# සත්ත්ව රාජධානිය (II) — කෝඩේටා වංශයේ මූලික ලක්ෂණ සහ පෘෂ්ඨවංශී වර්ග 6 (Kingdom Animalia (Part II) — Phylum Chordata & The 6 Vertebrate Classes)

- **Platform:** [Homeschool.lk](https://homeschool.lk/)
- **Canonical URL:** https://homeschool.lk/grade-12/biology/u03-phylum-chordata-chondrichthyes-to-mammalia/
- **Curriculum Alignment:** National Institute of Education (NIE) Sri Lanka — Grade 12, ජීව විද්‍යාව (Biology (G.C.E. A/L)), Unit 3
- **Exam Weight:** A/L I පත්‍රයේ MCQ 3–4ක් සහ II පත්‍රයේ ව්‍යුහගත හා රචනා ප්‍රශ්න (කෝඩේටා මූලික ලක්ෂණ 4 සහ පෘෂ්ඨවංශී වර්ග 6 සංසන්දනය)
- **Official Textbook Reference:** https://nie.lk/pdffiles/tg/sGr12TG%20Biology.pdf

## කෙටි සාරාංශය / Quick Syllabus Definition (Sinhala & English)
කෝඩේටා වංශයේ (Phylum Chordata) අනන්‍ය මූලික ලක්ෂණ 4 (පෘෂ්ඨ රජ්ජුව, පෘෂ්ඨීය කුහරමය ස්නායු රජ්ජුව, ග්‍රසනික පැළුම් සහ පශ්ච ගුද වලිගය) සහ Chondrichthyes (මෝරා), Osteichthyes (බලයා), Amphibia (ගෙම්බා, Ichthyophis), Reptilia (කටුස්සා), Aves (කපුටා) හා Mammalia (වවුලා, තල්මසා) යන පෘෂ්ඨවංශී වර්ග 6හි සම්පූර්ණ NIE සංසන්දනය.

*English Summary:* Complete NIE Unit 03.6 (Competency 3.2.7 & Practical 15): the 4 diagnostic Chordata traits (notochord, dorsal hollow nerve cord, pharyngeal slits, muscular post-anal tail) and comprehensive comparison of Chondrichthyes, Osteichthyes, Amphibia, Reptilia, Aves, and Mammalia.

## පාඩම් සටහන (Study Notes)
ආයුබෝවන්! අපි දැන් 03 වන ඒකකයේ අවසාන සහ ඉතාම වැදගත් පාඩමට (නිපුණතා මට්ටම 3.2.7) ඇවිත් ඉන්නවා! කලින් පාඩමේදී අපි කොඳු ඇට පෙළක් නැති අපෘෂ්ඨවංශී වංශ 7 ගැන කතා කළානේ. අද අපි කතා කරන්නේ මෝරා, බලයා, ගෙම්බා, නයා, කපුටා වගේම **ඔයාත් මමත් අයත් වෙන කෝඩේටා වංශය (Phylum Chordata)** ගැනයි!

    පොඩ්ඩක් පුදුම හිතෙන ප්‍රශ්නයක් අහන්නම්: මුහුදේ පීනන මෝරෙකුයි, අහසේ පියාඹන රාජාලියෙකුයි, ඔයයි අතර තියෙන පොදු නෑකම මොකක්ද? අපි හැමෝම අම්මාගේ කුසේ කලල අවධියේදී (Embryonic stage) එකම මූලික සැලැස්මක ලක්ෂණ 4ක් පෙන්නුම් කරනවා! බලමු ඒ මොනවාද කියලා.

    
      🩺 අනාගත වෛද්‍යවරයෙකු හා සත්ත්ව විද්‍යාඥයෙකු විදිහට ඔයාට මේ පාඩම ඕන වෙන්නේ ඇයි?
      වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සෑම නව ඖෂධයක්ම හා ශල්‍ය ක්‍රමවේදයක්ම මිනිසුන්ට දෙන්න කලින් මීයන් (Mammalia) යොදාගෙන පරීක්ෂා කරන්නේ ඇයි කියලා දැන් ඔයාට තේරෙයි — මොකද සියලුම ක්ෂීරපායින්ට **කුටීර 4ක හෘදයක්, පෙණහැලි ගර්ත සහ පේශිමය මහාප්‍රාචීරයක්** සහිත එකම ව්‍යූහ විද්‍යාත්මක සැලැස්මක් තියෙන්නේ! ඒ වගේම ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය රෝහලක හදිසි ප්‍රතිකාර ඒකකයේ (ETU) වැඩ කරන වෛද්‍යවරයෙකුට **නයා, තිත් පොළඟා, තෙල් කරවලා, වැලි පොළඟා සහ කුණකටුවා (Class Reptilia)** නිවැරදිව හඳුනාගෙන ප්‍රතිවිෂ (Antivenom) ලබා දී ජීවිත බේරාගන්න මේ සත්ත්ව විද්‍යා දැනුම ජීවිතයත් මරණයත් අතර තීරණයක් වෙනවා!

    

    
## 1. කෝඩේටා වංශයේ (Phylum Chordata) අනන්‍ය මූලික ලක්ෂණ 4

    NIE සම්පත් පොතට (පිටුව 108) අනුව, සියලුම කෝඩේටාවන් **අවම තරමින් කලල විකසනයේදී හෝ** පහත දැක්වෙන මූලික ලාක්ෂණික ලක්ෂණ 4 පෙන්වනවා (රචනා හා ව්‍යුහගත ප්‍රශ්නවලට මේ වචන ඒ විදිහටම මතක තියාගන්න!):

    
      - **පෘෂ්ඨ රජ්ජුව (Notochord):** පූර්ව සිට අපර දිශාවට දේහයට සන්ධාරණය (ආධාරකය) සපයමින් **ආහාර මාර්ගය සහ ස්නායු රජ්ජුව අතර** පිහිටන අන්වායාම, ප්‍රත්‍යස්ථ, දණ්ඩාකාර ව්‍යූහයයි. (පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ සුහුඹුලන් තුළ මෙය කශේරුකාවෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය වේ).

      - **පෘෂ්ඨීය, කුහරමය, නාලාකාර ස්නායු රජ්ජුව (Dorsal, hollow nerve cord):** පෘෂ්ඨ රජ්ජුවට පෘෂ්ඨීයව පිහිටන කුහරමය නාලාකාර ස්නායු රජ්ජුවයි. *(මතකද ආත්‍රෝපෝඩාවන්ගේ හා ඇනෙලිඩාවන්ගේ තිබුණේ උදරීය ඝන ස්නායු රැහැනක්! කෝඩේටාවන්ගේ තියෙන්නේ පෘෂ්ඨීය කුහරමය ස්නායු රජ්ජුවක්!)*

      - **ග්‍රසනික පැළුම් (Pharyngeal slits):** සියලු කෝඩේටාවන්ගේ කලල අවධියේදී ග්‍රසනිකාවෙන් බාහිරයට විවෘත වන **ග්‍රසනික පැළුම් යුගල** පිහිටයි. ජලජ සුහුඹුලන්ගේත් උභයජීවී කීටයන්ගේත් මේවා ශ්වසන ව්‍යූහ (ජලක්ලෝම පැළුම්) ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, භෞමික සුහුඹුලන් වන විට වැසී යයි.

      - **පශ්ච ගුද පේශිමය වලිගය (Muscular post-anal tail):** කලල අවධියේදී ගුදයෙන් අපරව පිහිටන පේශිමය වලිගයකි (ඇතැම් භෞමික සුහුඹුලන්ගේ ක්ෂීණ වී ඇත).

    
    *අමතර NIE කරුණ: බොහෝ කෝඩේටාවන් තුළ **උදරීය පේශිමය හෘදයක්** දැකිය හැකිය. (හනු රහිත ලැම්ප්‍රි වැනි Cyclostomata සතුන්ට ඉහළින් පරිණාමය වූ හනු සහිත ප්‍රධාන පෘෂ්ඨවංශී වර්ග 6 පහත දැක්වේ).*

    
## 2. කෝඩේටා වංශයේ ප්‍රධාන පෘෂ්ඨවංශී වර්ග 6 සවිස්තරාත්මකව

    
      
      රූපය 3.12: Chondrichthyes වර්ගයේ මෝරා — කාටිලේජීය සැකිල්ල, පිධානයකින් නොවැසුණු නිරාවරණ ජලක්ලෝම පැළුම්, රළු කොරල් සහ විෂමාංශ පෞච්ඡ වරල (Heterocercal tail) හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන්න.
    

    
      
        01
        
          **වර්ගය Chondrichthyes — කාටිලේජීය මත්ස්‍යයන් (උදා: මෝරා, මඩුවා):**
          සියල්ලෝම ජලජ හා **චලතාපී (Poikilothermic)** වේ. සැකිල්ල **කාටිලේජීය** වේ. සංචරණය හා සංතුලනයට වරල් ඇති අතර **පෞච්ඡ වරල විෂමාංශපුච්ඡ (Heterocercal — ඉහළ හා පහළ කණ්ඩිකා අසමාන)** වේ. ශ්වසනය සඳහා ජලක්ලෝම දරන නමුත් **ඒවා පිධානයකින් (Operculum) වැසී නැත!** වාතාශයක් නැත. දේහය **රළු කොරල්වලින් (Placoid scales)** වැසී ඇත. **අභ්‍යන්තර සංසේචනය** සිදු කරයි (සමහරු අණ්ඩජලාබුජ වන අතර අනෙක් අය අණ්ඩජ හෝ ජලාබුජ වේ). ප්‍රජනක ප්‍රණාල, බහිස්ස්‍රාවී ප්‍රණාල හා ආහාර මාර්ගය යන තුනම තනි විවරයකින් බාහිරයට විවෘත වන පොදු කුටීරයක් වන **ජම්බාලියට (Cloaca)** විවෘත වේ!
        
      
      
        02
        
          **වර්ගය Osteichthyes — අස්ථික මත්ස්‍යයන් (උදා: කාපයා, බලයා):**
          සියල්ලෝම ජලජ හා චලතාපී වේ. **අස්ථිවලින් සැදි සැකිල්ලක්** ඇත. ජලක්ලෝම **"පිධානය" (Operculum) නම් අස්ථිමය කවරයකින්** ආවරණය වී ඇත! උත්ප්ලාවකතාව පාලනය කිරීමට **වාතාශයක් (Swim bladder)** ඇත. **පෞච්ඡ වරල සමාංශපුච්ඡ (Homocercal)** වේ. පැතලි අස්ථික **කංකතාභ හා චක්‍රාකාර කොරල්වලින්** දේහය වැසී ඇත. වැඩි දෙනෙකුගේ **බාහිර සංසේචනය** සිදු වන අතර බොහෝ විට අණ්ඩජ වේ.
        
      
      
        03
        
          **වර්ගය Amphibia — උභයජීවීන් (උදා: මැඩියා, ගෙම්බා, සලමන්දරා, *Ichthyophis*):**
          **භෞමික පරිසරය ආක්‍රමණය කළ පළමු පෘෂ්ඨවංශී කාණ්ඩය** වුවද ජීවන චක්‍රය සම්පූර්ණ කිරීමට ජලය අත්‍යවශ්‍ය වේ. **මිරිදියෙහි හෝ ගොඩබිම පමණක් හමු වේ — කරදියවාසීන් නැත!** අස්ථිමය සැකිල්ලක් දරන, **ගාත්‍රා දරන ප්‍රථම කාණ්ඩයයි** (සමහරුන්ට ගාත්‍රා නැත — උදා: *Ichthyophis*; සමහරු ඇඟිලි සහිත සිවුපාවෝ වෙති). කීටයන් ජලක්ලෝමවලින් ද, සුහුඹුලන් පෙණහලු, තෙත් සම හා මුඛ කුහර ආස්තරණය හරහා ද ශ්වසනය කරයි. චලතාපී වේ. ශරීරය **කොරපොතු නොමැති, තුනී, තෙත්, ග්‍රන්ථිමය සමකින්** වැසී ඇත. ඇස ආවරණය කරන **නිමීලන පටලයක් (Nictitating membrane)** සහ ඇසට පසුපසින් **කර්ණපටහ පටලයක් (Tympanic membrane)** ඇත. බොහෝ විට **බාහිර සංසේචනය** දක්වන අතර **බිත්තරවලට කවචයක් නැත**.
        
      
      
        04
        
          **වර්ගය Reptilia — උරගයන් (උදා: කටුස්සා, සර්පයෝ/නයා, කැස්බෑවා, කිඹුලා, ඇලිගේටරයා):**
          **සම්පූර්ණ භෞමික ජීවිතයකට අනුවර්තනය වූ ප්‍රථම සත්ත්වයෝ ය!** අස්ථිමය සැකිල්ලක් සහ ඇඟිලි සහිත ගාත්‍රා දරයි (සර්පයන්ගේ ගාත්‍රා නැත). ජල සංරක්ෂණයට හා ඇතිල්ලීමට ඔරොත්තු දීමට දේහය **කෙරටිනීමය ශල්කවලින් (Scales)** වැසී ඇති අතර **සමෙහි ග්‍රන්ථි නොමැත!** වායව ශ්වසනය සඳහා පෙණහලු පමණක් භාවිත කරයි. චලතාපී වේ. **අභ්‍යන්තර සංසේචනය** සිදු කරන අතර **කැල්සිභවනය වූ කවච සහිත බිත්තර** ගොඩබිම දමයි.
        
      
      
        05
        
          **වර්ගය Aves — පක්ෂීන් (උදා: කපුටා, ගිරවා, පැණි කුරුල්ලා, රාජාලියා):**
          **කෙරටිනීභවනය වූ පිහාටුවලින් (Feathers)** ශරීරය ආවරණය වී ඇති අතර පාදවල ශල්ක ඇත. පූර්ව ගාත්‍රා පියාසැරිය සඳහා **පියාපත්** බවට විකරණය වී ඇත. **වාත කුටීර සහිත සැහැල්ලු ශක්තිමත් අස්ථිමය සැකිල්ලක්**, **දත් රහිත හොටක්**, පෙණහලු සහ **දියුණු වර්ණ දෘෂ්ටියක්** ඇත. ඉහළ පරිවෘත්තියක් සහිත **අචලතාපී (Homeothermic — නියත දේහ උෂ්ණත්වයක් පවත්වා ගන්නා)** සතුන් වේ! අභ්‍යන්තර සංසේචනය මගින් කවච සහිත බිත්තර දමයි.
        
      
      
        06
        
          **වර්ගය Mammalia — ක්ෂීරපායින් (උදා: වවුලා, තල්මසා, වඳුරා, ගවයා, මීයා):**
          ළපැටියන් **ස්තන ග්‍රන්ථිවලින් (Mammary glands) නිපදවෙන කිරි** මත යැපේ! කාටිලේජීය සන්ධාන පෘෂ්ඨ සහිත අස්ථිමය සැකිල්ලක් ඇත. තාප පරිවරණය සඳහා දේහය **රෝමවලින් (Hair)** වැසී ඇති අතර **සමෙහි ග්‍රන්ථි (දහඩිය, ස්නේහස්‍රාවී) ඇත**. ඉහළ පරිවෘත්තියක් සහිත **අචලතාපී** සතුන් ය. **විභේදිත දත් වර්ග / විෂමදන්තී (Heterodont)** දන්ත වින්‍යාසයක්, **කුටීර හතරක හෘදයක්** සහිත සම්පූර්ණ සංසරණයක්, **පෙණහැලි ගර්ත (Alveoli)** සහ පෙණහලු වාතනයට උදව් වන **පේශිමය මහාප්‍රාචීරයක් (Muscular diaphragm)** ඇත! විශාල දියුණු මොළයක් (ඉගෙනීමේ කුසලතා හා මතකය), අභ්‍යන්තර සංසේචනය හා දීර්ඝ මවුපිය රැකවරණය පෙන්වයි.
        
      
    

    
      
      රූපය 3.13: *Ichthyophis* — පණුවෙකු හෝ සර්පයෙකු මෙන් පෙනුණත් තෙත් ග්‍රන්ථිමය කොරපොතු රහිත සමක් දරන, **Class Amphibia** වර්ගයට අයත් ගාත්‍රා රහිත උභයජීවියෙකි! (ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණ අංක 15හි නිතරම අසන නිදර්ශකයකි).
    

    
## 3. පෘෂ්ඨවංශී වර්ග 6 එක බැල්මකින් සංසන්දනය කරන NIE විභාග වගුව

    
      | 
        
          ලක්ෂණය 
          | Chondrichthyes 
          | Osteichthyes 
          | Amphibia 
          | Reptilia 
          | Aves 
          | Mammalia 
        

      
      
        
          | **සැකිල්ල** 
          | කාටිලේජීය 
          | අස්ථිමය 
          | අස්ථිමය 
          | අස්ථිමය 
          | වාත කුටීර සහිත අස්ථිමය 
          | අස්ථිමය (කාටිලේජ මඬල සහිත) 
        

        
          | **දේහ ආවරණය හා චර්ම ග්‍රන්ථි** 
          | රළු කොරල් (Placoid) 
          | කංකතාභ හා චක්‍රාකාර කොරල් 
          | **කොරපොතු නැත; තුනී තෙත් ග්‍රන්ථිමය සම** 
          | **කෙරටිනීය ශල්ක; සමේ ග්‍රන්ථි නැත** 
          | කෙරටිනීය පිහාටු (පාදවල ශල්ක) 
          | **රෝම + සමේ ග්‍රන්ථි ඇත (ස්තන ග්‍රන්ථි!)** 
        

        
          | **ශ්වසන ව්‍යූහ** 
          | ජලක්ලෝම (**පිධානය නැත**) 
          | ජලක්ලෝම (**පිධානය ඇත**; වාතාශය ඇත) 
          | කීටයා: ජලක්ලෝම; සුහුඹුලා: පෙණහලු, සම, මුඛ කුහරය 
          | පෙණහලු පමණි 
          | පෙණහලු 
          | **ගර්ත සහිත පෙණහලු + පේශිමය මහාප්‍රාචීරය** 
        

        
          | **දේහ උෂ්ණත්ව යාමනය** 
          | චලතාපී 
          | චලතාපී 
          | චලතාපී 
          | චලතාපී 
          | **අචලතාපී** 
          | **අචලතාපී** 
        

        
          | **සංසේචනය හා බිත්තර/පැටවුන්** 
          | **අභ්‍යන්තර** (ජම්බාලිය ඇත) 
          | බහුතරය **බාහිර**; අණ්ඩජ 
          | බහුතරය **බාහිර**; කවච රහිත බිත්තර 
          | **අභ්‍යන්තර**; කැල්සිභවනය වූ කවච බිත්තර 
          | **අභ්‍යන්තර**; කවච සහිත බිත්තර 
          | **අභ්‍යන්තර**; කිරි දීම හා දීර්ඝ මවුපිය රැකවරණය 
        

      
    

    
      **📌 විභාග රන් උපදෙස (MCQ වලදී ළමයි 90%ක් වරද්දගන්න තැන් 3ක්!):**
      1. **මෝරා (Chondrichthyes) vs බලයා (Osteichthyes):** මෝරාගේ සංසේචනය **අභ්‍යන්තරයි** (බලයාගේ බාහිරයි)! මෝරාට පිධානයක් හෝ වාතාශයක් නැහැ, **ජම්බාලියක්** සහ **විෂමාංශ පෞච්ඡ වරලක්** තියෙනවා!
      2. ***Ichthyophis* සර්පයෙක් නෙමෙයි!** පාද නැති වුණාට කොරපොතු නැති තෙත් ග්‍රන්ථිමය සමක් තියෙන නිසා එයා **Amphibia (උභයජීවී)** වර්ගයට අයත්! (කරදිය උභයජීවීන් ලෝකයේ කොහේවත් නැහැ!).
      3. **වවුලා (පියාඹන) හා තල්මසා (මුහුදේ පීනන)** යන දෙන්නම පිහාටු හෝ ජලක්ලෝම නැති, රෝම, ස්තන ග්‍රන්ථි හා මහාප්‍රාචීරය දරන **Mammalia (ක්ෂීරපායී)** සත්තු!
    

    
      🦈 ඒකකය 03.6 සාරාංශ සංකල්ප සිතියම
      
        
          **කෝඩේටා මූලික ලක්ෂණ 4**
          පෘෂ්ඨ රජ්ජුව, පෘෂ්ඨීය කුහරමය නාලාකාර ස්නායු රජ්ජුව, ග්‍රසනික පැළුම් යුගල, පශ්ච ගුද පේශිමය වලිගය.
        
        
          **මත්ස්‍ය වර්ග දෙකේ වෙනස**
          Chondrichthyes (කාටිලේජ, පිධාන නැත, විෂමාංශ වරල, ජම්බාලිය) vs Osteichthyes (අස්ථි, පිධානය, වාතාශය, සමාංශ වරල).
        
        
          **Amphibia (මුල්ම ගොඩබිම් පිම්ම)**
          මිරිදිය/ගොඩබිම පමණි (කරදිය නැත!), තෙත් ග්‍රන්ථිමය සම, නිමීලන හා කර්ණපටහ පටල, කවච රහිත බිත්තර.
        
        
          **Reptilia (පූර්ණ භෞමික ජයග්‍රහණය)**
          ග්‍රන්ථි රහිත කෙරටිනීය ශල්ක සම, අභ්‍යන්තර සංසේචනය, කැල්සිභවනය වූ කවච බිත්තර ගොඩබිම දැමීම.
        
        
          **Aves (පියාසැරියට අනුවර්තන)**
          පිහාටු, පියාපත්, වාත කුටීර අස්ථි, දත් රහිත හොට, අචලතාපී ඉහළ පරිවෘත්තිය, වර්ණ දෘෂ්ටිය.
        
        
          **Mammalia අනන්‍ය ලක්ෂණ**
          ස්තන ග්‍රන්ථි, රෝම, චර්ම ග්‍රන්ථි, විෂමදන්තී, කුටීර 4 හෘදය, ගර්ත සහිත පෙණහලු + පේශිමය මහාප්‍රාචීරය.

## ව්‍යුහගත ප්‍රශ්න හා ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Structured Q&A Marking Scheme)
### Q1: 1. (අ) කෝඩේටා වංශයේ (Phylum Chordata) සියලුම ජීවීන් අවම වශයෙන් කලල අවධියේදී හෝ පෙන්නුම් කරන ප්‍රධාන ලාක්ෂණික ලක්ෂණ හතර නම් කර කෙටියෙන් හඳුන්වන්න. (ආ) Chondrichthyes සහ Osteichthyes යන මත්ස්‍ය වර්ග දෙක අතර වෙනස්කම් පහක් ලියන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** (අ) 1. පෘෂ්ඨ රජ්ජුව: ආහාර මාර්ගය හා ස්නායු රජ්ජුව අතර පිහිටන අන්වායාම, ප්‍රත්‍යස්ථ දණ්ඩාකාර සන්ධාරක ව්‍යූහය; 2. පෘෂ්ඨීය කුහරමය නාලාකාර ස්නායු රජ්ජුව: පෘෂ්ඨ රජ්ජුවට පෘෂ්ඨීයව පිහිටයි; 3. ග්‍රසනික පැළුම් යුගල: ග්‍රසනිකාවෙන් බාහිරයට විවෘත වන පැළුම්; 4. පශ්ච ගුද පේශිමය වලිගය: ගුදයට අපරව පිහිටන පේශිමය වලිගය.; (ආ) Chondrichthyes vs Osteichthyes: (1) කාටිලේජීය සැකිල්ල vs අස්ථිමය සැකිල්ල, (2) ජලක්ලෝම පිධානයකින් වැසී නැත vs පිධානයකින් වැසී ඇත, (3) වාතාශයක් නැත vs උත්ප්ලාවකතාවට වාතාශයක් ඇත, (4) විෂමාංශ පෞච්ඡ වරල vs සමාංශ පෞච්ඡ වරල, (5) රළු කොරල් හා අභ්‍යන්තර සංසේචනය (ජම්බාලිය ඇත) vs කංකතාභ/චක්‍රාකාර කොරල් හා බහුතරය බාහිර සංසේචනය.

### Q2: 2. (අ) Amphibia වර්ගයට සාපේක්ෂව සම්පූර්ණ භෞමික ජීවිතයකට සාර්ථකව අනුවර්තනය වීමට Reptilia වර්ගයට උපකාරී වූ ප්‍රධාන ලක්ෂණ තුනක් පැහැදිලි කරන්න. (ආ) Mammalia වර්ගයට පමණක් අනන්‍ය වූ ව්‍යූහමය ලක්ෂණ හතරක් සඳහන් කරන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** (අ) 1. ජල හානිය හා ඇතිල්ලීම වැළැක්වීමට ග්‍රන්ථි රහිත වියළි සම කෙරටිනීමය ශල්කවලින් ආවරණය වී තිබීම, 2. ජලය නොමැතිව සංසේචනය කිරීමට අභ්‍යන්තර සංසේචනය පැවතීම, 3. වියළීමෙන් කලලය ආරක්ෂා කරන කැල්සිභවනය වූ කවච සහිත බිත්තර ගොඩබිම දැමීම සහ වායව ශ්වසනයට පෙණහලු පමණක් භාවිත කිරීම.; (ආ) 1. ළපැටියන් පෝෂණයට කිරි නිපදවන ස්තන ග්‍රන්ථි පිහිටීම, 2. තාප පරිවරණය සඳහා දේහය රෝමවලින් ආවරණය වී තිබීම, 3. පෙණහලු වාතනයට උපකාරී වන පේශිමය මහාප්‍රාචීරයක් හා ගර්ත සහිත පෙණහලු පිහිටීම, 4. විභේදිත දත් වර්ග සහිත විෂමදන්තී දන්ත වින්‍යාසය (සහ කාටිලේජීය සන්ධාන පෘෂ්ඨ සහිත කශේරුකාව).


## බහුවරණ ප්‍රශ්න (Practice MCQs)
### MCQ 1: පහත දැක්වෙන ලක්ෂණ අතුරින් කෝඩේටා වංශයේ (Phylum Chordata) මූලික ලාක්ෂණික ලක්ෂණ හතරට අයත් <b>නොවන්නේ</b> කුමක්ද?
- [ ] (1) ආහාර මාර්ගය හා ස්නායු රජ්ජුව අතර පිහිටි පෘෂ්ඨ රජ්ජුව (Notochord)
- [ ] (2) පෘෂ්ඨීය, කුහරමය, නාලාකාර ස්නායු රජ්ජුව
- [✓] (3) ඛණ්ඩනය වූ ඝන උදරීය ස්නායු රැහැන
- [ ] (4) ග්‍රසනික පැළුම් සහ පශ්ච ගුද පේශිමය වලිගය
> **පැහැදිලි කිරීම:** සියලුම කෝඩේටාවන් (මත්ස්‍යයන්ගේ සිට මානවයා දක්වා) තම ජීවන චක්‍රයේ කලල අවධියේදී හෝ ජීවිත කාලය පුරාම අනිවාර්යයෙන්ම පෙන්වන මූලික ලාක්ෂණික ලක්ෂණ හතර වන්නේ: (1) ආහාර මාර්ගය හා ස්නායු රජ්ජුව අතර කල්පවත්නා නම්‍යශීලී යෂ්ටියක් වන <b>පෘෂ්ඨ රජ්ජුව</b>, (2) <b>පෘෂ්ඨීය, තනි, කුහරමය (නාලාකාර) ස්නායු රජ්ජුව</b>, (3) <b>ග්‍රසනික පැළුම් (Pharyngeal slits)</b>, සහ (4) ගුදයට පිටුපසින් විහිදෙන <b>පශ්ච ගුද පේශිමය වලිගයයි</b>. තුන්වන වරණයේ සඳහන් <b>ඛණ්ඩනය වූ (ගැංග්ලියා සහිත) ඝන, ද්විත්ව උදරීය ස්නායු රැහැන</b> යනු Annelida හා Arthropoda වැනි අපෘෂ්ඨවංශීන්ගේ ලක්ෂණයක් මිස කෝඩේටා ලක්ෂණයක් නොවෙයි.

### MCQ 2: කාටිලේජීය අන්තඃසැකිල්ලක්, විෂමාංශ පෞච්ඡ වරලක්, පිධානය (Operculum) රහිත ජලක්ලෝම පැළුම් සහ <b>ජම්බාලියක් (Cloaca)</b> දරන සත්ත්වයා කවුරුන්ද?
- [ ] (1) බලයා (Osteichthyes)
- [✓] (2) මෝරා / මඩුවා (Chondrichthyes)
- [ ] (3) තල්මසා (Mammalia)
- [ ] (4) <i>Ichthyophis</i> (Amphibia)
> **පැහැදිලි කිරීම:** Chondrichthyes වර්ගයට (කාටිලේජීය මත්ස්‍යයන්ට) අයත් <b>මෝරා සහ මඩුවා</b> සතුව කාටිලේජවලින් පමණක් තැනුණු නම්‍යශීලී අන්තඃසැකිල්ලක්, උදරීය මුඛයක්, පට්ටාභ ශල්ක (Placoid scales), පිධානයකින් නොවැසුණු නිරාවරණය වූ කරමල් පැළුම්, ඉහළ කොටස විශාල වූ <b>විෂමාංශ පෞච්ඡ වරලක් (Heterocercal tail)</b>, වාතාශයක් රහිත වීම, අභ්‍යන්තර සංසේචනය (ආලිංගක මගින්) සහ ආහාර මාර්ගය, මුත්‍ර හා ප්‍රජනක නාල විවෘත වන පොදු කුටීරයක් වන <b>ජම්බාලියක් (Cloaca)</b> පවතිනවා. <b>බලයා</b> (Osteichthyes) සතුව අස්ථිමය සැකිල්ලක්, පිධානයක්, සමාංශ පෞච්ඡ වරලක් හා වාතාශයක් ඇති අතර ජම්බාලියක් නැත; <b>තල්මසා</b> පෙණහලුවලින් හුස්ම ගන්නා ක්ෂීරපායියෙකි.

### MCQ 3: Amphibia වර්ගයේ (උභයජීවීන්) ජීවීන් පිළිබඳ පහත ප්‍රකාශ අතුරින් <b>නිවැරදි</b> ප්‍රකාශය කුමක්ද?
- [ ] (1) බොහෝ විශේෂ කරදිය සාගරවල ජීවත් වේ
- [ ] (2) සම කෙරටිනීමය ශල්කවලින් වැසී ඇති අතර ග්‍රන්ථි රහිතය
- [✓] (3) කරදියවාසීන් කිසිවෙකු නොමැති අතර කොරපොතු රහිත, තුනී, තෙත්, ග්‍රන්ථිමය සමක්, නිමීලන පටලයක් හා කර්ණපටහ පටලයක් දරයි
- [ ] (4) සියලුම විශේෂ කැල්සිභවනය වූ කවච සහිත බිත්තර ගොඩබිම දමයි
> **පැහැදිලි කිරීම:** ගෙම්බා, මැඩියා, සැලමැන්දරා සහ <i>Ichthyophis</i> අයත් වන <b>Amphibia වර්ගයේ කිසිදු කරදියවාසී විශේෂයක් නොමැත</b> (ඔවුන්ගේ ලවණ හා ජල පාරගම්‍ය සම නිසා මුහුදු ජලයේදී විජලනය වන බැවින් මිරිදිය හා තෙත් ගොඩබිම්වල පමණක් වෙසේ). චර්මීය ශ්වසනය (වායු හුවමාරුව) සඳහා <b>කොරපොතු (ශල්ක) රහිත තුනී, තෙත්, ශ්ලේෂ්මල ග්‍රන්ථි බහුල සමක්</b> ද, ගොඩබිමදී ඇස් ආරක්ෂා කිරීමට <b>නිමීලන පටලයක්</b> හා ශබ්ද තරංග හඳුනාගැනීමට <b>කර්ණපටහ පටලයක්</b> ද කුටීර 3ක හෘදයක් ද දරනවා. ග්‍රන්ථි රහිත කෙරටිනීමය ශල්ක සහ කවච සහිත බිත්තර පිහිටන්නේ Reptilia වර්ගයේ මිස උභයජීවීන්ගේ නොවෙයි (උභයජීවී බිත්තර කවච රහිත ජෙලිමය ඒවාය).

### MCQ 4: ජලය මත පරායත්ත නොවී <b>සම්පූර්ණ භෞමික ජීවිතයකට</b> අනුවර්තනය වූ ප්‍රථම පෘෂ්ඨවංශී කාණ්ඩය වන්නේ කුමක්ද?
- [ ] (1) Amphibia
- [✓] (2) Reptilia
- [ ] (3) Aves
- [ ] (4) Mammalia
> **පැහැදිලි කිරීම:** උභයජීවීන් (Amphibia) ගොඩබිමට පැමිණි මුල්ම සිවුපාවුන් වුවද, ඔවුන්ගේ සමෙන් ජලය වාෂ්ප වීමත් බාහිර සංසේචනය හා කවච රහිත බිත්තර/ඉස්ගෙඩි කීට අවධිය සඳහා ජලය අනිවාර්ය වීමත් නිසා ඔවුන් පූර්ණ භෞමිකයන් නොවෙයි. නමුත් <b>Reptilia (උරගයන් — කටුස්සා, සර්පයා, ඉබ්බා, කිඹුලා)</b> සතුව (1) වියළීම වළක්වන <b>ග්‍රන්ථි රහිත කෙරටිනීමය ශල්ක සහිත ජල-අපාරගම්‍ය සමක්</b>, (2) ජලය රහිතව සිදු කළ හැකි <b>අභ්‍යන්තර සංසේචනය</b>, සහ (3) කලලය තරලමය කලලාවරණ (Amniotic egg) තුළ ආරක්ෂා කරන <b>කවච සහිත ගොඩබිම දමන බිත්තර</b> පැවතීම නිසා පූර්ණ භෞමික ජීවිතයකට අනුවර්තනය වූ <b>ප්‍රථම පෘෂ්ඨවංශී වර්ගය</b> බවට පත් වුණා (Aves හා Mammalia පරිණාමය වූයේ උරග පූර්වජයන්ගෙන් පසුවයි).

### MCQ 5: <i>Ichthyophis</i> (ඉක්තියෝෆිස්) නමැති ගාත්‍රා රහිත සත්ත්වයා අයත් වන සත්ත්ව කාණ්ඩය කුමක්ද?
- [ ] (1) Annelida වංශය
- [ ] (2) Nematoda වංශය
- [✓] (3) Amphibia වර්ගය
- [ ] (4) Reptilia වර්ගය
> **පැහැදිලි කිරීම:** ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපීය බුරුල් පසෙහි ගුල් හාරාගෙන වෙසෙන <b><i>Ichthyophis</i> (පණු ගෙම්බා / Caecilian)</b> බාහිරින් ගැඩවිලෙකු හෝ කුඩා සර්පයෙකු මෙන් දිගටි <b>ගාත්‍රා රහිත</b> සිරුරක් දැරුවද, එය Chordata වංශයේ <b>Amphibia (උභයජීවී) වර්ගයට</b> අයත් පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්වයෙකි! සර්පයන්ගෙන් (Reptilia) මොවුන් පැහැදිලිවම වෙන් වන්නේ කෙරටිනීමය කොරපොතු රහිත, <b>තුනී, තෙත්, ශ්ලේෂ්මල ග්‍රන්ථි සහිත සමක්</b> දැරීම සහ කීට අවධිය ජලජව ගත කිරීම නිසයි; එමෙන්ම කශේරුකා දණ්ඩක් හා හිස්කබලක් සහිත පෘෂ්ඨවංශියෙකු බැවින් Annelida (ගැඩවිලා) හෝ Nematoda (වටපණුවා) වැනි අපෘෂ්ඨවංශීන්ට අයත් වන්නේ නැහැ.

### MCQ 6: <b>අචලතාපී (Homeothermic / Endothermic)</b> දේහ උෂ්ණත්ව යාමනයක් සහ <b>කුටීර හතරක</b> හෘදයක් දරන පෘෂ්ඨවංශී වර්ග යුගලය තෝරන්න:
- [ ] (1) Reptilia සහ Aves
- [ ] (2) Amphibia සහ Reptilia
- [✓] (3) Aves සහ Mammalia
- [ ] (4) Osteichthyes සහ Amphibia
> **පැහැදිලි කිරීම:** පෘෂ්ඨවංශී වර්ග හය අතුරින් බාහිර පරිසර උෂ්ණත්වය වෙනස් වුවද අභ්‍යන්තර පරිවෘත්තීය තාප නිෂ්පාදනය මගින් නියත ඉහළ දේහ උෂ්ණත්වයක් පවත්වා ගන්නා <b>අචලතාපී (Homeothermic)</b> වර්ග දෙක වන්නේ <b>Aves (පක්ෂීන්) සහ Mammalia (ක්ෂීරපායින්)</b> පමණයි. එම ඉහළ පරිවෘත්තීය ශීඝ්‍රතාව සඳහා පටක වෙත ඔක්සිජනීකෘත හා ඔක්සිජන්හරිත රුධිරය 100%ක්ම මිශ්‍ර නොවී වෙන්ව පොම්ප කළ හැකි කර්ණිකා 2ක් හා කෝෂිකා 2ක් සහිත <b>කුටීර 4ක හෘදයක්</b> හා සම්පූර්ණ ද්විත්ව සංසරණයක් මේ වර්ග දෙකෙහිම පිහිටනවා. Chondrichthyes, Osteichthyes (කුටීර 2), Amphibia (කුටීර 3) සහ Reptilia (අසම්පූර්ණව බෙදුණු කෝෂිකා සහිත — කිඹුලා හැර) යන වර්ග 4ම <b>චලතාපී (Poikilothermic)</b> සතුන් වෙනවා.

### MCQ 7: පහත සඳහන් ලක්ෂණ අතුරින් Aves වර්ගයේ (පක්ෂීන්ගේ) පියාසැරිය හා දේහ සංවිධානයට අයත් <b>නොවන</b> ලක්ෂණය කුමක්ද?
- [ ] (1) වාත කුටීර සහිත සැහැල්ලු ශක්තිමත් අස්ථිමය සැකිල්ල
- [ ] (2) දත් රහිත කෙරටිනීමය හොට සහ ඉහළ පරිවෘත්තීය ශීඝ්‍රතාව
- [ ] (3) පූර්ව ගාත්‍රා පිහාටු සහිත පියාපත් බවට විකරණය වීම
- [✓] (4) පෙණහලු වාතනය සඳහා පේශිමය මහාප්‍රාචීරයක් හා විෂමදන්තී දත් පිහිටීම
> **පැහැදිලි කිරීම:** උරස් කුහරය හා උදර කුහරය වෙන් කරමින් පෙණහලු වාතනය කරන <b>පේශිමය මහාප්‍රාචීරය (Muscular diaphragm)</b> සහ විවිධ හැඩැති <b>විෂමදන්තී දත් (Heterodont dentition — කෘන්තක, රදනක, පුරශ්චාර්වක, චාර්වක)</b> යන ලක්ෂණ දෙකම <b>Mammalia (ක්ෂීරපායි) වර්ගයට පමණක් අනන්‍ය</b> වූ ලක්ෂණ මිස පක්ෂීන් තුළ දක්නට ලැබෙන්නේ නැහැ! Aves වර්ගයේ පක්ෂීන් පෙණහලු වාතනය කරන්නේ <b>වාත මලු (Air sacs)</b> පද්ධතියක් මගින් වන අතර, දේහ බර අඩු කර පියාසැරිය පහසු කර ගැනීම සඳහා <b>දත් සම්පූර්ණයෙන්ම අහිමි වූ කෙරටිනීමය හොටක්</b>, වාත කුහර සහිත සැහැල්ලු අස්ථි, උරෝස්ථි නෞතලය, මුත්‍රාශයක් නොමැති වීම සහ පිහාටු සහිත පියාපත් දරනවා.

### MCQ 8: වවුලා (Bat) සහ තල්මසා (Whale) යන සතුන් දෙදෙනාම Mammalia වර්ගයට ඇතුළත් කිරීමට හේතු වන නිවැරදිම ලක්ෂණ කට්ටලය කුමක්ද?
- [ ] (1) පියාසර කිරීමේ හා පිහිනීමේ හැකියාව
- [✓] (2) ස්තන ග්‍රන්ථි මගින් කිරි නිපදවීම, රෝම, පේශිමය මහාප්‍රාචීරය සහ පෙණහැලි ගර්ත පිහිටීම
- [ ] (3) කවච සහිත බිත්තර දැමීම සහ චලතාපී වීම
- [ ] (4) වාතාශයක් සහ කෙරටිනීමය ශල්ක දැරීම
> **පැහැදිලි කිරීම:** වවුලා වාතයේ පියාසර කිරීමටත් (පූර්ව ගාත්‍රා චර්මීය පියාපත් බවට පත්වී) තල්මසා සාගරයේ පිහිනීමටත් (අවල්පත් බවට පත්වී) අපසාරී පරිණාමයෙන් හැඩගැසී සිටියද, ඔවුන් පිළිවෙළින් පක්ෂීන් හෝ මත්ස්‍යයන් නොව 100%ක්ම <b>Mammalia (ක්ෂීරපායි)</b> වර්ගයේ සාමාජිකයන් වෙනවා. ඊට හේතුව පැටවුන් පෝෂණය කිරීමට <b>කිරි නිපදවන ස්තන ග්‍රන්ථි (Mammary glands)</b> පැවතීම, සමෙහි <b>රෝම</b> (තල්මසුන්ගේ හොම්බ අවට සංවේදී රෝම ඇත) හා ස්වේද/ස්නේහස්‍රාවී ග්‍රන්ථි පැවතීම, <b>පේශිමය මහාප්‍රාචීරය</b>, <b>ගර්ත (Alveoli) සහිත පෙණහලු</b>, බාහිර කන් පෙති, අචලතාපී බව හා වැදෑමහක් සහිතව පැටවුන් බිහි කිරීමයි.
