# මානව ප්‍රජනක පද්ධතිය, ශුක්‍රාණු/ඩිම්බ ජනනය, ආර්තව චක්‍රය, ගර්භණීභාවය සහ ප්‍රජනක සෞඛ්‍යය (Human Reproduction, Gametogenesis, Menstrual Cycle, Pregnancy, Lactation & Reproductive Health)

- **Platform:** [Homeschool.lk](https://homeschool.lk/)
- **Canonical URL:** https://homeschool.lk/grade-13/biology/u05-human-reproduction-menstrual-cycle-pregnancy-and-lactation/
- **Curriculum Alignment:** National Institute of Education (NIE) Sri Lanka — Grade 13, ජීව විද්‍යාව (Biology (G.C.E. A/L)), Unit 5
- **Exam Weight:** A/L I පත්‍රයේ MCQ 4–5ක්, II පත්‍රයේ ව්‍යුහගත ප්‍රශ්නයක් සහ අනිවාර්ය මට්ටමේ රචනා ප්‍රශ්නයක්!
- **Official Textbook Reference:** https://nie.lk/pdffiles/tg/sGr13TG%20Biology.pdf

## කෙටි සාරාංශය / Quick Syllabus Definition (Sinhala & English)
සතුන්ගේ අලිංගික හා ලිංගික ප්‍රජනන රටා, පුරුෂ හා ස්ත්‍රී ප්‍රජනක පද්ධති, ශුක්‍රාණු ජනනය vs අණ්ඩෝද්භවය, දින 28 ඩිම්බකෝෂ හා ගර්භාෂ (ආර්තව) චක්‍රයේ FSH/LH/Estrogen/Progesterone ප්‍රස්තාර, සංසේචනය, අධිරෝපණය, කලලබන්ධය (hCG), දරු ප්‍රසූතිය, ක්ෂීරණය, උපත් පාලනය, IVF/ICSI සහ ලිංගාශ්‍රිත රෝග සම්පූර්ණයෙන් ඉගෙන ගනිමු.

*English Summary:* Complete NIE Grade 13 Biology Competencies 5.8.1–5.8.5: animal reproductive modes, male & female reproductive anatomy, spermatogenesis vs oogenesis, 28-day ovarian & uterine cycles, fertilization, blastocyst implantation, placenta (hCG), trimesters, parturition, lactation, contraception, STIs, and IVF/ICSI.

## පාඩම් සටහන (Study Notes)
ජීවයේ ලක්ෂණ 7න් විශේෂයක අඛණ්ඩ පැවැත්ම තහවුරු කරන ලස්සනම ක්‍රියාවලිය තමයි **ප්‍රජනනය (Reproduction)**. තනි සෛලයක් විදිහට (යුක්තාණුවක් ලෙස) ජීවිතය පටන් අරගෙන, සති 38ක් ඇතුළත හදවත ගැහෙන, හුස්ම ගන්න සම්පූර්ණ මිනිස් දරුවෙක් බිහිවෙන මේ ක්‍රියාවලිය A/L ජීව විද්‍යා ප්‍රශ්න පත්‍රයේ **වැඩිම ලකුණු ප්‍රමාණයක් හිමිවෙන කොටසක්!** අපි මේක හරියටම වෛද්‍ය පීඨයේදී ඉගෙනගන්නවා වගේ පැහැදිලිවත්, NIE ලකුණු දීමේ පටිපාටියට 100%ක් ගැළපෙන විදිහටත් පියවරෙන් පියවර තේරුම් ගමු.

    
      🩺 අනාගත වෛද්‍යවරයෙකු විදිහට (ප්‍රසව හා නාරිවේදය — Obstetrics & Gynaecology) මේ පාඩම ඔයාට ඕන වෙන්නේ ඇයි?
      මාතෘ සායනයකට එන මවකගේ මුත්‍ර පරීක්ෂාවෙන් `hCG` හඳුනාගෙන ගැබ්ගැනීම තහවුරු කරන තැන ඉඳන්, අධිධ්වනි (Ultrasound) ස්කෑන් මගින් භ්‍රෑණ වර්ධනය බැලීම, දරු ප්‍රසූතිය ප්‍රමාද වන විට Syntocinon (කෘත්‍රිම **ඔක්සිටොසින්**) ලබා දීම, දරුවන් නොමැති යුවළකට **IVF හෝ ICSI** ප්‍රතිකාර නිර්දේශ කිරීම සහ පවුල් සැලසුම් ක්‍රම උපදේශනය දක්වා ප්‍රසව හා නාරිවේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේ මුළු පදනමම ගොඩනැගිලා තියෙන්නේ අද ඔයා ඉගෙනගන්න මේ පාඩම මතයි!

    

    
## 1. සතුන්ගේ අලිංගික හා ලිංගික ප්‍රජනන රටා (5.8.1)

    
      - **අලිංගික ප්‍රජනනය:** ජන්මාණු හාවීමකින් තොරව තනි ජනකයෙකුගෙන් **අනූනන විභාජනය** මගින් ප්‍රවේණිකව සර්වසම ජනිතයන් (ක්ලෝන) බිහි කිරීමයි. ස්ථායි හා හිතකර පරිසරවලදී සහකරුවෙකු සෙවීමට කාලය/ශක්තිය වැය නොකර ශීඝ්‍රයෙන් ගුණනය විය හැකි නමුත්, ප්‍රවේණික ප්‍රභේදන නොමැති නිසා හදිසි පරිසර වෙනස්වීමකදී මුළු ගහනයම විනාශ විය හැකියි. ප්‍රධාන ආකාර: **(1) අංකුරණය** (*Hydra*), **(2) කඩ කඩ වීම හා පුනර්ජනනය** (සමහර ඇනෙලිඩාවන්, ස්පොන්ජීන්, නිඩාරියාවන්), සහ **(3) කෞමාරෝද්භවය / පාතෙනෝද්භවය (Parthenogenesis)** — සංසේචනය නොවූ ඩිම්බයකින් පූර්ණ ජීවියෙකු විකසනය වීම! *(උදා: මී මැසි ගහනයක සරු ඒකගුණ `n` පිරිමි මැස්සන් බිහි වන්නේ පාතෙනෝද්භවයෙනි; ගැහැනු රැජින හා නිසරු වැඩකාර මැස්සියන් `2n` සංසේචිත ඩිම්බවලින් බිහි වේ; සමහර කටුස්සන් හා මත්ස්‍යයන් තුළද දක්නට ලැබේ).*

      - **ලිංගික ප්‍රජනනය:** ඌනනයෙන් සෑදුණු ඒකගුණ (`n`) ශුක්‍රාණුවක් (කුඩා, චල) හා ඩිම්බයක් (විශාල, අචල) සංසේචනය වී `2n` යුක්තාණුවක් සෑදීමෙන් නව ප්‍රවේණික සංයෝජන සහිත ජනිතයන් බිහි කරයි. ගැඩවිලා වැනි පුං හා ජායා ව්‍යූහ දෙකම දරන සතුන් **ද්විලිංගික (Hermaphrodite)** වන අතර මිනිසා **ඒකලිංගික (Dioecious)** වේ. ජලජ පරිසරවල **බාහිර සංසේචනය** (උභයජීවීන්, අස්ථික මත්ස්‍යයන්) සිදුවන අතර භෞමික පරිසරයට අනුවර්තනයක් ලෙස **අභ්‍යන්තර සංසේචනය** (කෘමීන්, උරගයන්, පක්ෂීන්, ක්ෂීරපායීන්) යුක්තාණුවට හා කලලයට ඉහළ ආරක්ෂාවක් සපයයි.

    

    
## 2. මානව පුරුෂ ප්‍රජනක පද්ධතිය, ශුක්‍රාණු ජනනය සහ අතිරේක ග්‍රන්ථි 3 (5.8.2)

    වෘෂණ යුගල උදර කුහරයෙන් පිටත **වෘෂණ කෝෂය (Scrotum)** තුළ පිහිටන්නේ ඇයි කියලා ඔයා දන්නවාද? මිනිස් ශුක්‍රාණු ජනනය හොඳින් සිදුවෙන්නේ සාමාන්‍ය දේහ අභ්‍යන්තර උෂ්ණත්වයට වඩා **`2°C` කින් පමණ අඩු උෂ්ණත්වයකදී පමණයි!** වෘෂණයේ ඛණ්ඩිකා තුළ තදින් දඟර ගැසුණු **ශුක්‍රධර නාලිකා (Seminiferous tubules)** පිහිටන අතර එහි විශේෂිත සෛල දෙවර්ගයක් ඉන්නවා:

    
      - **සටෝලි සෛල (Sertoli cells):** ශුක්‍රධර නාලිකා බිත්තියේ සිට කුහරය දෙසට විහිදෙමින් විකසනය වන ශුක්‍රාණු පෝෂණය කර ආරක්ෂා කරන අතර, පූර්ව පිටියුටරියෙන් **FSH ස්‍රාවය නිෂේධනය කරන "ඉන්හිබින්" (Inhibin)** හෝමෝනය නිපදවයි.

      - **ලේඩිග් සෛල / අන්තරාල සෛල (Leydig cells):** ශුක්‍රධර නාලිකා අතර සම්බන්ධක පටකයේ පිහිටන අතර, LH උත්තේජනයෙන් **ටෙස්ටොස්ටෙරෝන්** හා ඇන්ඩ්‍රොජන් හෝමෝන ස්‍රාවය කරයි (ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් මගින් GnRH, FSH හා LH මත ඍණ ප්‍රතිපෝෂණය යොදයි).

    
    ශුක්‍රධර නාලිකාවෙන් පිටවන ශුක්‍රාණු `6 m` ක් පමණ දිග දඟර ගැසුණු **අපිවෘෂණය (Epididymis)** හරහා ගමන් කිරීමට **සති 3ක් පමණ** ගතවන අතර එහිදී **පරිණත වී චලතාව (Motility) ලබාගෙන ගබඩා වෙයි**. ඉන්පසු *ශුක්‍ර නාලය → විසර්ජක ප්‍රණාලය → මුත්‍ර මාර්ගය (ශිෂ්ණය තුළින්)* පිටතට පැමිණේ. ශුක්‍රාණුවක **හිසෙහි** `n` න්‍යෂ්ටිය හා ඩිම්බ පටල සිදුරු කරන **ට්‍රිප්සින් සහ හයලූරොනිඩේස් (Hyaluronidase)** එන්සයිම සහිත **අග්‍රදේහය (Acrosome — විශේෂිත ලයිසොසෝමයක්)** ද, **මධ්‍ය කොටසෙහි** ATP නිපදවන **මයිටොකොන්ඩ්‍රියා** රාශියක්ද, **වලිගයෙහි** `9+2` ක්ෂුද්‍ර නාලිකා සහිත කෂිකාවක්ද පිහිටනවා.

    **පුරුෂ අතිරේක ග්‍රන්ථි 3 (විභාගයට අනිවාර්යයි!):** (1) **ශුක්‍ර ආශයිකා යුගල (`60%`):** කහ පැහැති ඝන ක්ෂාරීය තරලයක්; ශ්ලේෂ්මල, **ෆ්‍රක්ටෝස්** (ශුක්‍රාණුවට ශක්තිය සපයන ප්‍රධාන සීනි!), කැටිකාරක එන්සයිම, ඇස්කෝර්බික් අම්ලය හා **ප්‍රොස්ටග්ලැන්ඩින්** අඩංගුයි. (2) **පුරඃස්ථ ග්‍රන්ථිය (`30%`):** මුත්‍රාශයට පහළින් තනි ග්‍රන්ථියකි; තුනී කිරි පැහැති ස්‍රාවයේ **ප්‍රතිකැටිකාරක එන්සයිම සහ ශුක්‍රාණු පෝෂණය කරන සිට්රේට් (Citrate)** දරයි. (3) **බල්බොයුරේත්‍රල / කූපර් ග්‍රන්ථි යුගල:** පැහැදිලි ක්ෂාරීය ශ්ලේෂ්මලයකින් මුත්‍ර මාර්ගයේ ආම්ලික මුත්‍ර උදාසීන කර ස්නේහනය කරයි.

    
## 3. ශුක්‍රාණු ජනනය vs අණ්ඩෝද්භවය (ඩිම්බ ජනනය) සහ දින 28 ආර්තව චක්‍රය (5.8.2–5.8.3)

    
      | 
        
          සංසන්දනාත්මක ලක්ෂණය 
          | ශුක්‍රාණු ජනනය (Spermatogenesis — සති ~7) 
          | අණ්ඩෝද්භවය / ඩිම්බ ජනනය (Oogenesis) 
        

      
      
        
          | **අනූනනය හා ආරම්භය** 
          | වැඩිවියට පත්වීමේ සිට මුළු ජීවිත කාලය පුරාම අඛණ්ඩව ශුක්‍රාණු මූලික සෛල අනූනනයෙන් බෙදේ (දිනකට මිලියන සිය ගණනක්). 
          | ස්ත්‍රී කලල අවධියේදීම අනූනන විභාජනය උපතට පෙර සම්පූර්ණ වේ! උපතේදී ප්‍රාථමික අණ්ඩ සෛල (`2n`) **ඌනනය I හි ප්‍රාක් කලාව I දී නැවතී** පවතී. 
        

        
          | **එක් ප්‍රාථමික සෛලයකින් සෑදෙන සරු ජන්මාණු ගණන** 
          | සමාන ප්ලාස්ම විභාජනය නිසා **සක්‍රිය, කුඩා, චල ශුක්‍රාණු 4ක් (`n`)** නිපදවේ. 
          | අසමාන සෛල ප්ලාස්ම විභාජනය නිසා **එක් විශාල අචල ඩිම්බයක් (`n`) පමණක්** සහ හායනය වී යන කුඩා **ධ්‍රැවීය දේහ (Polar bodies)** සෑදේ. 
        

        
          | **ඌනනය II සම්පූර්ණ වීම හා අවසානය** 
          | බාධාවකින් තොරව අඛණ්ඩව සම්පූර්ණ වේ; මහලු වියේදීද නොනවතී. 
          | ඩිම්බ මෝචනය වන්නේ **ඌනනය II හි යෝග කලාව II දී නැවතුණු ද්විතීයික අණ්ඩ සෛලයයි!** ශුක්‍රාණුවක් විනිවිද ගියහොත් පමණක් ඌනනය II සම්පූර්ණ වේ. වයස 45–55 දී (**ආර්තවහරණය**) නතර වේ. 
        

      
    

    දැන් උඩ තියෙන **දින 28 ආර්තව චක්‍රයේ ප්‍රස්තාරය Click කරලා Zoom කරලා** බලන්න! **ඩිම්බකෝෂ චක්‍රය** (ස්‍යූනිකා අවධිය + ලූටියල් අවධිය) සහ **ගර්භාෂයික චක්‍රය** (ආර්තව කලාව + ප්‍රගුණන කලාව + ස්‍රාවීය කලාව) එකට ගැළපෙන්නේ මෙහෙමයි:

    
      - **ස්‍යූනිකා අවධිය හා ප්‍රගුණන කලාව (දින 1–14):** හයිපොතැලමසේ `GnRH` මගින් `FSH` හා `LH` සුළු වශයෙන් ස්‍රාවය කරවා ස්‍යූනිකාව වර්ධනය කරයි. වැඩෙන ස්‍යූනිකාවෙන් ස්‍රාවය වන **ඊස්ට්‍රඩියෝල්** මුලදී අඩු මට්ටමක පවතින විට පිටියුටරිය මත **ඍණ ප්‍රතිපෝෂණයක්** යොදමින් එන්ඩොමෙට්‍රියම ඝන කරවයි (ප්‍රගුණන කලාව). නමුත් ස්‍යූනිකාව පරිණත වී **ඊස්ට්‍රඩියෝල් ඉතා ඉහළ මට්ටමකට නැගුණු විට ධන (+) ප්‍රතිපෝෂණයකට මාරු වී** හයිපොතැලමස හා පිටියුටරිය උත්තේජනය කර **14 වන දිනය ආසන්නයේදී `LH` ක්ෂණික උච්චයක් (LH Surge)** ඇති කරවයි → ඉන් දිනකට පමණ පසු පරිණත (ග්‍රාෆීය) ස්‍යූනිකාව පුපුරා **ද්විතීයික අණ්ඩ සෛලය මෝචනය වේ!**

      - **ලූටියල් අවධිය හා ස්‍රාවීය කලාව (දින 15–28):** `LH` බලපෑමෙන් ඉතිරි වූ ස්‍යූනිකා පටක **පීත දේහය (Corpus luteum)** බවට පත් වී **ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් සහ ඊස්ට්‍රඩියෝල්** ස්‍රාවය කරයි. මේවා මගින් එන්ඩොමෙට්‍රියමේ ධමනි හා ග්‍රන්ථි වර්ධනය කර පෝෂක ස්‍රාවය කරවන (**ස්‍රාවීය කලාව**) අතර, `FSH` හා `LH` මත **ඍණ ප්‍රතිපෝෂණයක්** යොදා අලුත් ස්‍යූනිකා වැඩීම වළක්වයි. සංසේචනය නොවුවහොත් පීත දේහය පිරිහී හෝමෝන මට්ටම බැස, එන්ඩොමෙට්‍රියම් ධමනි සංකෝචනය වී ගැලවී රුධිරය සමඟ පිටවේ (**ආර්තව කලාව**).

    

    
## 4. සංසේචනය, අධිරෝපණය, කලලබන්ධය (hCG), ප්‍රසූතිය සහ ක්ෂීරණය (5.8.4)

    
      
        01
        
          **සංසේචනය, මොරුලාව හා බ්ලාස්ටකෝෂ්ඨ අධිරෝපණය:**
          ඩිම්බ මෝචනයෙන් පැය 12–24ක් තුළ **පැලෝපීය නාලයේ ඉහළ කෙළවරේදී** සංසේචනය සිදුවේ → පැය 24කින් භේදනය ඇරඹී දින 3–4කින් ඝන සෛල බෝලයක් වන **මොරුලාව** ගර්භාෂයට පැමිණේ → දින 5දී තරල කුහරයක් සහිත **බ්ලාස්ටකෝෂ්ඨය** (ඇතුළු සෛල පිඬ = කලලය හා කලල පටල; පිටත **පෝෂ බ්ලාස්ටය** = කලලබන්ධයේ භ්‍රෑණ කොටස) සෑදේ → **දින 7දී පමණ** පෝෂ බ්ලාස්ටය එන්සයිම ස්‍රාවය කර එන්ඩොමෙට්‍රියමේ **අධිරෝපණය (Implantation)** වෙමින් **`hCG` හෝමෝනය** ස්‍රාවය කර පීත දේහය ආරක්ෂා කරයි! (මවගේ මුත්‍ර/රුධිර `hCG` පරීක්ෂාවෙන් ගර්භණීභාවය හඳුනා ගනී).
        
      
      
        02
        
          **කලල පටල 4, කලලබන්ධය සහ පෙකණි වැල (විභාග උගුල!):**
          කලල පටල 4: **කෝරියම** (කලලබන්ධයේ භ්‍රෑණ කොටස හා `hCG` නිපදවයි), **කලලාවාරය** (තරලයෙන් කම්පන අවශෝෂණය හා වියළීම වැළැක්වීම), **බීජාන්න මඩිය** (මුල් රුධිර සෛල හා මූලික ජන්මාණු සෛල) සහ **අලින්තය** (පෙකණි වැලේ රුධිර නාල හා මුත්‍රාශය). මාතෘ හා භ්‍රෑණ රුධිරය මිශ්‍ර නොවේ! **පෙකණි වැලේ ධමනි 2ක් මගින් ඔක්සිජන් හීන රුධිරය** භ්‍රෑණයෙන් කලලබන්ධය වෙත ගෙන යන අතර, **එක් පෙකණි ශිරාවක් මගින් ඔක්සිජන් පිරි රුධිරය** භ්‍රෑණය වෙත රැගෙන එයි!
        
      
      
        03
        
          **ගර්භණී කාලය (සංසේචනයේ සිට සති 38 / අවසන් ඔසප් වීමේ සිට සති 40) හා ත්‍රෛමාසික 3:**
          
            - **1 වන ත්‍රෛමාසිකය:** අවයව ජනනය (Organogenesis) සිදුවන වඩාත් අවදානම් කාලයයි; **4 වන සතියේ හෘද ස්පන්දනය ඇරඹේ**; 8 වන සතියේ "භ්‍රෑණය" ලෙස හැඳින්වේ; අවසානයේ `5–7 cm` දිගයි (මවට උදෑසන ඔක්කාරය හා ගැබ්ගෙල ශ්ලේෂ්මල පිණ්ඩය ඇතිවේ).

            - **2 වන ත්‍රෛමාසිකය:** `hCG` අඩුවී පීත දේහය පිරිහෙන අතර **කලලබන්ධය මගින්ම ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් නිපදවීම භාරගනී**; `30 cm` දිගයි; මවට භ්‍රෑණ චලන දැනේ.

            - **3 වන ත්‍රෛමාසිකය:** වේගවත් වර්ධනයෙන් `50 cm` හා `3–4 kg` පමණ බරකට පත්වේ.

          
        
      
      
        04
        
          **දරු ප්‍රසූතිය (අවධි 3: ගැබ්ගෙල විස්තාරණය → දරුවා බිහිවීම → කලලබන්ධය පිටවීම) සහ ක්ෂීරණය:**
          ඊස්ට්‍රඩියෝල්, ප්‍රොස්ටග්ලැන්ඩින් හා **ඔක්සිටොසින් ධන ප්‍රතිපෝෂණයෙන්** දරු ප්‍රසූතිය සිදුවේ. උපතින් පසු **ප්‍රොලැක්ටින්** මගින් කිරි නිපදවන අතර **ඔක්සිටොසින්** මගින් කිරි විසර්ජනය කරයි. මුල් දින කිහිපයේ ස්‍රාවය වන **කොලෙස්ට්‍රම් (Colostrum)** තුළ ලැක්ටෝස් හා මේදය අඩු වුවද **වැදගත් ප්‍රතිදේහ (ප්‍රතිශක්තිය) හා සුදු රුධිරාණු** බහුලව අඩංගු වේ!
        
      
    

    
## 5. ප්‍රජනක සෞඛ්‍යය: උපත් පාලනය, IVF vs ICSI සහ ලිංගාශ්‍රිත රෝග (5.8.5)

    
      🏥 ප්‍රජනක සෞඛ්‍යය, නූතන ප්‍රජනක තාක්ෂණය සහ STIs (NIE 5.8.5)
      
        
          **තාවකාලික හා ස්ථිර උපත් පාලන ක්‍රම**
          • **ගිලින පෙති:** කෘත්‍රිම ඊස්ට්‍රජන්/ප්‍රොජෙස්ටරෝන් මගින් GnRH, FSH හා LH නිෂේධනය කර ඩිම්බ මෝචනය වළක්වයි.• **Depo-Provera එන්නත:** කෘත්‍රිම ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන්; ගැබ්ගෙල ශ්ලේෂ්මල ඝන කර එන්ඩොමෙට්‍රියම තුනී කරයි.• **IUD (ලූපය):** සංසේචනය හා අධිරෝපණය වළක්වයි.• **ස්ථිර සැත්කම්:** පුරුෂ **වාසෙක්තමි (Vasectomy)** හා ස්ත්‍රී **පැලෝපීය නාල බැඳීම (LRT)**.
        
        
          **IVF vs ICSI (නිසරුභාවයට ප්‍රතිකාර)**
          • **සාම්ප්‍රදායික IVF (නාලස්ථ සංසේචනය):** එක් ඩිම්බයක් සඳහා අග්‍රදේහ ක්‍රියාවට නිරෝගී ශුක්‍රාණු `50,000 – 100,000` ක් අවශ්‍ය වේ; සෛල 8 අවධිය තෙක් වර්ධනය කර ගර්භාෂයේ තැන්පත් කරයි.• **ICSI (අන්තඃසෛල ප්ලාස්මීය ශුක්‍රාණු නික්ෂේපණය):** ශුක්‍රාණු ගණන ඉතා අඩු විට **තනි ශුක්‍රාණුවක් හෝ ප්‍රාක් ශුක්‍ර න්‍යෂ්ටියක්** කෙලින්ම ඩිම්බ ප්ලාස්මයට එන්නත් කරයි!
        
        
          **බැක්ටීරියාමය ලිංගාශ්‍රිත රෝග (STIs)**
          • **ගොනෝරියාව:** *Neisseria gonorrhoeae* බැක්ටීරියාව (මුත්‍ර දැවිල්ල, කහ සැරව පිටවීම, කාන්තා පැලෝපීය නාල අවහිර වී වඳභාවය).• **සිෆිලිස්:** *Treponema pallidum* බැක්ටීරියාව (ලිංගික ප්‍රදේශයේ/තොල්වල **වේදනා රහිත වණ**, උණ, සමේ කුෂ්ට).
        
        
          **වෛරසමය ලිංගාශ්‍රිත රෝග (STIs)**
          • **AIDS:** `HIV` වෛරසය (ප්‍රතිශක්තිය බිඳවැටීම, ලිම්ෆෝමා, නිව්මෝනියාව; ලිංගිකව, රුධිරයෙන්, එන්නත් කටුවලින් හා මවගෙන් දරුවාට/මව්කිරිවලින් බෝවේ).• **ලිංගාශ්‍රිත හර්පිස්:** *Herpes simplex* වෛරසය (ලිංගික ප්‍රදේශයේ **අධික වේදනාකාරී කැසිල්ලක් සහිත දියබිබිලි/වණ**).
        
      
    

    
      **📌 විභාග රන් උපදෙස (Exam Trap Alert!):**
      (1) ඊස්ට්‍රඩියෝල් (Estradiol) හෝමෝනය ස්‍යූනිකා අවධියේ මුලදී **අඩු සාන්ද්‍රණයෙන්** පවතින විට පිටියුටරිය මත **ඍණ (-) ප්‍රතිපෝෂණයක්** යොදන නමුත්, පරිණත ස්‍යූනිකාවෙන් **ඉහළ සාන්ද්‍රණයකින්** ස්‍රාවය වූ විට **ධන (+) ප්‍රතිපෝෂණයකින් LH උච්චය** ඇති කරවයි!
      (2) සිෆිලිස් (*Treponema pallidum*) හිදී ඇතිවන්නේ **වේදනා රහිත වණ** වන අතර, ලිංගාශ්‍රිත හර්පිස් (*Herpes simplex*) හිදී ඇතිවන්නේ **අධික වේදනාකාරී කැසිල්ලක් සහිත වණ** බව MCQ සඳහා විශේෂයෙන් මතක තබාගන්න!

## ව්‍යුහගත ප්‍රශ්න හා ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Structured Q&A Marking Scheme)
### Q1: 1. වැඩිවියට පත් නිරෝගී කාන්තාවකගේ දින 28ක ආර්තව චක්‍රය තුළ ඩිම්බකෝෂයේ සහ ගර්භාෂ එන්ඩොමෙට්‍රියමේ සිදුවන වෙනස්කම් හයිපොතැලමස, පූර්ව පිටියුටරිය හා ඩිම්බකෝෂ හෝමෝන මගින් යාමනය වන ආකාරය පැහැදිලි කරන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** ස්‍යූනිකා අවධිය හා ප්‍රගුණන කලාව (දින 1–14): හයිපොතැලමසෙන් ස්‍රාවය වන GnRH මගින් පූර්ව පිටියුටරියෙන් FSH හා LH සුළු ප්‍රමාණවලින් ස්‍රාවය කරවා ඩිම්බ ස්‍යූනිකාව වර්ධනය කරවයි.; වර්ධනය වන ස්‍යූනිකාවෙන් ස්‍රාවය වන ඊස්ට්‍රඩියෝල් මගින් ගර්භාෂයේ එන්ඩොමෙට්‍රියම ඝන කරවන (ප්‍රගුණන කලාව) අතර මුලදී අඩු ඊස්ට්‍රඩියෝල් මට්ටම මගින් FSH/LH මත ඍණ ප්‍රතිපෝෂණයක් ඇති කරයි.; පරිණත වන ස්‍යූනිකාවෙන් ඊස්ට්‍රඩියෝල් ස්‍රාවය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය විට ධන (+) ප්‍රතිපෝෂී යන්ත්‍රණයකින් GnRH හා විශේෂයෙන් LH ස්‍රාවය ක්ෂණිකව ඉහළ නැංවීමෙන් (LH Surge) 14 වන දිනය ආසන්නයේදී ඩිම්බ මෝචනය (ද්විතීයික අණ්ඩ සෛලය නිදහස් වීම) සිදුවේ.; ලූටියල් අවධිය හා ස්‍රාවීය කලාව (දින 15–28): LH මගින් පිපුරුණු ස්‍යූනිකා පටක පීත දේහය බවට පත් කර ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් හා ඊස්ට්‍රඩියෝල් ස්‍රාවය කරවයි → එන්ඩොමෙට්‍රියමේ ධමනි හා ග්‍රන්ථි වර්ධනය කර පෝෂක ස්‍රාවය කරවයි (ස්‍රාවීය කලාව) සහ FSH/LH නිෂේධනය කරයි.; සංසේචනය නොවුවහොත් පීත දේහය පිරිහී ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් හා ඊස්ට්‍රඩියෝල් පහළ බැස එන්ඩොමෙට්‍රියම ගැලවී යෑමෙන් ආර්තව කලාව ඇති වේ.

### Q2: 2. (අ) මානව කලලබන්ධයේ (Placenta) ව්‍යූහය සහ කෘත්‍ය කෙටියෙන් විස්තර කරන්න. (ආ) නිසරුභාවයට ප්‍රතිකාර කිරීමේදී යොදාගන්නා සාම්ප්‍රදායික IVF සහ ICSI ක්‍රමවේද අතර ප්‍රධාන වෙනස පැහැදිලි කරන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** (අ) කලලබන්ධය මඬලාකාර අවයවයක් වන අතර භ්‍රෑණ කොටස (කෝරියමේ කෝරියම් අංගුලිකා) සහ මාතෘ කොටස (එන්ඩොමෙට්‍රියම) එක්ව සෑදේ; මාතෘ හා භ්‍රෑණ රුධිරය මිශ්‍ර නොවේ.; කෘත්‍ය: මාතෘ රුධිරයේ සිට භ්‍රෑණයට O2, පෝෂක හා ප්‍රතිදේහ (ප්‍රතිශක්තිය) ලබා දීම; භ්‍රෑණයේ සිට මාතෘ රුධිරයට CO2 හා පරිවෘත්තීය බහිස්ස්‍රාවීය අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම; ගර්භණීභාවය පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය hCG, ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් හා ඊස්ට්‍රජන් නිපදවීම.; (ආ) සාම්ප්‍රදායික IVF ක්‍රමයේදී විද්‍යාගාර තත්ත්ව යටතේ එක් ඩිම්බ සෛලයක් අග්‍රදේහ ක්‍රියාව මගින් සංසේචනය කරවීම සඳහා නිරෝගී ශුක්‍රාණු 50,000 - 100,000ක් පමණ අවශ්‍ය වේ; ICSI ක්‍රමයේදී පුරුෂයාගේ ශුක්‍රාණු සංඛ්‍යාව ඉතා අඩු හෝ අසාමාන්‍ය විට එකම එක් ශුක්‍රාණුවක් (හෝ ප්‍රාක් ශුක්‍ර න්‍යෂ්ටියක්) ඍජුවම ඩිම්බ සෛල ප්ලාස්මය තුළට නික්ෂේපණය කෙරේ.


## බහුවරණ ප්‍රශ්න (Practice MCQs)
### MCQ 1: මී මැසි ගහනයක සිටින ජීවීන්ගේ ප්‍රවේණික සංයුතිය සහ කෞමාරෝද්භවය (Parthenogenesis) පිළිබඳ නිවැරදි ප්‍රකාශය කුමක්ද?
- [ ] (1) පිරිමි මැස්සන් ද්විගුණ (2n) වන අතර සංසේචිත ඩිම්බවලින් විකසනය වේ
- [✓] (2) සරු පිරිමි මැස්සන් (Drones) ඒකගුණ (n) වන අතර කෞමාරෝද්භවයෙන් (සංසේචනය නොවූ ඩිම්බවලින්) විකසනය වේ
- [ ] (3) වැඩකාර ගැහැනු මැස්සියන් ඒකගුණ (n) වන අතර කෞමාරෝද්භවයෙන් විකසනය වේ
- [ ] (4) රැජින පමණක් ද්විගුණ (2n) වන අතර අනෙක් සියලු මැස්සන් ඒකගුණ (n) වේ
> **පැහැදිලි කිරීම:** සංසේචනය නොවූ ඩිම්බයකින් සම්පූර්ණ ජනිතයෙකු විකසනය වීමේ අලිංගික ප්‍රජනන ක්‍රමය <b>කෞමාරෝද්භවය (Parthenogenesis)</b> ලෙස හඳුන්වනවා. මී මැසි ජනපදයක <b>සරු පිරිමි මැස්සන් (Drones)</b> බිහිවන්නේ රැජින දමන සංසේචනය නොවූ ඩිම්බවලින් කෞමාරෝද්භවය මගින් බැවින් ඔවුන් <b>ඒකගුණ (n)</b> වේ (එම නිසා ඔවුන් ශුක්‍රාණු නිපදවන්නේ ඌනනයෙන් නොව අනූනනයෙනි!). ඊට වෙනස්ව සරු <b>මී මැසි රැජින (Queen) සහ නිසරු වැඩකාර ගැහැනු මැස්සියන් (Workers) යන දෙගොල්ලෝම</b> සංසේචිත ඩිම්බවලින් (යුක්තාණුවලින්) විකසනය වන බැවින් <b>ද්විගුණ (2n)</b> වන අතර, ඔවුන් දෙගොල්ලන්ගේ වෙනස තීරණය වන්නේ කීට අවධියේදී ලබා දෙන රාජ ජෙලි ආහාරය මතයි.

### MCQ 2: මානව ශුක්‍ර තරලයේ වැඩිම පරිමාවක් (60%ක් පමණ) සාදන, ශුක්‍රාණුවලට ශක්තිය සපයන <b>ෆ්‍රක්ටෝස් (Fructose)</b> සහ ගර්භාෂ සංකෝචන උත්තේජනය කරන ප්‍රොස්ටග්ලැන්ඩින් ස්‍රාවය කරන අතිරේක ග්‍රන්ථිය කුමක්ද?
- [ ] (1) පුරඃස්ථ ග්‍රන්ථිය (Prostate gland)
- [ ] (2) බල්බොයුරේත්‍රල (කූපර්) ග්‍රන්ථි
- [✓] (3) ශුක්‍ර ආශයිකා (Seminal vesicles)
- [ ] (4) වෘෂණයේ ලේඩිග් සෛල (Leydig cells)
> **පැහැදිලි කිරීම:** මානව පුරුෂ ප්‍රජනක පද්ධතියේ අතිරේක ග්‍රන්ථි තුන අතුරින් <b>ශුක්‍ර ආශයිකා යුගලය (Seminal vesicles)</b> මගින් මුළු ශුක්‍ර තරල පරිමාවෙන් <b>~60%ක්</b> පමණ වන කහ පැහැති භාෂ්මික ඝන තරලයක් ස්‍රාවය කරනවා; එහි ශුක්‍රාණුවල මයිටොකොන්ඩ්‍රියාවලට ATP නිපදවීම සඳහා ප්‍රධාන ශක්ති ප්‍රභවය වන <b>ෆ්‍රක්ටෝස් සීනි</b>, ශ්ලේෂ්මල, කැටිකාරක එන්සයිම, ඇස්කෝබික් අම්ලය (විටමින් C) සහ ස්ත්‍රී ප්‍රජනක මාර්ගයේ මෘදු සංකෝචන ඇති කර ශුක්‍රාණු ඉහළට යැවීමට උදව් කරන <b>ප්‍රොස්ටග්ලැන්ඩින්</b> අඩංගු වෙනවා. <b>පුරඃස්ථ ග්‍රන්ථිය</b> කිරි පැහැති තුනී තරලයක් (සිට්‍රේට් හා ප්‍රතිකැටිකාරක එන්සයිම සහිත) ද, <b>කූපර් ග්‍රන්ථි</b> මුත්‍රා මාර්ගයේ ආම්ලිකතාව උදාසීන කරන පැහැදිලි ශ්ලේෂ්මලයක් ද, <b>ලේඩිග් සෛල</b> ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් හෝමෝනය ද ස්‍රාවය කරයි.

### MCQ 3: මානව ඩිම්බකෝෂයෙන් <b>ඩිම්බ මෝචනය (Ovulation)</b> සිදුවන අවස්ථාවේදී පැලෝපීය නාලය වෙත නිදහස් වන සෛලය පවතින්නේ කුමන විභාජන අවධියේද?
- [ ] (1) ඌනනය I හි ප්‍රාක් කලාව I දී නැවතී පවතින ප්‍රාථමික අණ්ඩ සෛලය ලෙස
- [✓] (2) ඌනනය II හි යෝග කලාව II දී නැවතී පවතින ද්විතීයික අණ්ඩ සෛලය ලෙස
- [ ] (3) ඌනනය II සම්පූර්ණ කළ පරිණත ඩිම්බ සෛලය ලෙස
- [ ] (4) අනූනන විභාජනයේ පවතින ද්විගුණ අණ්ඩ මාතෘ සෛලය ලෙස
> **පැහැදිලි කිරීම:** මානව අණ්ඩ ජනනයේදී (Oogenesis) භ්‍රෑණ අවධියේ සිටම <b>ප්‍රාථමික අණ්ඩ සෛල (2n)</b> ඌනනය I හි <b>ප්‍රාක් කලාව I</b> දී නැවතී පවතින අතර, වැඩිවිය පැමිණි පසු සෑම මසකම ඩිම්බ මෝචනයට මොහොතකට පෙර ඌනනය I සම්පූර්ණ කර පළමු ධ්‍රැවීය දේහය හා ඒකගුණ <b>ද්විතීයික අණ්ඩ සෛලය (Secondary oocyte — n)</b> සාදනවා. එම ද්විතීයික අණ්ඩ සෛලය වහාම ඌනනය II ආරම්භ කළද <b>යෝග කලාව II (Metaphase II)</b> දී නැවත අත්හිටුවනු ලබන අතර, ග්‍රාෆීය ස්‍යූනිකාව පුපුරා <b>ඩිම්බ මෝචනයේදී නිදහස් වන්නේ යෝග කලාව II හි නැවතුණු මෙම ද්විතීයික අණ්ඩ සෛලයයි</b>! එය ඌනනය II සම්පූර්ණ කර සැබෑ පරිණත ඩිම්බය සාදන්නේ පැලෝපීය නාලයේදී <b>ශුක්‍රාණුවක් එය තුළට විනිවිද ගියහොත් පමණයි</b>.

### MCQ 4: කාන්තාවකගේ ආර්තව චක්‍රයේ 14 වන දිනය ආසන්නයේදී ඩිම්බ මෝචනය ප්‍රේරණය කරන <b>LH ක්ෂණික උච්චය (LH Surge)</b> ඇතිවීමට සෘජුවම හේතු වන්නේ කුමක්ද?
- [ ] (1) පීත දේහයෙන් ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් ස්‍රාවය ක්ෂණිකව ඉහළ යෑම
- [✓] (2) වර්ධනය වන පරිණත ස්‍යූනිකාවෙන් ස්‍රාවය වන ඉහළ ඊස්ට්‍රඩියෝල් මට්ටම මගින් ඇති කරන ධන (+) ප්‍රතිපෝෂණය
- [ ] (3) සර්ටෝලි සෛලවලින් ඉන්හිබින් හෝමෝනය ස්‍රාවය වීම
- [ ] (4) කලලයේ පෝෂ බ්ලාස්ටයෙන් hCG හෝමෝනය ස්‍රාවය වීම
> **පැහැදිලි කිරීම:** ස්‍යූනිකා අවධියේ මුල් භාගයේදී සාපේක්ෂව අඩු මට්ටමක පවතින ඊස්ට්‍රඩියෝල් (ඊස්ට්‍රජන්) මගින් පිටියුටරියේ FSH හා LH ස්‍රාවය සෘණ ප්‍රතිපෝෂණයකින් පාලනය කරනවා. නමුත් 12–13 වන දින වන විට වේගයෙන් විශාල වන ග්‍රාෆීය ස්‍යූනිකාවෙන් ස්‍රාවය වන <b>ඊස්ට්‍රඩියෝල් සාන්ද්‍රණය තීරණාත්මක ඉහළ මට්ටමක් ඉක්මවූ සැණින්</b> එහි බලපෑම කණපිට හැරී හයිපොතැලමස (GnRH) සහ පූර්ව පිටියුටරිය මත ප්‍රබල <b>ධන (+) ප්‍රතිපෝෂණයක්</b> ඇති කර <b>LH ස්‍රාවයේ දැවැන්ත ක්ෂණික උච්චයක් (LH Surge)</b> ඇති කරනවා; ඉන් පැය ~24කට පසු (~14 වන දිනයේදී) ස්‍යූනිකාව පුපුරවා ඩිම්බ මෝචනය සිදු කරවයි. පීත දේහයෙන් ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් ස්‍රාවය වන්නේ ඩිම්බ මෝචනයෙන් පසුව වන අතර, hCG ස්‍රාවය වන්නේ ගර්භණී වූ පසුවයි.

### MCQ 5: මානව කලල විකසනයේදී සංසේචනයෙන් දින 7කට පමණ පසු ගර්භාෂයේ එන්ඩොමෙට්‍රියම තුළ <b>අධිරෝපණය (Implantation)</b> වන විකසන අවධිය කුමක්ද?
- [ ] (1) යුක්තාණුව (Zygote)
- [ ] (2) මොරුලාව (Morula)
- [✓] (3) බ්ලාස්ටකෝෂ්ඨය (Blastocyst)
- [ ] (4) ගැස්ට්‍රලාව (Gastrula)
> **පැහැදිලි කිරීම:** පැලෝපීය නාලයේ ඉහළ තුනෙන් එකේදී සංසේචනයෙන් සෑදෙන <b>යුක්තාණුව</b> පක්ෂ්ම හා පේශි සංකෝචන මගින් ගර්භාෂය දෙසට ගමන් කරන අතරතුර විදලනය (Cleavage) වී දින 3–4කින් ඝන සෛල ගෝලයක් වන <b>මොරුලාව</b> සාදනවා. ඉන්පසු දින 6–7 වන විට තරල පිරුණු කුහරයක්, කලලය තනන <b>ඇතුළු සෛල පිඬක් (Inner cell mass)</b> සහ පිටත <b>පෝෂ බ්ලාස්ට (Trophoblast)</b> ස්තරයක් සහිත <b>බ්ලාස්ටකෝෂ්ඨය (Blastocyst)</b> බවට පත්වන අතර, පෝෂ බ්ලාස්ටයෙන් ස්‍රාවය කරන එන්සයිම ආධාරයෙන් ගර්භාෂයේ එන්ඩොමෙට්‍රියම තුළ ගිලී <b>අධිරෝපණය (Implantation)</b> වන්නේ මෙම බ්ලාස්ටකෝෂ්ඨ අවධියයි! ජනක ස්තර තුන සෑදෙන <b>ගැස්ට්‍රලාව</b> විකසනය වන්නේ අධිරෝපණය වීමෙන් පසුවයි.

### MCQ 6: මානව පෙකණි වැලෙහි (Umbilical cord) අඩංගු රුධිර වාහිනී සහ ඒවා ගෙන යන රුධිරයේ ස්වභාවය පිළිබඳ <b>නිවැරදි</b> ප්‍රකාශය කුමක්ද?
- [ ] (1) පෙකණි ධමනි දෙකක් මගින් ඔක්සිජන් පිරි රුධිරය භ්‍රෑණය වෙත ගෙන යයි
- [✓] (2) පෙකණි ධමනි දෙකක් මගින් ඔක්සිජන් හීන රුධිරය භ්‍රෑණයෙන් කලලබන්ධය වෙතත්, එක් පෙකණි ශිරාවක් මගින් ඔක්සිජන් පිරි රුධිරය භ්‍රෑණය වෙතත් ගෙන යයි
- [ ] (3) මාතෘ හා භ්‍රෑණ රුධිර නාල පෙකණි වැල තුළදී සෘජුවම එකිනෙක හාවී රුධිරය මිශ්‍ර වේ
- [ ] (4) පෙකණි ශිරා දෙකක් සහ එක් පෙකණි ධමනියක් පමණක් පිහිටයි
> **පැහැදිලි කිරීම:** ධමනි හා ශිරා අර්ථ දැක්වෙන්නේ <b>භ්‍රෑණයේ හෘදයට සාපේක්ෂව</b> රුධිරය යන දිශාව අනුවයි (පුප්ඵුසීය සංසරණයේදී මෙන්ම මෙහිදීද O<sub>2</sub> සංයුතිය සාමාන්‍ය ධමනි/ශිරාවලට ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ!): පෙකණි වැල තුළ රුධිර වාහිනී තුනක් පිහිටන අතර, ඉන් <b>පෙකණි ධමනි දෙක (Two umbilical arteries)</b> මගින් භ්‍රෑණයේ සිට CO<sub>2</sub> හා යූරියා සහිත <b>ඔක්සිජන් හීන රුධිරය</b> කලලබන්ධය (වැදෑමහ) වෙත ගෙන යයි; <b>තනි පෙකණි ශිරාව (One umbilical vein)</b> මගින් කලලබන්ධයේ සිට O<sub>2</sub> හා පෝෂකවලින් පොහොසත් <b>ඔක්සිජනීකෘත රුධිරය</b> භ්‍රෑණය වෙත රැගෙන එනවා. නිරෝගී ගර්භණීභාවයකදී මාතෘ රුධිරය හා භ්‍රෑණ රුධිරය කිසිවිටෙකත් සෘජුව එකිනෙක මිශ්‍ර නොවේ.

### MCQ 7: දරු උපතින් පසු මුල් දින කිහිපයේදී මවගේ ස්තන ග්‍රන්ථිවලින් ස්‍රාවය වන කහ පැහැති <b>කොලොස්ට්‍රම් (Colostrum / මුල් කිරි)</b> පිළිබඳ නිවැරදි ප්‍රකාශය කුමක්ද?
- [ ] (1) සාමාන්‍ය මව්කිරිවලට සාපේක්ෂව එහි මේදය හා ලැක්ටෝස් ඉතා අධික වේ
- [ ] (2) එහි ප්‍රතිදේහ හෝ සුදු රුධිරාණු අඩංගු නොවේ
- [✓] (3) සාමාන්‍ය මව්කිරිවලට සාපේක්ෂව එහි ලැක්ටෝස් අඩු හා මේදය නොමැති නමුත් ළදරුවාට අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රතිදේහ හා සුදු රුධිරාණු බහුලව අඩංගු වේ
- [ ] (4) එය ස්‍රාවය වීම ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් මට්ටම ඉහළ යෑමෙන් උත්තේජනය වේ
> **පැහැදිලි කිරීම:** දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු මුල් දින 2–3 තුළ ස්තන ග්‍රන්ථිවලින් ස්‍රාවය වන ඝන කහ පැහැති <b>කොලොස්ට්‍රම් (Colostrum)</b> අලුත උපන් බිළිඳාගේ පළමු 'ස්වාභාවික එන්නත' බඳු අමිල ආහාරයකි! සාමාන්‍ය පරිණත මව්කිරි සමඟ සැසඳීමේදී කොලොස්ට්‍රම්වල <b>මේදය අඩංගු නොවන අතර ලැක්ටෝස් සීනි ඇත්තේද සුළු ප්‍රමාණයක්</b> පමණි (එබැවින් බිළිඳාගේ නොමේරූ ආහාර මාර්ගයට ජීර්ණය ඉතා පහසුය); නමුත් එහි ප්‍රෝටීන, විටමින් A, <b>ස්‍රාවී ප්‍රතිදේහ (IgA — ස්වාභාවිකව පරිචිත අක්‍රිය ප්‍රතිශක්තිය ලබා දෙන) සහ මවගේ සුදු රුධිරාණු</b> ඉතා ඉහළ සාන්ද්‍රණයකින් අඩංගු වෙනවා. ගර්භණී සමයේ ඉහළ ප්‍රොජෙස්ටෙරෝන් කිරි ස්‍රාවය නිෂේධනය කරන අතර ප්‍රසූතියෙන් පසු එය පහත වැටීමෙන් ක්ෂීරණය ඇරඹේ.

### MCQ 8: ලිංගාශ්‍රිතව සම්ප්‍රේෂණය වන ආසාදන (STIs) සහ ඒවායේ රෝග කාරක ව්‍යාධිජනකයන් <b>නිවැරදිව</b> ගළපා ඇති වරණය කුමක්ද?
- [ ] (1) සිෆිලිස් (Syphilis) — <i>Neisseria gonorrhoeae</i> බැක්ටීරියාව
- [ ] (2) ගොනෝරියාව (Gonorrhoea) — <i>Treponema pallidum</i> බැක්ටීරියාව
- [✓] (3) සිෆිලිස් (Syphilis) — <i>Treponema pallidum</i> බැක්ටීරියාව (වේදනා රහිත වණ ඇති කරයි)
- [ ] (4) ලිංගාශ්‍රිත හර්පිස් (Genital herpes) — ප්‍රතිජීවකවලින් නිට්ටාවට සුව කළ හැකි බැක්ටීරියා ආසාදනයකි
> **පැහැදිලි කිරීම:** ප්‍රධාන ලිංගාශ්‍රිත රෝග හතරේ රෝග කාරකයන් (බැක්ටීරියා 2ක් හා වෛරස 2ක්) විභාගයේදී නිවැරදිව වෙන් කර හඳුනාගත යුතුයි: (1) <b>සිෆිලිස්</b> ඇති කරන්නේ සර්පිලාකාර <b><i>Treponema pallidum</i> බැක්ටීරියාව</b> මගින් වන අතර මුල් අවධියේදී ලිංගික ප්‍රදේශයේ වේදනා රහිත තුවාලයක් (Chancre) ඇති කරයි; (2) <b>ගොනෝරියාව</b> ඇති කරන්නේ <b><i>Neisseria gonorrhoeae</i> බැක්ටීරියාව</b> මගිනි (මේ බැක්ටීරියා ආසාදන දෙකම ප්‍රතිජීවක මගින් සුව කළ හැකිය); (3) <b>ලිංගාශ්‍රිත හර්පිස්</b> ඇති කරන්නේ <b><i>Herpes simplex</i> වෛරසය (HSV-2)</b> මගින් වන අතර (4) <b>AIDS</b> ඇති කරන්නේ <b>HIV රෙට්‍රොවෛරසය</b> මගිනි (වෛරස ආසාදන ප්‍රතිජීවකවලින් සුව කළ නොහැක!).
