# මානව පෝෂණය, ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය, අවශෝෂණය සහ හෝමෝන යාමනය (Human Nutrition, Digestive System, Absorption & Hormonal Control)

- **Platform:** [Homeschool.lk](https://homeschool.lk/)
- **Canonical URL:** https://homeschool.lk/grade-12/biology/u05-human-nutrition-digestive-system-and-hormonal-control/
- **Curriculum Alignment:** National Institute of Education (NIE) Sri Lanka — Grade 12, ජීව විද්‍යාව (Biology (G.C.E. A/L)), Unit 5
- **Exam Weight:** A/L I පත්‍රයේ MCQ 3–4ක් සහ II පත්‍රයේ සම්පූර්ණ රචනා (Essay) හෝ ව්‍යුහගත ප්‍රශ්න 1ක්
- **Official Textbook Reference:** https://nie.lk/pdffiles/tg/sGr12TG%20Biology.pdf

## කෙටි සාරාංශය / Quick Syllabus Definition (Sinhala & English)
සත්ත්වසදෘශ පෝෂණයේ පියවර 5 හා භෝජන යන්ත්‍රණවල සිට මුඛ කුහරය, ආමාශය, ක්ෂුද්‍රාන්ත්‍රය, අක්මාව හා අග්න්‍යාශය දක්වා සම්පූර්ණ රසායනික ජීර්ණය, අංගුලිකා මගින් පෝෂක හා කයිලොමයික්‍රෝන අවශෝෂණය, Gastrin/Secretin/CCK හෝමෝන යාමනය, විටමින්-ඛනිජ වගුව, BMR හා ශක්ති අයවැය (C = M + U + F + P) සහ ගැස්ට්‍රයිටිස් (H. pylori) / Endoscopy වෛද්‍ය වැදගත්කම ඉගෙන ගනිමු.

*English Summary:* Complete NIE Unit 05.2 (Competencies 5.2.1 & 5.2.2) in warm spoken Sinhala: feeding mechanisms, chemical digestion from mouth to colon, liver lobule & pancreas histology, villus absorption, Gastrin/Secretin/CCK regulation, essential nutrients, BMR, energy budget, and H. pylori endoscopy clinical insights.

## පාඩම් සටහන (Study Notes)
හිතලා බලන්න — ඔයා උදේට කාපු බත් පිඟානේ තිබුණු පිෂ්ඨය, පරිප්පුවල තිබුණු ප්‍රෝටීන සහ පොල්වල තිබුණු මේදය පැය කිහිපයකින් ඔයාගේ මොළයේ සෛලවලටයි, හෘද පේශිවලටයි ශක්තිය දෙන අණු බවට පත් වෙන්නේ කොහොමද? ඒ සම්පූර්ණ ජෛව රසායනික කර්මාන්ත ශාලාව තමයි අද අපි ඉගෙනගන්න **මානව පෝෂණය සහ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය (NIE 5.2.1 හා 5.2.2)**!

    
      🩺 අනාගත වෛද්‍යවරයෙකු විදිහට Endoscopy සහ *H. pylori* දැනුම ඔයාට ඕන වෙන්නේ ඇයි?
      ශ්‍රී ලංකාවේ බාහිර රෝගී අංශයකට (OPD) දවසකට එන රෝගීන්ගෙන් විශාල පිරිසක් එන්නේ "බඩ දැවිල්ල" නැත්නම් **ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis)** කියාගෙනයි. ඉස්සර මිනිස්සු හිතුවේ මේකට හේතුව මිරිස් කෑමයි, වෙලාවට කෑම නොගැනීමයි විතරයි කියලා. හැබැයි අද ඔයා වෛද්‍යවරයෙක් විදිහට කැමරාවක් සහිත නම්‍යශීලී නළයක් මුඛයෙන් යවලා කරන **එන්ඩොස්කොපි (Upper GI Endoscopy)** පරීක්ෂාවෙන් ආමාශ බිත්තියේ තුවාල (Peptic Ulcers) සජීවීවම බලනවා විතරක් නෙමෙයි, ආමාශයේ ප්‍රබල HCl අම්ලය දරාගෙන ජීවත් වෙන ***Helicobacter pylori*** බැක්ටීරියාව හඳුනාගෙන ප්‍රතිජීවක මගින් රෝගියාව සම්පූර්ණයෙන්ම සුවපත් කරනවා!

    

    
## 1. සත්ත්ව පෝෂණ ක්‍රම, භෝජන යන්ත්‍රණ 4 සහ සහජීවනය (NIE 5.2.1)

    සියලුම සත්ත්වයෝ **විෂමපෝෂීන් (Heterotrophs)** — ඒ කියන්නේ තමන්ටම කාබනික ආහාර හදාගන්න බැරි නිසා වෙනත් ජීවීන්ගෙන් ආහාර ලබාගන්නවා. බොහෝ සතුන් පෙන්වන්නේ **සත්ත්වසදෘශ පෝෂණය (Holozoic nutrition)** වන අතර එහි අනුපිළිවෙළින් **ප්‍රධාන අදියර 5ක්** තියෙනවා:

    
      - **අධිග්‍රහණය (Ingestion):** ආහාර මාර්ගයට ආහාර ඇතුළු කරගැනීම (බුදීම).

      - **ජීර්ණය (Digestion):** විශාල ආහාර අණු ප්ලාස්ම පටලය හරහා සෛල තුළට ඇතුළු විය හැකි කුඩා අණු බවට බිඳ දැමීම — **යාන්ත්‍රික ජීර්ණය** (දත්/පේශි මගින් කුඩා කැබලි කර පෘෂ්ඨික ක්ෂේත්‍රඵලය වැඩි කිරීම) සහ **රසායනික ජීර්ණය** (එන්සයිම මගින් බන්ධන ජලවිච්ඡේදනය) ලෙස ආකාර දෙකකි.

      - **අවශෝෂණය (Absorption):** ජීර්ණ ඵල (සරල සීනි, ඇමයිනෝ අම්ල ආදිය) දේහ සෛල/රුධිරය තුළට උරාගැනීම.

      - **ස්වීකරණය (Assimilation):** අවශෝෂණය කළ පෝෂක ශරීරයේ විවිධ කෘත්‍ය හා සංශ්ලේෂණ සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගැනීම.

      - **පහ කිරීම / බැහැර කිරීම (Elimination):** ජීර්ණය නොවූ ද්‍රව්‍ය ආහාර මාර්ගයෙන් ඉවත් කිරීම. *(මතක තියාගන්න: මල පහ කිරීම බහිස්ස්‍රාවයක් නෙමෙයි!)*

    

    සතුන් ආහාර ලබාගන්නා **භෝජන යන්ත්‍රණ 4** සහ **සහජීවන ආකාර 3** MCQ වලට අනිවාර්යයි:

    
      - **භෝජන යන්ත්‍රණ 4:** (1) **පෙරා බුදින්නෝ (Filter feeders)** — ජලයේ අවලම්බිත ආහාර පෙරා ගනී *(උදා: බැලීන් තල්මසා, ජලක්ලෝම පක්ෂ්ම භාවිත කරන කාවටියන් හා මට්ටියන්)*; (2) **තරල බුදින්නෝ (Fluid feeders)** — ධාරකයාගෙන් පෝෂක සරු තරල උරා බොයි *(උදා: මදුරුවා, ප්ලෝයම යුෂ උරන කූඩිත්තා/Aphid, මීමැස්සා, ගුමන කුරුල්ලා)*; (3) **උපස්තර බුදින්නෝ (Substrate feeders)** — ආහාර ප්‍රභවය මත හෝ ඒ තුළ සිටිමින් ආහාර කමින් ගමන් කරයි *(උදා: කොළ කන දළඹුවා / Leaf miner caterpillar, මළකුණු තුළ සිටින ඉහඳ පණුවා / Maggots)*; (4) **තොග බුදින්නෝ (Bulk feeders)** — විශාල ආහාර කොටස් දත්, හනු, නඛර හෝ විෂ දළ ආධාරයෙන් ගිල දමයි *(උදා: මිනිසා ඇතුළු බොහෝ සතුන්)*.

      - **සහජීවනය (Symbiosis — වෙනස් විශේෂ 2ක් සමීපව ජීවත් වීම):** (1) **අන්‍යෝන්‍යාධාරය (Mutualism — +/+)**: දෙදෙනාටම වාසි ලැබේ *(උදා: මිනිසා හා විටමින් K නිපදවන ආන්ත්‍රික බැක්ටීරියා; රෝමාන්ථකයන්/වේයන් හා සෙලියුලෝස් ජීර්ණ ක්ෂුද්‍රජීවීන්)*; (2) **පරපෝෂිතාව (Parasitism — +/−)**: පරපෝෂිතයාට වාසි, ධාරකයාට හානි *(උදා: මිනිසා හා පටිපණුවා, උකුණා, මැලේරියා පරපෝෂිත Plasmodium)*; (3) **සහභෝජීත්වය (Commensalism — +/0)**: එක් අයෙකුට වාසි, අනෙකාට බලපෑමක් නැත *(උදා: ගවයා සහ කොකා, තල්මසා සහ බෙලි ඇණයා / Barnacle)*.

    

    
## 2. මුඛ කුහරයේ සිට මහා අන්ත්‍රය දක්වා ආහාර ජීර්ණය (NIE 5.2.2)

    දැන් අපි ඔයා ගිලින ආහාර ගුලියත් එක්ක ආහාර මාර්ගය දිගේ පියවරෙන් පියවර ගමන් කරමු!

    
      
        01
        
          **මුඛ කුහරය, ග්‍රසනිකාව හා අන්නස්‍රෝතය:**
          දත් වර්ග 4 (කෘන්තක, රදනක, පුරශ්චාර්වක, චාර්වක) මගින් යාන්ත්‍රික ජීර්ණය අරඹයි. ස්නායු ප්‍රතීක මගින් ස්‍රාවය වන **ඛේටයේ (Saliva)** සංඝටක 5කි: (i) **ඛේට ඇමයිලේස්** — පිෂ්ඨය (පොලිසැකරයිඩ) කුඩා පොලිසැකරයිඩ හා **මෝල්ටෝස්** බවට පත් කරයි, (ii) **ජලය** — ආහාර දිය කර රස ප්‍රතිග්‍රහණයට උදව් වේ, (iii) **ශ්ලේෂ්මල (මියුසින් ග්ලයිකොප්‍රෝටීන + ලවණ)** — ආහාර ලිහිසි කර මුඛ ආස්තරණය සීරීම්වලින් රකියි, (iv) **ලයිසොසයිම් හා ඉමියුනොග්ලොබියුලින්** — බැක්ටීරියා විනාශ කරයි, (v) **ස්වාරක්ෂක (බයිකාබනේට්)** — අම්ල උදාසීන කර දත් දිරායාම වළක්වයි. දිව (කංකාල පේශි) මගින් ආහාර ගුලිය (Bolus) ග්‍රසනිකාවට තල්ලු කරයි. **අන්නස්‍රෝතයේ** ඉහළම කොටසේ **කංකාල පේශි** (ගිලීමට) සහ ඉතිරි කොටසේ **සිනිඳු පේශි** (ක්‍රමාකුංචන තරංග මගින් තල්ලු කිරීමට) පිහිටයි.
        
      
      
        02
        
          **ආමාශය ('J' හැඩැති විස්තෘත පැස — හෘද උත්තර හා ආලාර වක්‍ර පිධාන සහිත):**
          ආමාශයික ග්‍රන්ථිවල **සෛල වර්ග 3** විභාගයට ඉතාම වැදගත්:
          
            - **ශ්ලේෂ්මල සෛල:** ආමාශ ආස්තරණය ආරක්ෂා කිරීමට ශ්ලේෂ්මල ස්‍රාවය කරයි.

            - **ප්‍රධාන සෛල (Chief cells):** අක්‍රිය **පෙප්සිනෝජන්** එන්සයිමය ස්‍රාවය කරයි.

            - **පාර්ශ්වික සෛල (Parietal cells):** H+ අයන සහ Cl- අයන වෙන වෙනම ආමාශ කුහරයට ස්‍රාවය කර **HCl** සාදයි!

          
          HCl මගින් පෙප්සිනෝජන් සක්‍රිය **පෙප්සින්** බවට පත් කරන අතර, සක්‍රිය පෙප්සින් ඉතිරි පෙප්සිනෝජන් ද සක්‍රිය කරමින් **ප්‍රෝටීන කුඩා පොලිපෙප්ටයිඩ** බවට බිඳ හෙළයි. ආහාර ආමාශයික යුෂ සමඟ මත් ගෑමෙන් ආම්ලික **ආමලසය (Chyme)** සෑදේ. *ආමාශ බිත්තිය HCl හා පෙප්සින්වලින් ජීර්ණය නොවී ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද?* (1) පෙප්සිනෝජන් අක්‍රිය ලෙස ස්‍රාවය වීම, (2) ශ්ලේෂ්මල ස්තරය, සහ (3) **සෑම දින 3කට වරක්ම** සෛල විභාජනයෙන් අලුත් අපිච්ඡද ස්තරයක් සෑදීම මගින්!
        
      
      
        03
        
          **අග්න්‍යාශය (Pancreas) සහ අක්මාව (Liver) — ප්‍රධාන ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථි:**
          
            - **අග්න්‍යාශය:** බහිරාසර්ග **බදරිකා (Acini)** මගින් භාෂ්මික අග්න්‍යාශයික යුෂත්, අන්තරාසර්ග **ලැන්ගහැන් දීපිකා** මගින් ඉන්සියුලින් හා ග්ලූකගන් හෝමෝනත් ස්‍රාවය කරයි.

            - **අක්මාව (විශාලතම ග්‍රන්ථිය — ඛණ්ඩිකා 4):** කෘත්‍යමය ඒකකය **ෂඩස්‍රාකාර අනුඛණ්ඩිකාවයි**. මධ්‍ය ශිරාව වටා අරීයව විහිදෙන හෙපැටොසයිට ස්ථම්භ අතර **කෝටරාභ (Sinusoids — කුප්ෆර් මහා භක්ෂාණු සහිත)** ඇති අතර, ෂඩස්‍ර කෝණවල **යාකෘතික ධමනි ශාඛාව, යාකෘතික ප්‍රතිහාර ශිරා ශාඛාව හා පිත්ත ප්‍රනාලය** පිහිටයි. අක්මාව නිපදවන **පිත (Bile — එන්සයිම නැත!)** පිත්තාශයේ ගබඩා වී ග්‍රහණියේදී පිත් ලවණ මගින් මේද **තෛලෝදකරණය (Emulsification)** කරයි; තවද ග්ලූකෝස්-ග්ලයිකෝජන් යාමනය, විෂහරණය, තාප ජනනය සහ විටමින් A, D, E, K, B12 හා Fe, Cu ගබඩා කිරීම සිදු කරයි.

          
        
      
      
        04
        
          **ක්ෂුද්‍රාන්ත්‍රය (ග්‍රහණිය, ශූන්‍යාන්ත්‍රකය, ශේෂාන්ත්‍රකය) — රසායනික ජීර්ණය අවසන් වීම:**
          ආහාර මාර්ගයේ දිගම කොටසයි. ග්‍රහණියේදී සියලුම ආහාර කාණ්ඩ 4හිම ජීර්ණය සම්පූර්ණ වෙයි:
          
            - **කාබෝහයිඩ්‍රේට:** පොලිසැකරයිඩ → *(අග්න්‍යාශයික ඇමයිලේස්)* → ඩයිසැකරයිඩ → *(ආන්ත්‍රික ඩයිසැකරයිඩේස)* → **මොනොසැකරයිඩ**.

            - **ප්‍රෝටීන:** කුඩා පොලිපෙප්ටයිඩ → *(ට්‍රිප්සින් හා කයිමොට්‍රිප්සින්)* → වඩාත් කුඩා පොලිපෙප්ටයිඩ → *(අග්න්‍යාශයික කාබොක්සිපෙප්ටිඩේස්)* → කුඩා පෙප්ටයිඩ + ඇමයිනෝ අම්ල → *(ආන්ත්‍රික ඩයිපෙප්ටිඩේස, කාබොක්සිපෙප්ටිඩේස, ඇමයිනොපෙප්ටිඩේස)* → **ඇමයිනෝ අම්ල**.

            - **මේද (ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ):** පිත් ලවණ මගින් තෛලෝදකරණය → *(අග්න්‍යාශයික හා ආන්ත්‍රික ලයිපේස්)* → **මේද අම්ල + ග්ලිසරෝල් + මොනොග්ලිසරයිඩ**.

            - **නියුක්ලික් අම්ල:** DNA හා RNA → *(අග්න්‍යාශයික නියුක්ලියේස්)* → නියුක්ලියෝටයිඩ → *(නියුක්ලියෝටයිඩේස, නියුක්ලියෝසයිඩේස, පොස්ෆටේස)* → **නයිට්‍රජනීය භස්ම + පෙන්ටෝස් සීනි + පොස්ෆේට්**.

          
        
      
      
        05
        
          **අංගුලිකා මගින් අවශෝෂණය සහ මහා අන්ත්‍රය:**
          ශූන්‍යාන්ත්‍රකයේ හා ශේෂාන්ත්‍රකයේ පෘෂ්ඨික ක්ෂේත්‍රඵලය වැඩි කරන ව්‍යූහ 3කි: **ස්ථිර වෘත්තාකාර නැමුම්, අංගුලිකා (Villi) සහ ක්ෂුද්‍ර අංගුලිකා (බුරුසු දාරය)**. (i) **ෆ්‍රක්ටෝස්** පහසු කළ විසරණයෙන් ද, **ග්ලූකෝස්, ඇමයිනෝ අම්ල හා විටමින්** සක්‍රිය පරිවහනයෙන් ද රුධිර කේශනාලිකාවලට ඇතුළු වී **යාකෘතික ප්‍රතිහාර ශිරාව** ඔස්සේ අක්මාවට යයි. (ii) **මේද අම්ල හා මොනොග්ලිසරයිඩ** අපිච්ඡද සෛල තුළදී යළි ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ බවට පත් වී **කයිලොමයික්‍රෝන (Chylomicrons)** ලෙස **පයෝලස නාලිකාවට (වසා වාහිනියට)** ඇතුළු වේ! දිනකට ක්ෂුද්‍රාන්ත්‍රයට එන `9 L` ජලයෙන් (ආහාර/පාන `2 L` + ජීර්ණ යුෂ `7 L`) වැඩි කොටස ආස්‍රැතියෙන් උරාගන්නා අතර, **මහා අන්ත්‍රයේදී** ඉතිරි ජලය අවශෝෂණය සහ බැක්ටීරියා මගින් **විටමින් K, B සංකීර්ණය හා ෆෝලික් අම්ලය** නිපදවීම සිදු වේ.
        
      
    

    
      **📌 විභාග රන් උපදෙස (Hormonal Control Trap!):**
      ජීර්ණ හෝමෝන 3හි ප්‍රභවය හා කාර්යය හරියටම වෙන් කරගන්න (ඉහත SVG රූපය Click කර බලන්න!): **ගැස්ට්‍රින්** ස්‍රාවය කරන්නේ **ආමාශ බිත්තියෙන්** (ආමාශයික යුෂ උත්තේජනයට). **සික්‍රිටින්** (අග්න්‍යාශයෙන් HCO3- ස්‍රාවයට) සහ **කොලිසිස්ටොකයිනින් / CCK** (පිත්තාශය සංකෝචනයට හා අග්න්‍යාශයික එන්සයිම ස්‍රාවයට) යන දෙකම ස්‍රාවය කරන්නේ **ග්‍රහණියෙන්!** ආමලසයේ මේද අධික විට CCK හා Secretin ඉහළ මට්ටම ආමාශයේ ක්‍රමාකුංචනය නිෂේධනය කර ජීර්ණය මන්දගාමී කරයි!
    

    
## 3. අත්‍යවශ්‍ය පෝෂක, විටමින් හා ඛනිජ ඌනතා වගුව

    සමබල ආහාරයක සංඝටක 7කි: කාබෝහයිඩ්‍රේට, ප්‍රෝටීන, ලිපිඩ, විටමින්, ඛනිජ, ජලය සහ ආහාරමය තන්තු (මලබද්ධය හා මහාන්ත්‍ර පිළිකා වළක්වයි). ප්‍රෝටීන සෑදීමට අවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ල 20න් **8ක් වැඩිහිටි ශරීරය තුළ සංශ්ලේෂණය කළ නොහැකි "අත්‍යවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ල"** (උදා: *ලියුසීන්, මෙතියොනීන්, ලයිසීන්* — ශාක ප්‍රෝටීනවල මින් කිහිපයක් අඩු නිසා නිර්මාංශ අය විවිධ ශාක ප්‍රභව මිශ්‍ර කර ගත යුතුයි). විභාගයට වැදගත්ම විටමින් හා ඛනිජ ඌනතා සාරාංශය මෙන්න:

    
      | 
        
          විටමින් / ඛනිජය 
          | ප්‍රධාන කෘත්‍යය හා විශේෂත්වය 
          | ප්‍රධාන ඌනතා ලක්ෂණ (NIE සම්පත් පොත) 
        

      
      
        
          | **විටමින් A (රෙටිනෝල්)** *[මේද ද්‍රාවී]* 
          | ඇසේ දෘෂ්ටි වර්ණක සෑදීම, අපිච්ඡද පටක නඩත්තුව හා ප්‍රතිශක්තිය. 
          | අන්ධභාවය (රාත්‍රී අන්ධතාව), සමේ ආබාධ, ප්‍රතිශක්තිය දුබල වීම. 
        

        
          | **විටමින් D** *[මේද ද්‍රාවී]* 
          | Ca2+ සහ පොස්ෆරස් අවශෝෂණයට ආධාර කිරීම. 
          | ළමුන්ගේ **රිකට්සියාව** (අස්ථි විරූප වීම), වැඩිහිටියන්ගේ **අස්ථි මෘදු වීම**. 
        

        
          | **විටමින් E සහ K** *[මේද ද්‍රාවී]* 
          | E = ප්‍රතිඔක්සිකාරකයකි; K = රුධිර කැටි ගැසීමේ සාධක සෑදීම. 
          | E = ස්නායු පද්ධති පරිහානිය; K = රුධිර කැටි ගැසීම දුබල වීම (ප්‍රමාද වීම). 
        

        
          | **විටමින් B සංකීර්ණය** *[ජල ද්‍රාවී]* 
          | FAD, NAD+ සහඑන්සයිම සංඝටක, රතු රුධිරාණු නිපදවීම. 
          | B1 = **බෙරි-බෙරි**; B2 = මුඛය දෙපස වණ; B3 = **පෙලග්‍රා**; B9/B12 = **රක්තහීනතාව**. 
        

        
          | **විටමින් C (ඇස්කෝබික් අම්ලය)** 
          | ප්‍රතිඔක්සිකාරකයකි; **කොලැජන් සංශ්ලේෂණයට** අත්‍යවශ්‍ය වේ. 
          | **ශීතාද රෝගය (Scurvy)** — විදුරුමස්/සම පරිහානිය, තුවාල සුවවීම පමා වීම. 
        

        
          | **Ca, Fe, I සහ F (ඛනිජ)** 
          | Ca = අස්ථි/කැටි ගැසීම; Fe = හිමොග්ලොබින්; I = තයිරොක්සින්; F = දත්. 
          | Ca = අස්ථි දුර්වල වීම; Fe = රක්තහීනතාව; I = **ගලගණ්ඩය**; F = දත් දිරායාම. 
        

      
    

    
## 4. BMR, ශක්ති අයවැය සහ ආහාර මාර්ග ආබාධ (Mind Map)

    විවේකීව, පශ්චාත්-අවශෝෂණ අවධියේදී (අවම වශයෙන් පැය 12ක් නිරාහාරව), ආතතියකින් තොර පහසු උෂ්ණත්ව පරාසයකදී ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට වැය වන අවම පරිවෘත්තීය වේගය **මූලික පරිවෘත්තීය වේගය (BMR)** ලෙස හැඳින්වෙනවා (වැඩුණු පුරුෂයෙකුගේ දිනකට `1,600 – 1,800 kcal` සහ ස්ත්‍රියකගේ `1,300 – 1,500 kcal`; දේහ ප්‍රමාණය කුඩා වන විට ඒකක දේහ බරකට BMR වැඩියි!). සත්ත්වයෙකුගේ **ශක්ති අයවැය (Energy Budget)** දැක්වෙන නිල සමීකරණය `C = M + U + F + P` (C = ආහාරයේ ශක්තිය, M = පරිවෘත්තියට වැය වූ ශක්තිය, U = මූත්‍ර හානිය, F = මල හානිය, P = වර්ධනය හා ප්‍රජනනය සඳහා නිෂ්පාදන ශක්තිය). **දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය** `BMI = ස්කන්ධය (kg) / උස2 (m2)` අනුව WHO නිර්ණායක යටතේ `BMI < 18.5` **දුෂ්පෝෂණය / මන්දපෝෂණය** ලෙසත්, `BMI > 30.0` **ස්ථූලතාව** ලෙසත් සලකනවා.

    
      🍽️ ඒකකය 05.2 — ආහාර ජීර්ණය හා පෝෂණය කෙටි සටහන් සිතියම
      
        
          **ආමාශය (pH ~2)**
          ශ්ලේෂ්මල සෛල + ප්‍රධාන සෛල (පෙප්සිනෝජන්) + පාර්ශ්වික සෛල (H+, Cl-) • ප්‍රෝටීන ජීර්ණය අරඹයි • ගැස්ට්‍රින් යාමනය.
        
        
          **අක්මාව හා අග්න්‍යාශය**
          අක්මා අනුඛණ්ඩිකා (කෝටරාභ + කුප්ෆර් සෛල) → පිත (මේද තෛලෝදකරණය) • අග්න්‍යාශය → HCO3- + එන්සයිම + ඉන්සියුලින්/ග්ලූකගන්.
        
        
          **අංගුලිකා අවශෝෂණය**
          ග්ලූකෝස්/AA → යාකෘතික ප්‍රතිහාර ශිරාව • මේද අම්ල → කයිලොමයික්‍රෝන → පයෝලස වසා නාලිකාව • ෆ්‍රක්ටෝස් → පහසු කළ විසරණය.
        
        
          **ආහාර මාර්ග ආබාධ**
          ගැස්ට්‍රයිටිස් (*Helicobacter pylori*, NSAID/ඇස්පිරින්, කුසගින්න, ආතතිය) • මලබද්ධය (ජලය වැඩිපුර උරාගෙන මල ඝන වීම — තන්තු මගින් වළකී).
        
      
    

    
      **✅ පාඩම අවසන් කිරීමට පෙර ඔයාගෙන්ම අහලා බලන්න:**
      (1) **පිත (Bile)** තුළ ජීර්ණ එන්සයිම තියෙනවද? *(නැහැ! පිත් ලවණ කරන්නේ මේද තෛලෝදකරණය කියන යාන්ත්‍රික ජීර්ණය විතරයි!)*
      (2) ග්ලූකෝස් යන්නේ **යාකෘතික ප්‍රතිහාර ශිරාවට** නම්, මේද (කයිලොමයික්‍රෝන) මුලින්ම ඇතුළු වෙන්නේ කොහාටද? *(පයෝලස වසා නාලිකාවට!)* දැන් දකුණු පස **MCQ පුහුණුව** කරලා 8/8 ගමු!

## ව්‍යුහගත ප්‍රශ්න හා ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Structured Q&A Marking Scheme)
### Q1: 1. (අ) මිනිස් ආමාශයික ග්‍රන්ථිවල දක්නට ලැබෙන සෛල වර්ග තුන (03) නම් කර ඒ එක් එක් සෛල වර්ගයේ ස්‍රාවයන් ලියන්න. (ආ) ආමාශ බිත්තිය එහිම ස්‍රාවයන්ගෙන් ජීර්ණය වීම වැළැක්වීම සඳහා පවතින අනුවර්තන තුනක් (03) සඳහන් කරන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** (අ) 1. ශ්ලේෂ්මල සෛල — ශ්ලේෂ්මල ස්‍රාවය කරයි; 2. ප්‍රධාන සෛල — අක්‍රිය පෙප්සිනෝජන් ස්‍රාවය කරයි; 3. පාර්ශ්වික සෛල — H⁺ සහ Cl⁻ අයන වෙන වෙනම ආමාශ කුහරයට ස්‍රාවය කර HCl සාදයි.; (ආ) 1. පෙප්සින් එන්සයිමය අක්‍රිය පෙප්සිනෝජන් ආකාරයෙන් ස්‍රාවය කිරීම, 2. ආමාශ ග්‍රන්ථි මගින් ස්‍රාවය කරන ඝන ශ්ලේෂ්මල ස්තරයෙන් ආස්තරණය ආවරණය වීම, 3. සෑම දින 3කට වරක්ම මයිටෝසිය මගින් හානි වූ අපිච්ඡද සෛල නව සෛල මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම.

### Q2: 2. (අ) මිනිස් ක්ෂුද්‍රාන්ත්‍රයේදී මේද (ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ) ජීර්ණය සහ අවශෝෂණය සිදුවන ආකාරය පියවරෙන් පියවර විස්තර කරන්න. (ආ) ආහාර ජීර්ණය යාමනය කිරීමේදී ගැස්ට්‍රින්, සික්‍රිටින් සහ කොලිසිස්ටොකයිනින් (CCK) හෝමෝනවල කාර්යභාරය පැහැදිලි කරන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** (අ) ග්‍රහණියේදී පිත් ලවණ මගින් මේද තෛලෝදකරණය කර පෘෂ්ඨික ක්ෂේත්‍රඵලය වැඩි කරයි → අග්න්‍යාශයික හා ආන්ත්‍රික ලයිපේස් මගින් ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ මේද අම්ල, ග්ලිසරෝල් හා මොනොග්ලිසරයිඩ බවට පත් කරයි → ක්ෂුද්‍ර අංගුලිකා හරහා අපිච්ඡද සෛල තුළට ඇතුළු වී යළි ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ බවට පත්ව කයිලොමයික්‍රෝන සාදා පයෝලස නාලිකාව (වසා වාහිනිය) හරහා රුධිර සංසරණයට එක් වේ.; (ආ) ගැස්ට්‍රින් (ආමාශ බිත්තියෙන්): ආමාශයික යුෂ ස්‍රාවය උත්තේජනය කරයි; සික්‍රිටින් (ග්‍රහණියෙන්): අග්න්‍යාශයෙන් බයිකාබනේට් නිදහස් කර ආමලසය උදාසීන කරයි; CCK (ග්‍රහණියෙන්): පිත්තාශයෙන් පිත හා අග්න්‍යාශයෙන් ජීර්ණ එන්සයිම නිදහස් කරවයි (අධික මේද ඇති විට Secretin හා CCK ආමාශ ක්‍රමාකුංචනය නිෂේධනය කරයි).


## බහුවරණ ප්‍රශ්න (Practice MCQs)
### MCQ 1: සතුන්ගේ ප්‍රධාන භෝජන යාන්ත්‍රණ (Feeding mechanisms) සහ ඊට අදාළ ජීවී උදාහරණය <b>නිවැරදිව</b> ගළපා ඇති වරණය තෝරන්න:
- [ ] (1) පෙරා බුදින්නෝ (Filter feeders) — කොළ කන දළඹුවා (Leaf miner caterpillar)
- [ ] (2) උපස්තර බුදින්නෝ (Substrate feeders) — බැලීන් තල්මසා සහ මට්ටියා
- [✓] (3) තරල බුදින්නෝ (Fluid feeders) — කූඩිත්තා (Aphid) සහ ගුමන කුරුල්ලා (Hummingbird)
- [ ] (4) තොග බුදින්නෝ (Bulk feeders) — මළකුණු තුළ වෙසෙන ඉහඳ පණුවා (Maggot)
> **පැහැදිලි කිරීම:** සජීවී ධාරකයෙකුගෙන් (ශාක හෝ සත්ත්ව) පෝෂක බහුල ද්‍රව/තරල උරා බොන සතුන් <b>තරල බුදින්නෝ (Fluid feeders)</b> ලෙස හඳුන්වන අතර, ශාක ප්ලෝයම යුෂ උරා බොන <b>කූඩිත්තා (Aphid)</b>, මල් පැණි උරන <b>ගුමන කුරුල්ලා හා මී මැස්සා</b> සහ රුධිරය උරන <b>මදුරුවා හා කූඩැල්ලා</b> මීට නිවැරදි උදාහරණ වෙනවා. අනෙක් වරණවල උදාහරණ මාරු කර තිබෙනවා: ජලයේ පාවෙන ආහාර අංශු පෙරා ගන්නා <b>බැලීන් තල්මසා හා ද්විකපාට මට්ටියා 'පෙරා බුදින්නන්'</b> වන අතර, තමන්ගේ ආහාර ප්‍රභවය මත හෝ ඒ තුළ ජීවත් වෙමින් එය හාරා කන <b>පත්‍ර කනින්නා දළඹුවා හා ඉහඳ පණුවා 'උපස්තර බුදින්නන්'</b> වෙනවා; මිනිසා හා පිඹුරා වැනි විශාල ආහාර කොටස් ගිලින සතුන් 'තොග බුදින්නෝ' වෙති.

### MCQ 2: මානව ආමාශයික ග්‍රන්ථිවල පිහිටන <b>පාර්ශ්වික සෛල (Parietal cells)</b> මගින් ස්‍රාවය කරනු ලබන්නේ කුමක්ද?
- [ ] (1) අක්‍රිය පෙප්සිනෝජන් එන්සයිමය
- [ ] (2) ගැස්ට්‍රින් හෝමෝනය
- [✓] (3) H<sup>+</sup> සහ Cl<sup>-</sup> අයන වෙන වෙනම ආමාශ කුහරය වෙත (සහ නෛසර්ගික සාධකය)
- [ ] (4) මියුසින් අඩංගු ආරක්ෂක ශ්ලේෂ්මල ස්තරය
> **පැහැදිලි කිරීම:** ආමාශයික ග්‍රන්ථි බිත්තියම හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලයෙන් (HCl) පිළිස්සී විනාශ වීම වැළැක්වීම සඳහා <b>පාර්ශ්වික සෛල (Parietal / Oxyntic cells)</b> තුළ සෘජුවම HCl නිපදවන්නේ නැහැ! ඒ වෙනුවට ATP වැය කරන ප්‍රෝටෝන පොම්ප මගින් <b>H<sup>+</sup> අයන සහ Cl<sup>-</sup> අයන වෙන වෙනම</b> ආමාශ කුහරය තුළට ස්‍රාවය කරන අතර, ආමාශ කුහරය තුළදී ඒවා එක්වී ප්‍රබල HCl අම්ලය සාදනවා (එමෙන්ම විටමින් B<sub>12</sub> අවශෝෂණයට අවශ්‍ය නෛසර්ගික සාධකයද පාර්ශ්වික සෛල ස්‍රාවය කරයි). අනෙක් සෛල සැලකුවොත්: අක්‍රිය <b>පෙප්සිනෝජන්</b> ස්‍රාවය කරන්නේ <b>ප්‍රධාන සෛල (Chief cells)</b> මගින් වන අතර, ආරක්ෂක <b>ශ්ලේෂ්මලය</b> ශ්ලේෂ්මල සෛල මගින්ද, <b>ගැස්ට්‍රින් හෝමෝනය</b> ආමාශ බිත්තියේ අන්තරාස්‍රාවී G-සෛල මගින්ද රුධිරයට නිදහස් කරනවා.

### MCQ 3: මානව අක්මාවේ පටක විද්‍යාත්මක ව්‍යූහය සම්බන්ධයෙන් පහත කුමන ප්‍රකාශය <b>නිවැරදි</b> වේද?
- [✓] (1) ෂඩස්‍රාකාර අනුඛණ්ඩිකාවේ කෝටරාභ (Sinusoids) තුළ ශිරා රුධිරය හා ධමනි රුධිරය මිශ්‍ර වන අතර එහි ආස්තරණයේ කුප්ෆර් සෛල පිහිටයි
- [ ] (2) ලැන්ගහැන් දීපිකා මගින් පිත නිපදවා පිත්ත ප්‍රනාලයට මුදා හරියි
- [ ] (3) කෝටරාභවල රුධිරය මධ්‍ය ශිරාවේ සිට පර්යන්ත යාකෘතික ප්‍රතිහාර ශිරාව දෙසට ගලා යයි
- [ ] (4) අක්මාව නිපදවන පිතෙහි මේද ජීර්ණය කරන ප්‍රබල ලයිපේස් එන්සයිම අඩංගු වේ
> **පැහැදිලි කිරීම:** මානව අක්මාවේ කෘත්‍යමය ඒකකය වන ෂඩස්‍රාකාර <b>අක්මා අනුඛණ්ඩිකාවේ (Hepatic lobule)</b> කොන් හයේ පිහිටි ප්‍රතිහාර ත්‍රිත්වයේ සිට මැද පිහිටි <b>මධ්‍ය ශිරාව (Central vein)</b> දෙසට (ඇතුළතට!) රුධිරය ගෙන යන පළල් කේශනාලිකා හඳුන්වන්නේ <b>කෝටරාභ (Sinusoids)</b> ලෙසයි. මෙම කෝටරාභ තුළ යාකෘතික ප්‍රතිහාර ශිරාවෙන් එන පෝෂක සරු ශිරා රුධිරයත් යාකෘතික ධමනියෙන් එන O<sub>2</sub> සරු ධමනි රුධිරයත් මිශ්‍ර වන අතර, එහි බිත්තියේ බැක්ටීරියා හා පැරණි රක්තාණු ගිල දමන <b>කුප්ෆර් සෛල (Kupffer cells — මහා භක්ෂාණු)</b> පිහිටනවා. ලැන්ගහැන් දීපිකා පිහිටන්නේ අග්න්‍යාශයේ වන අතර, අක්මා සෛල නිපදවන <b>පිතෙහි කිසිදු ජීර්ණ එන්සයිමයක් නොමැත</b> (පිත් ලවණ මේද තෛලෝදකරණය පමණක් සිදු කරයි).

### MCQ 4: ක්ෂුද්‍රාන්ත්‍රයේ (කුඩා අන්ත්‍රයේ) අංගුලිකා මගින් ජීර්ණ අන්ත ඵල අවශෝෂණය වීමේදී ATP වැය නොකර <b>පහසු කළ විසරණය (Facilitated diffusion)</b> මගින් අපිච්ඡද සෛල තුළට ඇතුළු වන සංඝටකය කුමක්ද?
- [ ] (1) ග්ලූකෝස්
- [ ] (2) ඇමයිනෝ අම්ල
- [✓] (3) ෆ්‍රක්ටෝස්
- [ ] (4) කයිලොමයික්‍රෝන
> **පැහැදිලි කිරීම:** ක්ෂුද්‍රාන්ත්‍රයේ අංගුලිකාවල ක්ෂුද්‍ර අංගුලිකා දරන සරල ස්ථම්භික අපිච්ඡද සෛල හරහා විවිධ පෝෂක අවශෝෂණය වන්නේ එකිනෙකට වෙනස් පරිවහන යාන්ත්‍රණ මගිනුයි: පළතුරු සීනි හෙවත් සුක්‍රෝස් ජීර්ණයෙන් ලැබෙන <b>ෆ්‍රක්ටෝස් (Fructose)</b> සාන්ද්‍රණ අනුක්‍රමණය ඔස්සේ වාහක ප්‍රෝටීන මගින් අක්‍රියව <b>පහසු කළ විසරණයෙන්</b> අපිච්ඡද සෛල තුළට ඇතුළු වී රුධිර කේශනාලිකාවලට ගමන් කරනවා. මීට වෙනස්ව <b>ග්ලූකෝස්, ගැලැක්ටෝස්, ඇමයිනෝ අම්ල සහ බොහෝ විටමින්</b> අවශෝෂණය වන්නේ Na<sup>+</sup> සමඟ බැඳුණු <b>සක්‍රිය පරිවහනය</b> මගිනුයි; මේද අම්ල හා මොනොග්ලිසරයිඩ සරල විසරණයෙන් ඇතුළු වී අපිච්ඡද සෛල තුළදී <b>කයිලොමයික්‍රෝන</b> සාදා බහිෂ්සෛලකතාවයෙන් පයෝවිනිය (Lacteal) වෙත මුදා හරිනවා.

### MCQ 5: ආමාශයෙන් පැමිණෙන ආම්ලික ආමලසය ග්‍රහණියට ඇතුළු වූ විට අග්න්‍යාශයෙන් <b>බයිකාබනේට් අයන (HCO<sub>3</sub><sup>-</sup>)</b> බහුල දියරයක් නිදහස් කරවීම සෘජුවම උත්තේජනය කරන හෝමෝනය කුමක්ද?
- [ ] (1) ගැස්ට්‍රින් (Gastrin)
- [✓] (2) සික්‍රිටින් (Secretin)
- [ ] (3) කොලිසිස්ටොකයිනින් (CCK)
- [ ] (4) ඉන්සියුලින් (Insulin)
> **පැහැදිලි කිරීම:** ආමාශයේ සිට HCl මිශ්‍ර ආම්ලික ආමලසය (pH ~2) ග්‍රහණියට ඇතුළු වූ සැණින් ග්‍රහණි බිත්තියේ අන්තරාස්‍රාවී සෛල උත්තේජනය වී රුධිරයට <b>සික්‍රිටින් (Secretin)</b> හෝමෝනය මුදා හරිනවා. සික්‍රිටින් මගින් අග්න්‍යාශයේ ප්‍රනාල සෛල උත්තේජනය කර <b>බයිකාබනේට් (HCO<sub>3</sub><sup>-</sup>) බහුල භාෂ්මික තරලයක්</b> ග්‍රහණියට ස්‍රාවය කරවමින් ආම්ලික ආමලසය උදාසීන කර අග්න්‍යාශයික එන්සයිමවලට සුදුසු භාෂ්මික මාධ්‍යයක් (pH ~8) සකසා දෙනවා. මීට වෙනස්ව ආමලසයේ ඇමයිනෝ අම්ල හා මේද අම්ල මගින් ස්‍රාවය වන <b>කොලිසිස්ටොකයිනින් (CCK)</b> මගින් පිත්තාශය සංකෝචනය කරවීමත් අග්න්‍යාශයෙන් ජීර්ණ එන්සයිම මුදා හැරීමත් සිදු කරයි; <b>ගැස්ට්‍රින්</b> ආමාශයික යුෂ ස්‍රාවය වැඩි කරයි.

### MCQ 6: සම්බන්ධක පටකවල කොලැජන් තන්තු සංශ්ලේෂණයට අත්‍යවශ්‍ය වන සහ එහි ඌනතාවයෙන් විදුරුමස්වලින් ලේ ගැලීම හා තුවාල සුවවීම පමා වන <b>ශීතාද රෝගය (Scurvy)</b> ඇති කරන විටමිනය කුමක්ද?
- [ ] (1) විටමින් A (රෙටිනෝල්)
- [ ] (2) විටමින් B<sub>3</sub> (නියසින්)
- [✓] (3) විටමින් C (ඇස්කෝබික් අම්ලය)
- [ ] (4) විටමින් K (ෆිලොක්විනෝන්)
> **පැහැදිලි කිරීම:** දෙහි, දොඩම්, නෙල්ලි හා අමු එළවළුවල බහුල ජල-ද්‍රාව්‍ය විටමිනයක් වන <b>විටමින් C (ඇස්කෝබික් අම්ලය)</b> ප්‍රබල ප්‍රතිඔක්සිකාරකයක් ලෙසත්, ආහාර මාර්ගයෙන් යකඩ අවශෝෂණය පහසු කිරීමටත්, සම, රුධිර නාල බිත්ති හා විදුරුමස් ශක්තිමත් කරන <b>කොලැජන් තන්තු සංශ්ලේෂණයටත්</b> අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා; එහි ඌනතාවයෙන් විදුරුමස් ඉදිමී ලේ ගැලීම, දත් බුරුල් වීම හා තුවාල සුවවීම ප්‍රමාද වන <b>ශීතාද රෝගය (Scurvy)</b> හටගන්නවා. අනෙක් විටමින් ඌනතා සැලකුවොත්: <b>විටමින් A</b> ඌනතාවයෙන් රාත්‍රී අන්ධතාව හා වියළි ඇස් (Xerophthalmia) ද, <b>විටමින් B<sub>3</sub></b> ඌනතාවයෙන් පෙලග්‍රා රෝගය ද, <b>විටමින් K</b> ඌනතාවයෙන් රුධිර කැටි ගැසීම ප්‍රමාද වීම ද ඇති වෙනවා.

### MCQ 7: සත්ත්වයෙකුගේ ශක්ති අයවැය (Energy Budget) දැක්වෙන <b>C = M + U + F + P</b> සමීකරණයේ <b>P</b> මගින් නිරූපණය වන්නේ කුමක්ද?
- [ ] (1) මූලික පරිවෘත්තීය ශීඝ්‍රතාව (BMR) සඳහා වැය වන ශක්තිය
- [ ] (2) ප්‍රෝටීන ඔක්සිකරණයෙන් පමණක් ලැබෙන ශක්තිය
- [✓] (3) නව පටක වර්ධනය හා ප්‍රජනනය (නිෂ්පාදනය) සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ඉතිරි ශක්තිය
- [ ] (4) ආහාර මාර්ගයේ ක්‍රමාකුංචනය සඳහා වැය වන යාන්ත්‍රික ශක්තිය
> **පැහැදිලි කිරීම:** සත්ත්ව පෝෂණයේදී ආහාරයෙන් ලබාගන්නා රසායනික ශක්තිය දේහය තුළ බෙදී යන ආකාරය දැක්වෙන <b>ශක්ති අයවැය (Energy budget: C = M + U + F + P)</b> සමීකරණයේ එක් එක් පදයෙන් නිශ්චිත අගයක් නිරූපණය වෙනවා: <b>C (Consumption)</b> යනු ආහාර මගින් ශරීරගත කරගත් මුළු ශක්ති ප්‍රමාණයයි; ඉන් <b>M (Metabolism)</b> මූලික හා ක්‍රියාකාරී පරිවෘත්තීය ශ්වසනය සඳහා තාපය ලෙස වැය වන ශක්තිය ද, <b>U (Urine)</b> මුත්‍රා (යූරියා/යූරික් අම්ලය) සමඟ බැහැර වන ශක්තිය ද, <b>F (Faeces)</b> ජීර්ණය නොවූ මළ සමඟ පිටවන ශක්තිය ද වෙනවා. මේ සියල්ල අඩු කළ පසු දේහයේ <b>නව සෛල/පටක වර්ධනය, අලුත්වැඩියාව, මේද තැන්පත් වීම සහ ප්‍රජනනය (ජන්මාණු/කලල නිපදවීම) සඳහා ඉතිරි වන නිෂ්පාදන ශක්තිය 'P' (Production)</b> මගින් දැක්වෙනවා.

### MCQ 8: මානවයාගේ දිගුකාලීන ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis) සහ ආමාශයික වණ (Peptic ulcers) ඇති කිරීමට ප්‍රධාන වශයෙන් සම්බන්ධ වන අම්ල-දරාගන්නා බැක්ටීරියාව කුමක්ද?
- [ ] (1) <i>Escherichia coli</i>
- [ ] (2) <i>Mycobacterium tuberculosis</i>
- [✓] (3) <i>Helicobacter pylori</i>
- [ ] (4) <i>Vibrio cholerae</i>
> **පැහැදිලි කිරීම:** ආමාශයේ පවතින pH 2 වැනි තද ආම්ලික HCl මාධ්‍යය තුළ බොහෝ බැක්ටීරියා විනාශ වී ගියද, සර්පිලාකාර කශිකාධර බැක්ටීරියාවක් වන <b><i>Helicobacter pylori</i></b> යූරියේස් එන්සයිමය මගින් ඇමෝනියා නිපදවා අම්ලය උදාසීන කරගනිමින් ආමාශයේ ආරක්ෂක ශ්ලේෂ්මල ස්තරය යට ජීවත් වීමේ විශේෂ අනුවර්තනයක් දරනවා. එමගින් ආමාශයේ ශ්ලේෂ්මල ආස්තරණයට හානි පමුණුවා HCl හා පෙප්සින් මගින් ආමාශ බිත්තියම ඛාදනය වීමට සලස්වමින් <b>ගැස්ට්‍රයිටිස් සහ ආමාශයික/ග්‍රහණි තුවාල</b> ඇති කරනවා. <i>Escherichia coli</i> මහා අන්ත්‍රයේ සහජීවියෙකු (සමහර මාදිලි පාචනය ඇති කරයි) වන අතර, <i>Mycobacterium tuberculosis</i> ක්ෂය රෝගය ද, <i>Vibrio cholerae</i> කොලරාව ද ඇති කරනවා.
