෂක අවශෝෂණය! (4) ස්තරීභූත ශල්කමය අපිච්ඡදය → සමේ අපිචර්මය, මුඛය හා අන්නස්රෝතය → යාන්ත්රික ඝර්ෂණයෙන් ආරක්ෂාව! 05.1🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රරාජකීය විද්යාලය — කොළඹ පෙරහුරු විභාගය (2024) (2024)
2. සම්බන්ධක පටකවල (Connective tissues) බහිස්සෛලීය පූරකයෙහි පිහිටන ප්රෝටීනමය තන්තු වර්ග තුන හා ඒවායේ කෘත්යයන් පිළිබඳ නිවැරදි ප්රකාශය කුමක්ද?
විවරණය: සම්බන්ධක පටක තන්තු 3 ෆයිබ්රොබ්ලාස්ට (තන්තුකාරක සෛල) මගින් ස්රාවය කරන අතර ඒවායේ වැඩ 3 හරිම පැහැදිලියි: (1) කොලැජන් තන්තු (Collagenous fibers) = නම්යශීලී වුණත් ඇදෙන්නේ නැති ඉහළ ආතති ශක්තියක් දෙයි (සම ඉරී නොයන්නේ මේ නිසයි!); (2) ඉලාස්ටින් / ප්රත්යාස්ථ තන්තු (Elastic fibers) = ඉලාස්ටින් ප්රෝටීනයෙන් සෑදී ඇති අතර සම කෙනිත්තූ පසු ආපසු මුල් හැඩයට ගෙන එයි; (3) ජාලාකාර තන්තු (Reticular fibers) = ඉතා සිහින් අතු බෙදුණු කොලැජන් තන්තු වන අතර සම්බන්ධක පටකය අවට පටකවලට යා කරන අභ්යන්තර දැලක් සාදයි! 05.1🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රවිශාඛා විද්යාලය — කොළඹ පෙරහුරු විභාගය (2024) (2024)
3. සම්බන්ධක පටකයක් ලෙස 'රුධිරය' (Blood) අනෙකුත් සම්බන්ධක පටකවලින් වෙනස් වන සුවිශේෂී ලක්ෂණය කුමක්ද?
විවරණය: රුධිරය අනෙකුත් දර්ශීය සම්බන්ධක පටකවලින් වෙනස් වන 'විශේෂිත සම්බන්ධක පටකයක්' වන්නේ ඇයි කියන ලස්සනම ජීව විද්යාත්මක තර්කය මෙයයි! ලිහිල්, තන්තුමය, කාටිලේජ හා අස්ථි වැනි සම්බන්ධක පටකවල සෛල මගින් තම බහිස්සෛලීය පූරකයට අද්රාව්ය කොලැජන් හෝ ඉලාස්ටින් තන්තු ස්රාවය කරනවා. නමුත් මධ්ය චර්මයෙන් සම්භවය වන රුධිරයේ ද්රවමය බහිස්සෛලීය පූරකය වන 'ප්ලාස්මාවේ' සාමාන්ය තත්ත්ව යටතේ රුධිර සෛල මගින් ස්රාවය කළ අද්රාව්ය ප්රෝටීන තන්තු දක්නට නැහැ—ඒ වෙනුවට අක්මාවෙන් නිපදවූ 'ෆයිබ්රිනොජන්' ජල-ද්රාව්ය ප්රෝටීනයක් ලෙස දිය වී පවතින අතර රුධිර වාහිනියක් තුවාල වූ විට පමණක් එය අද්රාව්ය 'ෆයිබ්රින් තන්තු' ජාලයක් බවට පත් වෙනවා! 05.1🏛️ පළාත් වාර විභාගමධ්යම පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2024) (2024)
4. අපිච්ඡද පටකවලින් විකසනය වන 'බහිස්ස්රාවී ග්රන්ථි' (Exocrine glands) සහ 'අන්තරාසර්ග ග්රන්ථි' (Endocrine glands) අතර පවතින මූලික ව්යූහමය හා කෘත්යමය වෙනස කුමක්ද?
විවරණය: ග්රන්ථි සියල්ලම සම්භවය වන්නේ 'ග්රන්ථිමය අපිච්ඡද' වලින්! (1) බහිස්ස්රාවී ග්රන්ථි = 'ප්රණාල සහිතයි' (ඒකසෛලික උදාහරණය: ශ්ලේෂ්මල ස්රාවය කරන කුසලානාකාර සෛල; බහුසෛලික: ඛේට, දහඩිය, ස්නේහස්රාවී, ක්ෂීර ග්රන්ථි); (2) අන්තරාසර්ග ග්රන්ථි = 'ප්රණාල රහිතයි' (Ductless), හෝමෝන කෙළින්ම රුධිරයට දමයි; (3) අග්න්යාශය බහිස්ස්රාවී (ජීරක යුෂ ප්රණාලයට) සහ අන්තරාසර්ග (ලැන්ගර්හැන්ස් දීපිකාවලින් ඉන්සියුලින්/ග්ලූකගන් රුධිරයට) යන දෙයාකාරයෙන්ම ක්රියා කරන මිශ්ර ග්රන්ථියකි! 05.1🎓 A/L විභාග ප්රශ්නA/L පසුගිය විභාගය (2024) (2024)
5. මිනිස් දේහයේ සිනිඳු පේශි පටකය (Smooth muscle tissue) පිහිටන ස්ථාන සහ එහි ක්රියාකාරිත්වය පිළිබඳ නිවැරදි ප්රකාශය කුමක්ද?
විවරණය: සිනිඳු පේශි (අන්තරංග පේශි / Smooth muscle) සෛල තර්කු හැඩැති (දෙකෙළවර උල් වූ), තනි මධ්ය න්යෂ්ටියක් සහිත, ශාඛනය නොවූ සෛල වේ. ඒවා තුළත් ඇක්ටින් හා මයෝසින් සූත්රිකා පැවතුණද කංකාල හා හෘත් පේශිවල මෙන් ක්රමානුකූල 'සාකොමියර' ලෙස පෙළගැසී නොමැති නිසා ආලෝක අන්වීක්ෂයෙන් හරස් විලේඛන (Striations) දක්නට ලැබෙන්නේ නැහැ! ඒවා ආහාර මාර්ග බිත්තිය, මූත්රාශය, ගර්භාෂය, ධමනි බිත්ති සහ ඇසේ තාරාමණ්ඩලය වැනි කුහරමය අභ්යන්තර අවයවවල පිහිටමින් ස්වයංසාධක ස්නායු පද්ධතියේ හා හෝමෝන පාලනය යටතේ සෙමින්, දිගු වේලාවක් තෙහෙට්ටුවකින් තොරව අනිච්ඡානුගව සංකෝචනය වේ (කංකාල පේශි පමණක් බහුන්යෂ්ටික හා ඉච්ඡානුග වේ). 05.1🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රධර්මරාජ විද්යාලය — මහනුවර පෙරහුරු විභාගය (2024) (2024)
6. සත්ත්ව දේහයක සියලුම අපිච්ඡදවලට යටින් පිහිටමින් ඒවා යටින් ඇති පටකවලට සවි කරන සහ අභ්යන්තර අවයව නිසි ස්ථානවල රඳවා තබන 'ඇසුරුම් ද්රව්යය' (Packing material) ලෙස වඩාත්ම බහුලව ව්යාප්තව ඇති සම්බන්ධක පටකය කුමක්ද?
විවරණය: පෘෂ්ඨවංශී දේහයේ වඩාත්ම පුළුල්ව ව්යාප්තව ඇති සම්බන්ධක පටකය වන්නේ 'ලිහිල් (අරියල) සම්බන්ධක පටකය' (Loose / Areolar connective tissue) යි! එහි අර්ධ-තරලමය පූරකය තුළ ශක්තිමත් කොලැජන් තන්තු, ඇදෙනසුලු ඉලාස්ටින් තන්තු සහ අතු බෙදුණු ජාලාකාර (Reticular) තන්තු යන තන්තු වර්ග තුනම ලිහිල් දැලක් මෙන් සියලු දිශාවලට විසිරී පවතිනවා. එහි පූරකය ස්රාවය කරන 'ෆයිබ්රොබ්ලාස්ට', ආගන්තුක විෂබීජ ගිල දමන සංචාරක 'මහාභක්ෂාණු' සහ හිස්ටමින් හා හෙපරින් ස්රාවය කරන 'කුඹ සෛල' (Mast cells) අඩංගු වන අතර, සියලුම අපිච්ඡද පටක යටින් ඇති පටකවලට සවි කරමින් අභ්යන්තර අවයව නිසි ස්ථානවල රඳවා තබන ඇසුරුම් ද්රව්යය ලෙස ක්රියා කරයි! 05.1🏛️ පළාත් වාර විභාගසබරගමුව පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2024) (2024)
7. අපිච්ඡද සෛලවල නිදහස් (අග්රස්ථ) පෘෂ්ඨයේ දක්නට ලැබෙන 'පක්ෂ්ම' (Cilia) සහ 'ක්ෂුද්ර අංගුලිකා' (Microvilli / Brush border) අතර වෙනස පිළිබඳ නිවැරදි ප්රකාශය කුමක්ද?
විවරණය: සිසුන් නිතරම 'පක්ෂ්ම' සහ 'ක්ෂුද්ර අංගුලිකා' පටලවා ගන්නවා! (1) 'පක්ෂ්ම' (Cilia) = ATP වැය කර රිද්මයානුකූලව සැලෙන චල උපාංග; ශ්වාසනාලයේ ශ්ලේෂ්මල ඉහළට තල්ලු කිරීමටත් පැලෝපීය නාලයේදී ඩිම්බය/යුක්තාණුව ගර්භාෂය දෙසට ගෙන යාමටත් දායක වේ. (2) 'ක්ෂුද්ර අංගුලිකා' (Microvilli) = ප්ලාස්ම පටලයේ ඇඟිලි වැනි කුඩා නැමීම් (බුරුසු දාරය / Brush border); ක්ෂුද්රාන්ත්රයේ හා වෘක්කාණුවේ PCT හි පෝෂක/ජල අවශෝෂණ පෘෂ්ඨ වර්ගඵලය දැවැන්ත ලෙස වැඩි කරයි! 05.1🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රදේවි බාලිකා විද්යාලය — කොළඹ වාර පරීක්ෂණය (2024) (2024)
8. මිනිසාගේ කංකාල පේශි, සිනිඳු පේශි සහ හෘත් පේශි යන පේශි පටක වර්ග තුනටම පොදු වූ ලක්ෂණය කුමක්ද?
විවරණය: මිනිස් දේහයේ කංකාල පේශි, සිනිඳු පේශි සහ හෘත් පේශි යන පේශි වර්ග තුන ව්යූහයෙන් හා ස්නායු පාලනයෙන් කොතරම් වෙනස් වුණත් ඒ තුනටම පොදු මූලික ජෛව රසායනික ලක්ෂණය එකමයි: ඒ තුනේම සෛල ප්ලාස්මය තුළ සංකෝචක ප්රෝටීන සූත්රිකා දෙවර්ගය වන සිහින් 'ඇක්ටින්' (Actin) සහ ඝන 'මයෝසින්' (Myosin) සූත්රිකා පවතින අතර, Ca2+ අයන හා ATP ශක්තිය වැය කරමින් ඒවා අන්තර්ක්රියා කර එකිනෙක මත ලිස්සා යාමෙන් සංකෝචන ආතතිය නිපදවනවා! අනෙක් වරණ පොදු නොවේ: හරස් විලේඛන ඇත්තේ කංකාල හා හෘත් පේශිවල පමණි; අන්තරස්ථාපිත මඬල ඇත්තේ හෘත් පේශියේ පමණි; බහුන්යෂ්ටික හා ඉච්ඡානුග වන්නේ කංකාල පේශි පමණි! 05.1🏛️ පළාත් වාර විභාගදකුණු පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2023) (2023)
9. ක්ෂීරපායී සුසංහිත අස්ථි පටකය (Compact bone) සහ කාටිලේජ පටකය (Cartilage) එකිනෙක සංසන්දනය කරන විට නිවැරදි ප්රකාශය කුමක්ද?
විවරණය: සායනිකවත් (ක්රීඩකයින්ගේ කාටිලේජ ඉරුණාම සුව වෙන්න මාස ගණන් යන්නේ ඇයි?) විභාගයටත් වටිනාම ප්රශ්නයක්! කාටිලේජ පටකයේ කොලැජන් + කොන්ඩ්රොයිටින් සල්ෆේට් (Chondroitin sulfate) පූරකයේ කුටීර (Lacunae) තුළ සජීවී 'කොන්ඩ්රොසයිට' ඉන්නවා; හැබැයි කාටිලේජ තුළ රුධිර වාහිනී හෝ ස්නායු නැති (Avascular) නිසා විසරණයෙන් පෝෂණය වන අතර සුව වීම ඉතාම හෙමින් සිදු වේ! ඊට වෙනස්ව අස්ථි පටකයේ හැවර්සියන් නාල හරහා රුධිර වාහිනී හා ස්නායු ගමන් කරන 'ඔස්ටියෝන' (Osteons) ඒකක හා සජීවී ඔස්ටියෝසයිට ඇති නිසා බිඳුණු අස්ථි ඉක්මනින් සුව වෙනවා! 05.1🎓 A/L විභාග ප්රශ්නA/L පසුගිය විභාගය (2023) (2023)
10. ස්නායු පටකයෙහි හමුවන 'නියුරොග්ලියා' (Neuroglia / Glial cells) සෛල පිළිබඳව නිවැරදි ප්රකාශය කුමක්ද?
විවරණය: ස්නායු පටකය තැනී ඇති ප්රධාන සෛල වර්ග දෙක වන්නේ 'නියුරෝන' සහ 'නියුරොග්ලියා (ග්ලියා) සෛල' යි! නියුරෝන මගින් ක්රියා විභව ජනනය කර ආවේග සම්ප්රේෂණය කරන අතර, නියුරොග්ලියා සෛල ස්නායු ආවේග සම්ප්රේෂණය නොකළත් නියුරෝන මෙන් 10–50 ගුණයක් පමණ විශාල සංඛ්යාවකින් මධ්ය හා පර්යන්ත ස්නායු පද්ධති දෙකෙහිම පවතිනවා. ඒවා මගින් නියුරෝනවලට යාන්ත්රික ආධාරය හා පෝෂණය සැපයීම, නියුරෝන අවට බහිස්සෛලීය තරලයේ අයන (K+) හා ස්නායු සම්ප්රේෂක සමස්ථිතිය යාමනය කිරීම, ප්රතිශක්ති ආරක්ෂාව සැලසීම සහ අක්සන වටා විද්යුත් පරිවාරක 'මයලින් කොපු' (PNS හි ෂ්වාන් සෛල හා CNS හි ඔලිගොඩෙන්ඩ්රොසයිට) නිර්මාණය කිරීම සිදු කරනවා! 05.1🏫 පාසල් ප්රශ්න පත්රආනන්ද විද්යාලය — කොළඹ වාර පරීක්ෂණය (2023) (2023)
11. මේද පටකය (Adipose tissue) පිළිබඳව පහත දැක්වෙන ප්රකාශ සලකන්න:
(අ) එය ලිහිල් සම්බන්ධක පටකයේ විශේෂිත ආකාරයක් වන අතර සෑම මේද සෛලයකම විශාල මේද බිඳිත්තක් මගින් න්යෂ්ටිය හා සෛල ප්ලාස්මය පර්යන්තයට තල්ලු කර ඇත.
(ආ) එය සමට යටින් තාප පරිවාරක ස්තරයක් ලෙසත් වකුගඩු හා ඇස් ගෝල වටා කම්පන අවශෝෂක මෙට්ටයක් ලෙසත් ක්රියා කරයි.
(ඉ) දේහයේ බර වැඩි වන විට මේද සෛල ඉදිමෙන අතර බර අඩු වන විට මේද සෛල සියල්ල සදහටම මිය ගොස් අතුරුදහන් වේ.
නිවැරදි ප්රකාශ තෝරන්න.
විවරණය: මේද පටකය (Adipose tissue) සම්බන්ධයෙන් නිතරම විභාගයේදී වරද්දන සියුම්ම උගුල තියෙන්නේ (ඉ) ප්රකාශයේයි! ලිහිල් සම්බන්ධක පටකයේ විශේෂිත ආකාරයක් වන මේද පටකයේ සෑම මේද සෛලයකම විශාල මේද බිඳිත්තක් මගින් න්යෂ්ටිය හා සෛල ප්ලාස්මය පටලයේ පර්යන්තයට තල්ලු කර ඇති අතර, එය ශක්තිය සංචිත කිරීම, සමට යටින් තාප පරිවරණය සැලසීම සහ වකුගඩු හා අක්ෂි ගෝල වටා කම්පන අවශෝෂක කුෂනයක් ලෙස ක්රියා කරනවා. නමුත් පුද්ගලයෙකු ආහාර ගෙන තරබාරු වන විට මේද සෛල මේදය ගබඩා කරගෙන ඉදිමෙන අතර, බර අඩු වන විට මේදය ඔක්සිකරණය වී මේද සෛල 'හැකිලෙනවා' (Shrink) මිසක් මේද සෛල මිය ගොස් සදහටම අතුරුදහන් වන්නේ නැහැ! 05.1🏛️ පළාත් වාර විභාගවයඹ පළාත් අවසාන වාර විභාගය (2023) (2023)
12. දර්ශීය චාලක නියුරෝනයක 'අනුශාඛිකා' (Dendrites) සහ 'අක්සනය' (Axon) අතර පවතින නිවැරදි කෘත්යමය හා ව්යූහමය වෙනස කුමක්ද?
විවරණය: දර්ශීය නියුරෝනයක ඒකදිශානතිකව ස්නායු ආවේග ගලා යන අනුපිළිවෙළ හොඳින් මතක තබාගන්න: 'අනුශාඛිකා (Dendrites) → සෛල දේහය (Cell body — න්යෂ්ටිය, මයිටොකොන්ඩ්රියා හා නිසල් කණිකා/රළු ER පිහිටන තැන) → අක්සන කේතුව (Axon hillock — ක්රියා විභවය මුලින්ම ජනනය වන ස්ථානය) → අක්සනය (Axon) → උපාගමික අන්ත බල්බ'! ගසක අතු මෙන් කෙටිව හා බහුලව ශාඛනය වූ අනුශාඛිකා මගින් සංවේදී ප්රතිග්රාහක හෝ වෙනත් නියුරෝනවලින් ලැබෙන සංඥා සෛල දේහය දෙසට ගෙන එන අතර, බොහෝ විට මයලින් කොපුවකින් පරිවරණය වූ තනි දිගු අක්සනය මගින් සෛල දේහයේ සිට පේශි/ග්රන්ථි කාරක හෝ මීළඟ නියුරෝනය වෙතට ආවේගය ගෙන යනවා (අක්සනයේ කෙළවරද අග්ර ශාඛාවලට බෙදේ).