උසස් පෙළ පොදු පරීක්ෂණ හා තාර්කික බුද්ධිය
A/L Common General Test & Aptitude IQ • 10–13 ශ්රේණි සහ විශ්වවිද්යාල ප්රවේශ
කුලක හා වෙන් රූප (Venn Diagram Logic)
1. සිසුන් 100 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක ගණිතය හදාරන මුළු සිසුන් ගණන 65ක් ද, භෞතික විද්යාව හදාරන මුළු සිසුන් ගණන 50ක් ද, විෂයන් දෙකම හදාරන්නේ නැති සිසුන් ගණන 10ක් ද වේ. 'ගණිතය පමණක්' (Mathematics Only) හදාරන සිසුන් ගණන කීයද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: අවම වශයෙන් එක් විෂයක් හෝ හදාරන සිසුන් ගණන = 100 − 10 = 90 කි. විෂයන් දෙකම හදාරන සිසුන් ගණන = (65 + 50) − 90 = 25 කි. එබැවින් 'ගණිතය පමණක්' හදාරන සිසුන් ගණන = 65 − 25 = 40 කි!
න්යායාත්මක තර්කනය (Syllogisms)
2. පහත ප්රකාශ දෙක සත්ය යැයි උපකල්පනය කළ විට, එමගින් අනිවාර්යයෙන්ම (100%) නිගමනය කළ හැකි සත්ය ප්රකාශය කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: 'පර්යේෂකයින්' කුලකය සම්පූර්ණයෙන්ම 'තාර්කික අය' කුලකය තුළ පිහිටයි. කලාකරුවන්ගෙන් කොටසක් පර්යේෂකයින් වන බැවින්, එම කොටස අනිවාර්යයෙන්ම 'තාර්කික අය' කුලකය තුළද පිහිටිය යුතුය. එබැවින් 'සමහර කලාකරුවෝ තාර්කික අය වෙති' යන්න 100% සත්ය වේ.
අවකාශීය බුද්ධිය (Dice Deduction)
3. 1 සිට 6 දක්වා අංක යෙදූ එකම දාදු කැටයක (Die) එකිනෙකට වෙනස් පිහිටුම් දෙකක් පහත දැක්වේ. මෙම දාදු කැටයේ '3' ඉලක්කම සහිත මුහුණතට ප්රතිවිරුද්ධ (Opposite) මුහුණතේ ඇති ඉලක්කම කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: පළමු පිහිටුම අනුව '3' ට යාබදව 2 සහ 6 පිහිටයි. දෙවන පිහිටුම අනුව '3' ට යාබදව 5 සහ 1 පිහිටයි. යාබද මුහුණතක් කිසිවිටෙකත් ප්රතිවිරුද්ධ මුහුණත විය නොහැක! {1, 2, 5, 6} යන හතරම 3 ට යාබද බැවින් ඉතිරි එකම ඉලක්කම වන '4' අනිවාර්යයෙන්ම 3 ට ප්රතිවිරුද්ධ මුහුණතේ ඇත.
තාර්කික විශ්ලේෂණය (Knights & Knaves Logic)
4. දූපතක සිටින සෑම පුද්ගලයෙකුම එක්කෝ සැමවිටම සත්ය පවසන 'සත්යවාදියෙකි', නැතහොත් සැමවිටම අසත්ය පවසන 'මුසාවාදියෙකි'. අමල්, බිමල් දෙස බලා "අප දෙදෙනාම මුසාවාදීන් වෙමු!" යැයි පවසයි. නිවැරදි නිගමනය කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: අමල් සත්යවාදියෙකු වූයේ නම් 'අප දෙදෙනාම මුසාවාදීන්' යන්න සත්ය විය නොහැක (පරස්පරයකි). එබැවින් අමල් අනිවාර්යයෙන්ම මුසාවාදියෙකි! මුසාවාදියෙකුගේ ප්රකාශය අසත්ය විය යුතු නිසා 'දෙදෙනාම මුසාවාදීන්' යන්න බොරුවකි. අමල් දැනටමත් මුසාවාදියෙකු නිසා බිමල් අනිවාර්යයෙන්ම සත්යවාදියෙකු විය යුතුය!
දත්ත ප්රමාණවත් බව (Data Sufficiency)
5. X යනු නිඛිලයකි (ධන හෝ ඍණ පූර්ණ සංඛ්යාවකි). X හි නිශ්චිත අගය සෙවීම සඳහා පහත දී ඇති (I) සහ (II) ප්රකාශවල දත්ත ප්රමාණවත් බව (Data Sufficiency) පිළිබඳ නිවැරදි තේරීම කුමක්ද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: ප්රකාශය (I) පමණක් ගත් විට X² = 36 මගින් X = +6 හෝ X = −6 ලැබෙන නිසා තනි අගයක් තීරණය කළ නොහැක. ප්රකාශය (II) පමණක් ගත් විට X < 0 වන නිඛිල අනන්තව ඇත. නමුත් (I) සහ (II) දෙකම එක්ව ගත් විට X = −6 ලෙස නිශ්චිතවම තීරණය කළ හැක!
කොන්දේසි සහිත තර්කනය (Conditional Logic)
6. සෑම කාඩ්පතකම එක් පැත්තක අකුරක් ද අනෙක් පැත්තේ ඉලක්කමක් ද ඇත. "කාඩ්පතක එක් පැත්තක ස්වර අක්ෂරයක් (A, E, I, O, U) ඇත්නම්, එහි අනෙක් පැත්තේ ඉරට්ටේ සංඛ්යාවක් තිබිය යුතුය" යන නීතිය සත්ය දැයි පරීක්ෂා කිරීමට පෙරළා බැලිය යුතු අවම කාඩ්පත් දෙක මොනවාද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: 'P නම් Q' (ස්වරයක් නම් → ඉරට්ටේ) යන නීතිය බිඳ වැටෙන්නේ 'ස්වරයක් + ඔත්තේ ඉලක්කමක්' හමුවුවහොත් පමණි! එබැවින් 'A' කාඩ්පත පෙරළා ඔත්තේ ඉලක්කමක් නැති බවත්, '7' (ඔත්තේ) කාඩ්පත පෙරළා එහි පිටුපස ස්වරයක් නැති බවත් (Contrapositive) පරීක්ෂා කළ යුතුය. ('4' පිටුපස ව්යංජනයක් තිබුණද නීතිය කැඩෙන්නේ නැත!)
වැඩ හා ශීඝ්රතා තර්කනය (Rates & Work LCM)
7. ජල ටැංකියකට සම්බන්ධ A නළයට පැය 6කින් ද, B නළයට පැය 3කින් ද ටැංකිය පිරවිය හැකි අතර, පතුලේ ඇති C පිටාර නළයෙන් පිරුණු ටැංකිය පැය 4කින් හිස් වේ. හිස් ටැංකියක නළ තුනම එකවර විවෘත කළහොත් ටැංකිය සම්පූර්ණයෙන් පිරීමට ගතවන කාලය කොපමණද?
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: කු.පො.ගු. (LCM) කෙටි ක්රමය: 6, 3 සහ 4 හි කුඩාම පොදු ගුණාකාරය වන ලීටර් 12ක් ටැංකියේ ධාරිතාව ලෙස සිතන්න! එවිට පැයකට: A මගින් +2 L ද (12÷6), B මගින් +4 L ද (12÷3) එක් වන අතර C මගින් −3 L ක් (12÷4) ඉවත් වේ. පැයකට ශුද්ධ පිරවීම = 2 + 4 − 3 = 3 L කි. ලීටර් 12 පිරීමට ගතවන කාලය = 12 ÷ 3 = පැය 4 කි!
සංඛ්යා ශ්රේණි (Exponential Difference Series)
8. පහත දැක්වෙන සංඛ්යා දාමයේ පියවරෙන් පියවර අගයන් වෙනස් වන රටාව විශ්ලේෂණය කර අවසාන කොටුවේ '?' සලකුණට ගැළපෙන සංඛ්යාව තෝරන්න.
තාර්කික පැහැදිලි කිරීම: යාබද පද අතර වෙනස දෙගුණ වෙමින් ඉදිරියට යයි: +3, +6, +12, +24. එබැවින් මීළඟ වෙනස +48 විය යුතුය: 50 + 48 = 98! (තවත් කෙටි ක්රමයක්: සෑම පදයක්ම 2න් ගුණ කර 2ක් අඩු කරන්න → 50 × 2 − 2 = 98.)