නවීන විද්යාව, තාක්ෂණය සහ සාමාන්ය දැනීම
Science, Space & Everyday General Knowledge • සියලුම සිසුන් සහ දැනුම සොයන්නන් සඳහා
පෘථිවි හා පරිසර විද්යාව (Atmospheric Science)
1. පෘථිවි වායුගෝලයේ පරිමාව අනුව ආසන්න වශයෙන් 78%ක් පමණ අඩංගු වන බහුලතම වායුව කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: පෘථිවි වියළි වායුගෝලයෙන් 78.08%ක්ම සමන්විත වන්නේ නයිට්රජන් (N₂) වායුවෙනි! දෙවනුවට බහුලම වායුව ඔක්සිජන් (20.95%) වන අතර ආගන් (0.93%) සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (~0.04%) කුඩා ප්රතිශතවලින් පවතී.
තාරකා විද්යාව (Space & Astronomy)
2. සූර්යයාට ළඟින්ම පිහිටි ග්රහලෝකය බුධ (Mercury) වුවද, ඝන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුගෝලයේ හරිතාගාර ආචරණය නිසා සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ 'උණුසුම්ම ග්රහලෝකය' (~465°C) වන්නේ කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: සිකුරු (Venus) ග්රහලෝකය සූර්යයාගේ සිට දෙවනියට පිහිටියද, එහි ඇති ඉතා ඝන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (CO₂) වායුගෝලය මගින් තාපය සිරකර ගන්නා බැවින් මතුපිට උෂ්ණත්වය 465°C පමණ වී සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ උණුසුම්ම ග්රහලෝකය බවට පත් වේ.
භෞතික හා අභ්යවකාශ විද්යාව (Physics & Light)
3. ආලෝකයේ වේගය තත්පරයට කිලෝමීටර් 300,000ක් පමණ වන අතර සූර්යයාගේ සිට පෘථිවියට දුර කිලෝමීටර් මිලියන 150ක් පමණ වේ. සූර්යාලෝක කිරණක් පෘථිවියට ළඟා වීමට ආසන්න වශයෙන් කොපමණ කාලයක් ගතවේද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: කාලය = දුර ÷ වේගය = 150,000,000 km ÷ 300,000 km/s = තත්පර 500 කි. තත්පර 500 මිනිත්තුවලට හැරවූ විට (500 ÷ 60) මිනිත්තු 8 තත්පර 20 ක් ලැබේ!
මිනිස් ජීව විද්යාව (Human Biology)
4. හදිසි රුධිර පාරවිලයනයකදී ඕනෑම රුධිර ගණයක් හිමි රෝගියෙකුට රතු රුධිරාණු ලබා දිය හැකි 'සර්ව දායක' (Universal Red-Cell Donor) රුධිර ගණය කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: O− (O නෙගටිව්) රතු රුධිරාණු මතුපිට A, B හෝ Rh(D) ප්රතිදේහජනක (Antigens) කිසිවක් නොමැති බැවින් සියලුම රුධිර ගණවලට ලබා දිය හැකි 'සර්ව දායකයා' වේ. (AB+ යනු සියලු දෙනාගෙන්ම රුධිරය ලබාගත හැකි 'සර්ව ප්රතිග්රාහකයා' ය.)
පරිසර හා භූ විද්යාව (Earth & Atmosphere)
5. සූර්යයාගෙන් පැමිණෙන අහිතකර පාරජම්බුල (UV) කිරණ අවශෝෂණය කරමින් පෘථිවි ජීවීන් ආරක්ෂා කරන 'ඕසෝන් ස්ථරය' (Ozone Layer - O₃) පිහිටා ඇත්තේ වායුගෝලයේ කුමන ස්ථරය තුළද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ සිට කිලෝමීටර් 15ත් 35ත් අතර උසකින් පිහිටි 'අපවර්තී ගෝලය' (Stratosphere) තුළ ඕසෝන් (O₃) වායු සාන්ද්රණය ඉහළම මට්ටමක පවතින අතර එය අහිතකර UV කිරණවලින් පෘථිවිය ආරක්ෂා කරයි.
පරිගණක හා තොරතුරු තාක්ෂණය (Computing & Web)
6. 1989 වසරේදී CERN පර්යේෂණායතනයේදී HTTP, HTML සහ URL තාක්ෂණයන් හඳුන්වා දෙමින් 'විශ්ව විසිරි වියමන' (World Wide Web - WWW) නිර්මාණය කළ විද්යාඥයා කවුද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: බ්රිතාන්ය ජාතික පරිගණක විද්යාඥ ශ්රීමත් ටිම් බර්නර්ස්-ලී (Sir Tim Berners-Lee) විසින් 1989 දී ස්විට්සර්ලන්තයේ CERN ආයතනයේදී World Wide Web (WWW) නිර්මාණය කර එය ලොවට නොමිලේ විවෘත කරන ලදී.
රසායන විද්යාව (Chemistry Elements)
7. සාමාන්ය කාමර උෂ්ණත්වයේදී (25°C) ද්රව (Liquid) අවස්ථාවේ පවතින ආවර්තිතා වගුවේ ඇති එකම ලෝහමය මූලද්රව්යය කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: රසදිය (Mercury - Hg, පරමාණුක ක්රමාංකය 80) සාමාන්ය කාමර උෂ්ණත්වයේදී (−38.8°C සිට ඉහළට) ද්රව අවස්ථාවේ පවතින එකම ලෝහයයි! (බ්රෝමීන් යනු කාමර උෂ්ණත්වයේදී ද්රව අවස්ථාවේ පවතින අලෝහයයි.)
නවීන තාක්ෂණය හා ප්රකාශ විද්යාව (Optics & Fiber Tech)
8. අධිවේගී Fiber-Optic අන්තර්ජාල කේබල් සහ එන්ඩොස්කොපි (Endoscopy) වෛද්ය උපකරණ තුළින් ආලෝක සංඥා හානියකින් තොරව දිගු දුරක් ගමන් කරවීමට යොදාගන්නා ප්රධාන භෞතික විද්යා සංසිද්ධිය කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: ප්රකාශ තන්තුවක (Optical Fiber) ඇතුළත වීදුරු හරයේ සිට අවධි කෝණයට (Critical angle) වඩා වැඩි කෝණයකින් ආලෝකය පතනය වන විට 'පූර්ණ අභ්යන්තර පරාවර්තනය' (Total Internal Reflection) සිදු වී ආලෝකය පිටතට කාන්දු නොවී තත්පරයට කිලෝමීටර් ලක්ෂ ගණනක වේගයෙන් දත්ත රැගෙන යයි.