# ජීව දේහයේ මූලද්‍රව්‍යමය සංයුතිය සහ ජලයේ සුවිශේෂී ගුණ (Elemental Composition of Living Matter & Unique Properties of Water)

- **Platform:** [Homeschool.lk](https://homeschool.lk/)
- **Canonical URL:** https://homeschool.lk/grade-12/biology/u02-elements-of-life-and-water-properties/
- **Curriculum Alignment:** National Institute of Education (NIE) Sri Lanka — Grade 12, ජීව විද්‍යාව (Biology (G.C.E. A/L)), Unit 2
- **Exam Weight:** A/L I පත්‍රයේ MCQ 1–2ක් සහ II පත්‍රයේ ව්‍යුහගත / රචනා කොටසක් ("ජීවය සඳහා ජලයේ වැදගත්කම" ඉතා ජනප්‍රිය රචනා මාතෘකාවකි!)
- **Official Textbook Reference:** https://nie.lk/pdffiles/tg/sGr12TG%20Biology.pdf

## කෙටි සාරාංශය / Quick Syllabus Definition (Sinhala & English)
ජීව දේහය ගොඩනැගී ඇති ප්‍රධාන මූලද්‍රව්‍ය (C, H, O, N — 96%) හා අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය මොනවාද, කුඩා කෝණික ධ්‍රැවීය ජල අණුව හදන හයිඩ්‍රජන් බන්ධන නිසා ජලයට ලැබෙන සුවිශේෂී භෞතික හා රසායනික ගුණ 4 (සංසක්ති හැසිරීම, උෂ්ණත්වය මධ්‍යස්ථ කිරීම, හිමායනයේදී ප්‍රසාරණය හා 4°C උපරිම ඝනත්වය, ද්‍රාවක සර්වනිපුණත්වය) පෘථිවිය මත ජීවය රඳවා ගන්නා හැටි කතා කරන භාෂාවෙන් ඉගෙන ගනිමු.

*English Summary:* NIE Unit 02 (Competencies 2.1.1 & 2.1.2): Essential macro and trace elements of living matter (C, H, O, N making up 96%), polarity and hydrogen bonding of water, and the four life-sustaining emergent properties of water with clinical ICU IV fluid & dehydration insights.

## පාඩම් සටහන (Study Notes)
ආයුබෝවන්! අද අපි A/L ජීව විද්‍යාවේ දෙවැනි මහා ඒකකයට — **"ජීවයේ රසායනික හා සෛලීය පදනම" (Unit 02)** — අඩිය තියන්නයි යන්නේ! ගොඩක් ළමයි 2 වෙනි ඒකකය කියපු ගමන් පොඩ්ඩක් ගැස්සෙනවා, මොකද A/L විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයෙන් ලොකුම ලකුණු කුට්ටියක් හැංගිලා තියෙන්නේ මේ ඒකකය ඇතුළේ. හැබැයි බය වෙන්න එපා! අපි මේ මුළු ඒකකයම කොටස් 6කට කඩාගෙන, කටපාඩම් කරනවා වෙනුවට ඇස් ඉදිරිපිට චිත්‍රපටියක් පේනවා වගේ තේරුම් ගන්නයි යන්නේ.

    පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්නකෝ — ඔයාගේ අත, ඔයාගේ හදවත, ගහක කොළයක්, ගලක්, වාතය... මේ හැමදේම අන්තිමට හැදිලා තියෙන්නේ ආවර්තිතා වගුවේ තියෙන **රසායනික මූලද්‍රව්‍යවලින්මයි** නේද? එහෙනම් අජීවී ගලක නැති "පණක්" සෛලයකට ආවේ කොහොමද? ඒ රහස තියෙන්නේ සුවිශේෂී මූලද්‍රව්‍ය කිහිපයක් සහ පෘථිවියේ තියෙන පුදුමාකාරම ද්‍රවය වන **ජලය (H2O)** හැසිරෙන විදිහ ඇතුළෙයි. දැන් අපි බලමු ඒ කතාව මුල ඉඳන්ම!

    
      🩺 අනාගත වෛද්‍යවරයෙකු විදිහට ඔයාට මේ පාඩම ඕන වෙන්නේ ඇයි?
      දවසක ඔයා රෝහලක හදිසි ප්‍රතිකාර ඒකකයේ (ETU / ICU) සේවය කරනකොට ඩෙංගු රක්තපාත උණ (Dengue Haemorrhagic Fever), දරුණු පාචනය හෝ අධික රුධිර වහනයක් නිසා **විජලනය (Dehydration) හා කම්පනයට (Shock)** පත්වුණු රෝගියෙක් ගෙනාවාම ඔයා මුලින්ම කරන්නේ මොකක්ද? ශිරාගත දියරයක් — **Normal Saline (0.9% NaCl) හෝ Hartmann's / ORS ද්‍රාවණයක්** — ලබා දෙන එකයි! ඇයි පිරිසිදු ආස්‍රැත ජලය කෙලින්ම නහරයට දෙන්නේ නැත්තේ? ඇයි ජලයේ දියවුණු `Na+`, `K+`, `Cl-` අයන හා ජලයේ තාප හා ද්‍රාවක ගුණ මිනිස් ජීවිතයක් තත්පර ගණනකින් බේරගන්නේ? ඒ වගේම යකඩ (`Fe`) ඌන වුණාම රක්තහීනතාවත් (Anaemia), අයඩින් (`I`) ඌන වුණාම ගලගණ්ඩයත් (Goitre) හැදෙන්නේ ඇයි කියන වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක පදනම තියෙන්නේ අද ඔයා ඉගෙනගන්න මේ පාඩම ඇතුළෙයි!

    

    
## 1. ජීව දේහයේ මූලද්‍රව්‍යමය සංයුතිය (නිපුණතා මට්ටම 2.1.1)

    ස්වභාවධර්මයේ ස්වාභාවිකව හමුවන මූලද්‍රව්‍ය **92ක්** තියෙනවා කියලා ඔයා රසායන විද්‍යාවේදී ඉගෙනගෙන ඇති. හැබැයි පුදුමය කියන්නේ, මේ 92න් ජීවීන්ට නිරෝගීව ජීවත් වෙන්න සහ ප්‍රජනනය කරන්න අත්‍යවශ්‍ය වෙන්නේ ඉන් **20%–25%ක් පමණ ප්‍රමාණයක්** විතරයි! ඒවාට තමයි අපි **අත්‍යවශ්‍ය මූලද්‍රව්‍ය (Essential Elements)** කියන්නේ.

    විභාගයට අහන පොඩි වෙනසක් මෙතන තියෙනවා — හොඳට බලන්න: **මිනිසාට අත්‍යවශ්‍ය මූලද්‍රව්‍ය 25ක්** අවශ්‍ය වෙන අතර, **ශාකවලට අත්‍යවශ්‍ය මූලද්‍රව්‍ය 17ක්** පමණක් ප්‍රමාණවත් වෙනවා! දැන් අපි බලමු අපේ ඇඟේ බරෙන් වැඩිම කොටස හදලා තියෙන්නේ කවුද කියලා:

    
      - **ප්‍රධාන මූලද්‍රව්‍ය 4 (96%):** ඕනෑම ජීව දේහයක (විශේෂයෙන් මිනිස් සිරුරේ) ස්කන්ධයෙන් **96%ක්ම** හැදිලා තියෙන්නේ මූලද්‍රව්‍ය හතරකින් විතරයි! ඒ තමයි **ඔක්සිජන් (O — ~65%)**, **කාබන් (C — ~18.5%)**, **හයිඩ්‍රජන් (H — ~9.5%)** සහ **නයිට්‍රජන් (N — ~3.3%)**. *(මතක තියාගන්න ලේසි කෙටි නම: **CHON = 96%**!)* ඇයි ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය 65%ක් තරම් ඉහළ? මොකද අපේ සෛලවල බරෙන් 70%–85%ක්ම තියෙන්නේ ජලය (H2O), ජල අණුවේ බරම පරමාණුව ඔක්සිජන්නේ!

      - **ඉතිරි ~4% හදන මහා මූලද්‍රව්‍ය (Macro-elements):** කැල්සියම් (`Ca`), පොස්ෆරස් (`P`), පොටෑසියම් (`K`), සල්ෆර් (`S`), සෝඩියම් (`Na`), ක්ලෝරීන් (`Cl`) සහ මැග්නීසියම් (`Mg`) යන මූලද්‍රව්‍ය 7 මගින් දේහ බරෙන් ඉතිරි 4% ආවරණය කරනවා.

      - **අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය (Trace Elements — 0.01%ට අඩු):** දේහ බරෙන් **0.01%කටත් වඩා ඉතාම සුළු ප්‍රමාණයකින්** ඕන වුණත්, මේවා නැති වුණොත් ජීවියාට මැරෙන්න වුණත් පුළුවන්! උදාහරණ: යකඩ (`Fe` — සියලුම ජීවීන්ට අවශ්‍යයි; රුධිරයේ හිමොග්ලොබින් හා සයිටොක්‍රෝම් සඳහා), අයඩින් (`I` — කශේරුකයන්ගේ තයිරොක්සින් හෝමෝනය නිපදවීමට), සින්ක් (`Zn`), තඹ (`Cu`), මැංගනීස් (`Mn`), මොලිබ්ඩිනම් (`Mo`), ෆ්ලුවොරීන් (`F`) සහ බෝරෝන් (`B`).

    

    
      **📌 විභාග ලකුණු දීමේ පටිපාටියේ නිල කරුණු (NIE Marking Key):**
      
        - සජීව පදාර්ථයේ බහුලම මූලද්‍රව්‍ය 4 (ස්කන්ධයෙන් 96%): **O, C, H, N**.

        - මහා මූලද්‍රව්‍ය යනු වියළි බරෙන් `0.01%` හෝ ඊට වැඩි (ශාකවල නම් වියළි බරෙන් `1000 mg/kg` ට වැඩි) මූලද්‍රව්‍ය වන අතර, **අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය** යනු දේහ ස්කන්ධයෙන් `0.01%` ට වඩා අඩුවෙන් අවශ්‍ය වන මූලද්‍රව්‍යයි.

      
    

    
## 2. ජල අණුවේ රසායනික ස්වභාවය — ඇයි ජලය මෙච්චර "විශේෂ" වුණේ? (නිපුණතා මට්ටම 2.1.2)

    පෘථිවිය මත ජීවය මුලින්ම බිහි වුණෙත් ජලය තුළයි; අදටත් සජීවී සෛලයක බරෙන් **70% – 95%** අතර ප්‍රමාණයක් ජලයෙන් පිරිලා තියෙනවා. අඟහරු ග්‍රහලෝකයේ ජීවය තියෙනවද කියලා හොයන NASA විද්‍යාඥයෝ මුලින්ම හොයන්නෙත් "වතුර තියෙනවද?" කියලයි! හැබැයි H2O කියන මේ පුංචි අණුවට එච්චර බලයක් ලැබුණේ කොහොමද? උඩ තියෙන රූප සටහනේ මැද කොටස Zoom කරලා බලන්න:

    
      - **කුඩා, කෝණික හැඩැති අණුවකි:** එක් ඔක්සිජන් පරමාණුවක් හයිඩ්‍රජන් පරමාණු දෙකක් සමඟ සහසංයුජ බන්ධන දෙකකින් බැඳී `104.5°` ක කෝණික (V-හැඩැති / Angular) ව්‍යූහයක් හදනවා.

      - **ඉහළ ධ්‍රැවීයතාව (Polarity):** ඔක්සිජන් පරමාණුවේ විද්‍යුත් ඍණතාව හයිඩ්‍රජන්වලට වඩා ගොඩක් වැඩියි. ඒ නිසා හවුලේ තබාගන්නා ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල ඔක්සිජන් දෙසට වැඩියෙන් ඇදී යනවා. මේ නිසා ඔක්සිජන් කෙළවරට **භාගික ඍණ ආරෝපණයක් (`2δ-`)** සහ හයිඩ්‍රජන් කෙළවරවල් දෙකට **භාගික ධන ආරෝපණ (`δ+`)** ලැබෙනවා. එනම් ජලය **ධ්‍රැවීය අණුවක් (Polar molecule)**!

      - **හයිඩ්‍රජන් බන්ධන (Hydrogen Bonds) සෑදීමේ හැකියාව:** එක ජල අණුවක `δ+` හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවක් සහ ඊට යාබද ජල අණුවක `δ-` ඔක්සිජන් පරමාණුවක් අතර ඇතිවන දුර්වල ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණ බලයට අපි **හයිඩ්‍රජන් බන්ධනයක්** කියනවා. ද්‍රව ජලයේදී මේ H-බන්ධන ඉතාම භංගුරයි (තත්පරයෙන් ට්‍රිලියනයෙන් පංගුවක් තුළ කැඩි කැඩී ආයෙත් අලුතින් හැදෙනවා!), හැබැයි එකවර බිලියන ගණනක් පවතින නිසා ජලයට පුදුමාකාර ශක්තියක් ලැබෙනවා. එක් ජල අණුවකට උපරිම වශයෙන් යාබද ජල අණු **4ක්** සමඟ H-බන්ධන සෑදිය හැකියි!

    

    *ඔයාට තේරුණාද මේ රහස?* තනි ජල අණුවක තියෙන සහසංයුජ බන්ධනය ශක්තිමත්; හැබැයි ජල අණු දෙකක් **අතර** හැදෙන හයිඩ්‍රජන් බන්ධනය දුර්වලයි. ජලයේ සියලුම සුවිශේෂී ගුණ 4ම බිහි වෙන්නේ මේ **හයිඩ්‍රජන් බන්ධන** නිසාමයි!

    
## 3. පෘථිවිය මත ජීවය පවත්වා ගන්නා ජලයේ ප්‍රධාන ගුණ 4 (NIE සම්පත් පොතට 100% අනුකූලව)

    විභාගයේ රචනා ප්‍රශ්නයකට *"ජීවය පවත්වා ගැනීම සඳහා ජලයේ භෞතික හා රසායනික ගුණ දායක වන ආකාරය විස්තර කරන්න"* කියලා ඇහුවොත්, NIE සම්පත් පොතේ තියෙන මේ ප්‍රධාන ශීර්ෂ 4 යටතේ උදාහරණ එක්ක ලිව්වාම ලකුණු 100%ක්ම ලැබෙනවා:

    
      
        01
        
          **සංසක්ති හැසිරීම (Cohesive Behavior — සංසක්තිය, ආසක්තිය හා ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය):**
          
            - **සංසක්තිය (Cohesion):** හයිඩ්‍රජන් බන්ධන මගින් **ජල අණු එකිනෙකා අතර** ඇතිවන ආකර්ෂණ බලයයි. මේ නිසා මීටර් 100ක් උස ගසක මුලේ ඉඳන් පත්‍ර දක්වා ශෛලම වාහිනී තුළින් ගුරුත්වයට එරෙහිව **අඛණ්ඩ ජල කඳක් (Continuous water column)** ලෙස ජලය හා ඛනිජ ලවණ ඉහළට ඇදී යනවා!

            - **ආසක්තිය (Adhesion):** ජල අණු සහ **වෙනත් ධ්‍රැවීය පෘෂ්ඨයක් අතර** (උදා: ශෛලම බඳුන්වල සෙලියුලෝස් සෛල බිත්ති සමඟ) ඇතිවන H-බන්ධන ආකර්ෂණයයි. මෙය ගුරුත්වය නිසා ජල කඳ පහළට කඩා වැටීම වළක්වනවා.

            - **ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය (High Surface Tension):** ජල පෘෂ්ඨයේ ඉහළම තට්ටුවේ ඉන්න ජල අණු පහළ හා දෙපස ජල අණු මගින් තදින් ඇද තබාගන්නා නිසා ජල මතුපිට නොපෙනෙන "ඇදෙනසුලු පටලයක්" වගේ ක්‍රියා කරනවා. පොකුණු වතුර උඩ ගිලෙන්නේ නැතුව **දිය ලිස්සන්නා (Water strider)** වැනි කුඩා කෘමීන්ට ඇවිදගෙන යන්න පුළුවන් වෙන්නේ මේ නිසයි!

          
        
      

      
        02
        
          **උෂ්ණත්වය මධ්‍යස්ථ කිරීමට ඇති හැකියාව (Ability to Moderate Temperature):**
          
            - **ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව (High Specific Heat Capacity):** ජලයේ උෂ්ණත්වය `1°C` කින් ඉහළ නංවන්න නම් මුලින්ම H-බන්ධන විශාල ප්‍රමාණයක් බිඳ හෙළන්න විශාල තාප ශක්තියක් අවශෝෂණය කරගන්න ඕනේ. ඒ නිසා සාගර, ජලාශ සහ ජීවී දේහ තුළ ජලය **තාප ස්වාරක්ෂකයක් (Thermal buffer)** ලෙස ක්‍රියා කරමින් හදිසි උෂ්ණත්ව උච්චාවචනවලින් සෛල හා ජලජ ජීවීන් ආරක්ෂා කරනවා.

            - **ඉහළ වාෂ්පීකරණ තාපය / වාෂ්පීකරණයේ ගුප්ත තාපය (High Heat of Vaporization):** ද්‍රව ජලය `1 g` ක් වාෂ්ප බවට හරවන්න H-බන්ධන සියල්ලම බිඳිය යුතු නිසා විශාල තාපයක් උරාගන්නවා. මේ නිසා **අවම ජල හානියකින් දේහ පෘෂ්ඨයෙන් විශාල තාපයක් ඉවත් කර සිසිල් කළ හැකියි!** *(උදා: මිනිස් සමෙන් දහඩිය / ස්වේදය වාෂ්ප වීමෙන් 37°C දේහ උෂ්ණත්වය පවත්වා ගැනීම සහ ශාක පත්‍රවල උත්ස්වේදනය මගින් පත්‍ර අධිකව රත් වීම වැළැක්වීම).*

          
        
      

      
        03
        
          **හිමායනයේ දී සිදුවන ප්‍රසාරණය සහ 4°C උපරිම ඝනත්වය (Expansion Upon Freezing):**
          සාමාන්‍යයෙන් ඕනෑම ද්‍රවයක් සිසිල් කරනකොට හැකිළිලා ඝනත්වය වැඩි වෙනවා. හැබැයි ජලය **`4°C` දී එහි උපරිම ඝනත්වයට** පත් වෙනවා! `4°C` ට වඩා උෂ්ණත්වය අඩු වෙනකොට ජල අණුවල චලිතය අඩු වී එක් ජල අණුවක් තවත් ජල අණු 4ක් සමඟ ස්ථායී H-බන්ධන හදාගෙන ඈත් වූ **ස්ඵටික දැලිසක් (Crystalline lattice)** හදනවා. ඒ නිසා අයිස්වල ඝනත්වය ද්‍රව ජලයට වඩා අඩුයි — **අයිස් ජලය මතුපිට පාවෙනවා!** ශීත ඍතුවේදී ධ්‍රැවීය විල් සහ සාගරවල මතුපිට පමණක් මිදී තාප පරිවාරක තට්ටුවක් ලෙස ක්‍රියා කරන නිසා යට තියෙන `4°C` ද්‍රව ජලයේ මසුන් ඇතුළු ජලජ ජීවීන් මිදී නොමැරී ජීවත් වෙනවා!
        
      

      
        04
        
          **ද්‍රාවකයක් ලෙස ඇති සර්වනිපුණත්වය (Versatility as a Solvent):**
          ජලයේ ධ්‍රැවීයතාව නිසා එයට විවිධ ද්‍රව්‍ය රාශියක් දිය කරගත හැකියි:
          
            - **අයනික සංයෝග (උදා: `NaCl`):** `Na+` කැටායන වටා ජල අණුවල `δ-` ඔක්සිජන් අන්තත්, `Cl-` ඇනායන වටා `δ+` හයිඩ්‍රජන් අන්තත් එකතු වී **සජලන කවච (Hydration shells)** සාදමින් දිය කරගන්නවා.

            - **අයනික නොවන ධ්‍රැවීය අණු:** ග්ලූකෝස්, සුක්‍රෝස්, ඇමෝනියා වැනි අණු සමඟ ජලය H-බන්ධන සාදමින් දිය කරගන්නවා.

            - **ධ්‍රැවීය හා අයනික ප්‍රදේශ සහිත විශාල ප්‍රෝටීන:** උදාහරණයක් ලෙස කඳුළු හා ඛේටයේ ඇති **ලයිසොසයිම් (Lysozyme)** වැනි ගෝලීය ප්‍රෝටීන ජලයේ දිය වෙනවා! මේ නිසා සෛල ප්ලාස්මයේ සියලු පරිවෘත්තීය ප්‍රතික්‍රියා සඳහා මාධ්‍යය ලෙසත්, රුධිර ප්ලාස්මය සහ ශෛලම/ප්ලෝයම පරිවහන මාධ්‍යය ලෙසත් ජලය ක්‍රියා කරනවා.

          
        
      
    

    
      **⚠️ විභාග උගුලක් (Exam Trap!):**
      ජලකාමී (Hydrophilic — "ජලයට කැමති") හැම ද්‍රව්‍යයක්ම ජලයේ **දිය වෙනවද**? **නැහැ!** උදාහරණයක් විදිහට ශාක සෛල බිත්ති හා කපු පුළුන් සෑදී ඇති **සෙලියුලෝස් (Cellulose)** ඉතාම විශාල අණුවක් නිසා ජලයේ දිය වෙන්නේ නැහැ, හැබැයි H-බන්ධන හදමින් ජලයට ආකර්ෂණය වන නිසා එය **ජලකාමී කොලොයිඩයක්**! අනෙක් අතට තෙල් සහ ලිපිඩ නිර්ධ්‍රැවීය නිසා H-බන්ධන නොසාදන **ජලභීතික (Hydrophobic)** ද්‍රව්‍ය වන අතර ඒවා සෛල පටල සෑදීමට වැදගත් වෙනවා.
    

    
## 4. සංසක්තිය, ආසක්තිය සහ තාප ගුණ — ඉක්මන් සංසන්දන වගුව

    
      | 
        
          ජලයේ ගුණය 
          | රසායනික හේතුව (H-බන්ධන පදනම) 
          | ජීව විද්‍යාත්මක වැදගත්කම හා නිල උදාහරණය 
        

      
      
        
          | **සංසක්තිය (Cohesion)** 
          | ජල අණු සහ ජල අණු අතර ඇතිවන H-බන්ධන 
          | ශෛලම වාහිනී තුළ ගුරුත්වයට එරෙහිව අඛණ්ඩ ජල කඳක් ලෙස ජලය හා ඛනිජ පරිවහනය; දිය ලිස්සන්නාට ජල පෘෂ්ඨය මත ඇවිදීමට හැකි ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය. 
        

        
          | **ආසක්තිය (Adhesion)** 
          | ජල අණු සහ වෙනත් ධ්‍රැවීය ද්‍රව්‍ය (සෛල බිත්ති) අතර H-බන්ධන 
          | ශෛලම සෛල බිත්තිවලට ජල අණු ඇලී සිටිමින් ජල කඳ ගුරුත්වයෙන් පහළට ඇද වැටීම වැළැක්වීම. 
        

        
          | **ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව** 
          | උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමට පෙර H-බන්ධන බිඳීමට විශාල තාපයක් උරාගැනීම 
          | ජීව දේහ හා සාගර/ජලාශවල උෂ්ණත්ව උච්චාවචන අවම කරන තාප ස්වාරක්ෂකයක් (Thermal buffer) ලෙස ක්‍රියා කිරීම. 
        

        
          | **ඉහළ වාෂ්පීකරණ තාපය** 
          | ද්‍රව ජලය වාෂ්ප වීමේදී සියලු H-බන්ධන බිඳීමට අධික තාපයක් ගැනීම 
          | අවම ජල හානියකින් දේහ පෘෂ්ඨය සිසිල් කිරීම (මිනිස් ස්වේදය වාෂ්ප වීම හා ශාක උත්ස්වේදනය). 
        

        
          | **4°C උපරිම ඝනත්වය** 
          | 0°C දී එක් H2O අණුවක් අණු 4ක් සමඟ H-බන්ධන සාදා ප්‍රසාරණය වූ ස්ඵටික දැලිසක් තැනීම 
          | අයිස් ජලය මතුපිට පාවී පරිවාරක ස්තරයක් තනන බැවින් ශීත ඍතුවේදී යට ඇති ද්‍රව ජලයේ ජලජ ජීවීන් නොනැසී පැවතීම. 
        

      
    

    
## 5. ජලයේ තවත් රසායනික වැදගත්කම් (ප්‍රතික්‍රියකයක් හා pH සමතුලිතතාව)

    ජලය නිකන්ම ද්‍රව්‍ය දිය කරන මාධ්‍යයක් විතරක් නෙමෙයි — ජලය කෙලින්ම රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවලටත් සහභාගී වෙනවා! බලන්න මේ අවස්ථා තුන:

    
      - **ජලවිච්ඡේදන ප්‍රතික්‍රියා (Hydrolysis):** ආහාර ජීර්ණයේදී පිෂ්ටය, ප්‍රෝටීන, ලිපිඩ වැනි මහා අණු සරල අණු බවට බිඳ හෙළන්න ජල අණු එකතු වෙනවා.

      - **ප්‍රභාසංශ්ලේෂණයේ ආලෝක ප්‍රතික්‍රියාව:** හරිතලව තුළදී ජල අණුව ප්‍රභාවිච්ඡේදනය (Photolysis) වෙලා හයිඩ්‍රජන්/ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබා දෙන අතර වායුගෝලයට `O2` වායුව නිදහස් කරනවා!

      - **ආලෝක පාරගම්‍යතාව (Transparency):** ජලය විනිවිද පෙනෙන නිසා ජලාශ පතුලේ ඉන්න ජලජ ශාක හා ඇල්ගී කරා සූර්යාලෝකය ගමන් කර ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සිදු කරන්නත්, අපේ ඇසේ කාචය හා අක්ෂි රස හරහා ආලෝකය දෘෂ්ටි විතානයට යන්නත් ඉඩ සලසනවා.

    

    
      💧 ඒකකය 02.1 — මතක සිතියම (මූලද්‍රව්‍ය + ජලයේ ගුණ)
      
        
          **1. CHON = 96%**
          ඔක්සිජන් (65%), කාබන් (18.5%), හයිඩ්‍රජන් (9.5%), නයිට්‍රජන් (3.3%) — ජීව දේහයේ ප්‍රධාන සංඝටක 4.
        
        
          **2. ඉතිරි 4% හා අංශුමාත්‍ර**
          Ca, P, K, S, Na, Cl, Mg (4%) සහ Fe, I, Zn, Cu, Mn, Mo, B (<0.01% අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය).
        
        
          **3. ධ්‍රැවීයතාව හා H-බන්ධන**
          කෝණික H2O අණුවේ O (2δ-) සහ H (δ+) නිසා යාබද අණු 4ක් දක්වා H-බන්ධන සාදයි.
        
        
          **4. සංසක්තිය හා ආසක්තිය**
          ශෛලමය තුළ අඛණ්ඩ ජල කඳ පරිවහනය + ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය (දිය ලිස්සන්නා).
        
        
          **5. තාප ස්ථායීකරණය**
          ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව (තාප ස්වාරක්ෂකය) + ඉහළ වාෂ්පීකරණ තාපය (ස්වේදය හා උත්ස්වේදන සිසිලනය).
        
        
          **6. 4°C ඝනත්වය හා ද්‍රාවක ගුණය**
          අයිස් මතුපිට පාවී ධ්‍රැවීය ජලජ ජීවීන් සුරැකීම + සජලන කවච මගින් අයන හා ධ්‍රැවීය අණු දිය කිරීම.
        
      
    

    
      **✅ පාඩම අවසන් කිරීමට පෙර ඔයාගෙන්ම අහලා බලන්න:**
      (1) සංසක්තිය සහ ආසක්තිය යන දෙකම ශෛලම පරිවහනයට උදව් වෙන විදිහ ඔයාට පැහැදිලිව වෙන් කරලා ලියන්න පුළුවන්ද?
      (2) ලයිසොසයිම් වැනි විශාල ප්‍රෝටීනයක් ජලයේ දිය වෙන්නත්, සෙලියුලෝස් ජලයේ දිය නොවී ජලකාමී වෙන්නත් හේතුව මතකද? දැන් දකුණු පස තියෙන **MCQ පුහුණුව** කරලා බලමු!

## ව්‍යුහගත ප්‍රශ්න හා ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Structured Q&A Marking Scheme)
### Q1: 1. (අ) මානව දේහ ස්කන්ධයෙන් 96%ක් සාදන මූලද්‍රව්‍ය හතර නම් කරන්න. (ආ) "අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය" යනු මොනවාදැයි හඳුන්වා මිනිසා තුළ ඒවා දෙකක කෘත්‍ය සඳහන් කරන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** (අ) ඔක්සිජන් (O), කාබන් (C), හයිඩ්‍රජන් (H) සහ නයිට්‍රජන් (N).; (ආ) ජීවියෙකුගේ පැවැත්මට අත්‍යවශ්‍ය වන නමුත් දේහ ස්කන්ධයෙන් ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයකින් (0.01%ට අඩුවෙන්) අවශ්‍ය වන මූලද්‍රව්‍ය අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය වේ.; යකඩ (Fe): රතු රුධිරාණුවල හිමොග්ලොබින් (O₂ පරිවහනය) සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන පරිවහන දාමයේ සයිටොක්‍රෝම් සංඝටකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.; අයඩින් (I): තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය මගින් තයිරොක්සින් (Thyroxine) හෝමෝනය සංශ්ලේෂණය කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය වේ (ඌනතාවයෙන් ගලගණ්ඩය ඇති වේ).

### Q2: 2. "පෘථිවිය මත ජීවය පවත්වා ගැනීම සඳහා ජලයේ සුවිශේෂී ගුණ සියල්ලටම පදනම වන්නේ ජල අණුවේ ධ්‍රැවීයතාව හා හයිඩ්‍රජන් බන්ධන සෑදීමේ හැකියාවයි." ජලයේ ප්‍රධාන භෞතික හා රසායනික ගුණ හතරක් ඇසුරෙන් මෙම ප්‍රකාශය පැහැදිලි කරන්න.
**පිළිතුරු / ලකුණු කරුණු:** 1. සංසක්ති හැසිරීම: ජල අණු අතර H-බන්ධන නිසා ඇතිවන සංසක්තියත්, සෛල බිත්ති සමඟ ඇතිවන ආසක්තියත් මගින් ශෛලමය තුළ ගුරුත්වයට එරෙහිව අඛණ්ඩ ජල කඳක් ලෙස ජලය හා ඛනිජ පරිවහනය කරයි; ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය නිසා දිය ලිස්සන්නා වැනි ජීවීන්ට ජල පෘෂ්ඨය මත ගමන් කළ හැකිය.; 2. උෂ්ණත්වය මධ්‍යස්ථ කිරීමේ හැකියාව: H-බන්ධන බිඳීමට අධික තාපයක් වැය වන බැවින් ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාවක් (තාප ස්වාරක්ෂකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි) සහ ඉහළ වාෂ්පීකරණ තාපයක් (ස්වේදය හා උත්ස්වේදනය මගින් අවම ජල හානියකින් දේහ පෘෂ්ඨය සිසිල් කිරීම) දරයි.; 3. හිමායනයේදී ප්‍රසාරණය වීම: ජලය 4°C දී උපරිම ඝනත්වය පෙන්වන අතර 0°C දී ස්ඵටික දැලිසක් සාදා ප්‍රසාරණය වන බැවින් අයිස් ජලය මතුපිට පාවෙමින් පරිවාරක ස්තරයක් සාදා ශීත කලාපීය ජලජ ජීවීන් ආරක්ෂා කරයි.; 4. ද්‍රාවක සර්වනිපුණත්වය: ධ්‍රැවීය ජල අණු අයනික සංයෝග (NaCl), ධ්‍රැවීය අණු (ග්ලූකෝස්) සහ ලයිසොසයිම් වැනි ප්‍රෝටීන වටා සජලන කවච හා H-බන්ධන සාදා දිය කරමින් පරිවෘත්තීය හා පරිවහන මාධ්‍යය ලෙස ක්‍රියා කරයි.


## බහුවරණ ප්‍රශ්න (Practice MCQs)
### MCQ 1: මිනිස් දේහ ස්කන්ධයෙන් දළ වශයෙන් 96%ක් පමණ සෑදී ඇති රසායනික මූලද්‍රව්‍ය හතර නිවැරදිව දැක්වෙන වරණය කුමක්ද?
- [ ] (1) කාබන් (C), හයිඩ්‍රජන් (H), ඔක්සිජන් (O), පොස්ෆරස් (P)
- [✓] (2) කාබන් (C), හයිඩ්‍රජන් (H), ඔක්සිජන් (O), නයිට්‍රජන් (N)
- [ ] (3) කාබන් (C), ඔක්සිජන් (O), නයිට්‍රජන් (N), කැල්සියම් (Ca)
- [ ] (4) හයිඩ්‍රජන් (H), ඔක්සිජන් (O), නයිට්‍රජන් (N), සල්ෆර් (S)
> **පැහැදිලි කිරීම:** සජීවී පදාර්ථයේ සහ මිනිස් දේහ ස්කන්ධයෙන් දළ වශයෙන් <b>96%ක්ම</b> ගොඩනැගී තිබෙන්නේ ප්‍රධාන මූලද්‍රව්‍ය හතරකිනුයි: <b>ඔක්සිජන් (O — 65%)</b>, <b>කාබන් (C — 18.5%)</b>, <b>හයිඩ්‍රජන් (H — 9.5%)</b> සහ <b>නයිට්‍රජන් (N — 3.3%)</b> යන මූලද්‍රව්‍ය හතරයි. ජලය (H<sub>2</sub>O) දේහයේ බහුලම සංයෝගය වීමත්, කාබෝහයිඩ්‍රේට, ලිපිඩ, ප්‍රෝටීන හා නියුක්ලෙයික් අම්ල යන සියලුම කාබනික අණුවල සැකිල්ල C, H, O හා N වලින් සෑදී තිබීමත් මීට හේතුවයි. අනෙක් වරණවල සඳහන් <b>කැල්සියම් (Ca), පොස්ෆරස් (P) සහ සල්ෆර් (S)</b> අයත් වන්නේ ඉතිරි <b>4%</b> නියෝජනය කරන මහා මූලද්‍රව්‍ය හතට (Ca, P, K, S, Na, Cl, Mg) නිසා ඒවා වැරදියි.

### MCQ 2: පහත දැක්වෙන මූලද්‍රව්‍ය යුගල අතුරින් දෙකම මිනිස් සිරුරේ <b>අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය (Trace elements — 0.01% ට අඩු)</b> ලෙස සැලකෙන්නේ කුමක්ද?
- [ ] (1) කැල්සියම් (Ca) සහ පොටෑසියම් (K)
- [ ] (2) පොස්ෆරස් (P) සහ මැග්නීසියම් (Mg)
- [✓] (3) යකඩ (Fe) සහ අයඩින් (I)
- [ ] (4) සෝඩියම් (Na) සහ සල්ෆර් (S)
> **පැහැදිලි කිරීම:** ජීවියෙකුගේ නිරෝගී පැවැත්මට අත්‍යවශ්‍ය වුවත් දේහ ස්කන්ධයෙන් <b>0.01%කට වඩා අඩු</b> ඉතා කුඩා ප්‍රමාණවලින් අවශ්‍ය වන මූලද්‍රව්‍ය <b>අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය (Trace elements)</b> ලෙස හඳුන්වනවා. මිනිස් සිරුරේ රතු රුධිරාණුවල <b>හිමොග්ලොබින්</b> හා සයිටොක්‍රෝම් එන්සයිම තැනීමට අවශ්‍ය <b>යකඩ (Fe)</b> සහ තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ <b>තයිරොක්සින් හෝමෝනය</b> නිපදවීමට අත්‍යවශ්‍ය <b>අයඩින් (I)</b> යන දෙකම මෙවැනි අංශුමාත්‍ර මූලද්‍රව්‍ය වෙනවා. අනෙක් වරණ තුනෙහිම දැක්වෙන Ca, K, P, Mg, Na සහ S යන මූලද්‍රව්‍ය සියල්ලම දේහ ස්කන්ධයෙන් 0.01% ට වැඩි ප්‍රමාණයකින් පවතින <b>මහා මූලද්‍රව්‍ය (Macro-elements)</b> නිසා ඒවා වැරදියි.

### MCQ 3: උසැති ශාකයක ශෛලම වාහිනී තුළින් ගුරුත්වයට එරෙහිව අඛණ්ඩ ජල කඳක් ලෙස ජලය ඉහළට පරිවහනය වීමට සෘජුවම දායක වන ජලයේ ගුණ යුගලය කුමක්ද?
- [ ] (1) ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව සහ ද්‍රාවක සර්වනිපුණත්වය
- [✓] (2) සංසක්තිය සහ ආසක්තිය
- [ ] (3) වාෂ්පීකරණයේ ගුප්ත තාපය සහ හිමායන ප්‍රසාරණය
- [ ] (4) ආලෝක පාරගම්‍යතාව සහ අයනීකරණ හැකියාව
> **පැහැදිලි කිරීම:** උසැති ශාකයක පත්‍රවලින් උත්ස්වේදනය සිදුවන විට මුල්වල සිට ශෛලම වාහිනී ඔස්සේ ජලය නොකැඩුණු කඳක් ලෙස ඉහළට ඇදී එන්නේ ජලයේ <b>සංසක්තිය (Cohesion) සහ ආසක්තිය (Adhesion)</b> යන ගුණ දෙක නිසයි. එකම වර්ගයේ ජල අණු එකිනෙක අතර <b>හයිඩ්‍රජන් බන්ධන</b> මගින් බැඳී පැවතීම <b>සංසක්තිය</b> වන අතර, එමගින් උත්ස්වේදන ආතතිය හමුවේ ජල කඳ කැඩී යාම වළක්වනවා. ජල අණු සහ ශෛලම වාහිනීවල ජලකාමී සෙලියුලෝස් බිත්ති අතර ඇතිවන ආකර්ෂණය <b>ආසක්තිය</b> වන අතර, එය ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා ජල කඳ පහළට රූටා වැටීම වළක්වනවා. විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව හා වාෂ්පීකරණ තාපය උෂ්ණත්ව යාමනයට මිස ශෛලමීය ආරෝහණයට සෘජුව දායක නොවෙයි.

### MCQ 4: අවම ජල හානියක් සිදු කරමින් මිනිස් සමෙන් දහඩිය වාෂ්ප වීම මගින් දේහ පෘෂ්ඨය කාර්යක්ෂමව සිසිල් කර ගැනීමට හේතු වන්නේ ජලයේ කුමන ගුණයද?
- [ ] (1) ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය
- [ ] (2) 4°C දී උපරිම ඝනත්වයක් පෙන්වීම
- [✓] (3) ඉහළ වාෂ්පීකරණ තාපයක් (වාෂ්පීකරණයේ ගුප්ත තාපය) පැවතීම
- [ ] (4) අයන වටා සජලන කවච සෑදීමේ හැකියාව
> **පැහැදිලි කිරීම:** ද්‍රව ජලය ග්‍රෑම් 1ක් වාෂ්ප බවට පත් කිරීම සඳහා ජල අණු අතර පවතින <b>හයිඩ්‍රජන් බන්ධන</b> විශාල සංඛ්‍යාවක් බිඳ දැමිය යුතු බැවින් ජලයට <b>ඉතා ඉහළ වාෂ්පීකරණ තාපයක් (High heat of vaporization)</b> පවතිනවා. ඒ නිසා මිනිස් සම මතුපිටින් ඉතා ස්වල්ප දහඩිය ප්‍රමාණයක් වාෂ්ප වන විටත්, දේහයෙන් විශාල තාප ශක්ති ප්‍රමාණයක් උරාගෙන ඉවත් කරන බැවින් විජලනයකින් තොරව සිරුර ඉක්මනින් සිසිල් වෙනවා (ශාක පත්‍ර උත්ස්වේදනයෙන් සිසිල් වන්නේත් මේ නිසාමයි). <b>පෘෂ්ඨික ආතතිය</b> ජල පෘෂ්ඨය මත කුඩා කෘමීන්ට ඇවිදීමට ද, <b>4°C උපරිම ඝනත්වය</b> අයිස් ජලය මත පාවීමට ද, <b>සජලන කවච</b> අයන දිය කිරීමට ද වැදගත් වන ගුණ වෙනවා.

### MCQ 5: ජලයේ ඝනත්වය සහ හිමායනය පිළිබඳ පහත ප්‍රකාශ අතුරින් නිවැරදි වන්නේ කුමක්ද?
- [ ] (1) ජලය 0°C දී උපරිම ඝනත්වයකට පත් වන බැවින් අයිස් ජලාශ පතුලේ තැන්පත් වේ
- [✓] (2) ජලය 4°C දී උපරිම ඝනත්වයක් පෙන්වන අතර ඊට අඩු උෂ්ණත්වවලදී හයිඩ්‍රජන් බන්ධන ස්ඵටික දැලිසක් සෑදීම නිසා ප්‍රසාරණය වේ
- [ ] (3) අයිස් සෑදීමේදී ජල අණු අතර ඇති සියලුම හයිඩ්‍රජන් බන්ධන සම්පූර්ණයෙන් බිඳ වැටේ
- [ ] (4) ද්‍රව ජලයට වඩා ඝන අයිස්වල ඝනත්වය ආසන්න වශයෙන් 10%කින් වැඩිය
> **පැහැදිලි කිරීම:** අනෙකුත් බොහෝ ද්‍රව මෙන් නොව ජලය සිසිල් කරන විට <b>උපරිම ඝනත්වයකට පත්වන්නේ 4°C දීයි</b>. 4°C සිට 0°C දක්වා තවදුරටත් උෂ්ණත්වය අඩු වන විට ජල අණුවල චාලක ශක්තිය අඩු වී, සෑම ජල අණුවක්ම යාබද ජල අණු <b>හතරක් (4)</b> සමඟ ස්ථායී හයිඩ්‍රජන් බන්ධන සාදමින් ඈත් වූ <b>ස්ඵටික දැලිසක් (Crystalline lattice)</b> ගොඩනගනවා. මෙම හිමායන ප්‍රසාරණය නිසා අයිස්වල ඝනත්වය ද්‍රව ජලයට වඩා අඩු වී ජලාශ මතුපිට පාවෙමින් තාප පරිවාරක ස්තරයක් ලෙස ක්‍රියා කරන බැවින් ශීත සෘතුවේදීත් ජලාශ පතුලේ ජලජ ජීවීන් නොමැරී ආරක්ෂා වෙනවා. එබැවින් අයිස්වල හයිඩ්‍රජන් බන්ධන බිඳ වැටෙන බව හෝ ඝනත්වය වැඩි බව පවසන අනෙක් වරණ වැරදියි.

### MCQ 6: සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (NaCl) ජලයේ දිය වන විට සිදුවන ක්‍රියාවලිය නිවැරදිව විස්තර කරන්නේ කුමන ප්‍රකාශයෙන්ද?
- [ ] (1) Na<sup>+</sup> අයන වටා ජල අණුවල භාගික ධන (δ<sup>+</sup>) හයිඩ්‍රජන් අන්ත යොමු වී සහසංයුජ බන්ධන සාදයි
- [✓] (2) Na<sup>+</sup> වටා ජල අණුවල δ<sup>-</sup> ඔක්සිජන් අන්තත්, Cl<sup>-</sup> වටා δ<sup>+</sup> හයිඩ්‍රජන් අන්තත් යොමු වී සජලන කවච (Hydration shells) සාදයි
- [ ] (3) NaCl ජලභීතික සංයෝගයක් බැවින් ජලය සමඟ කිසිදු අන්තර්ක්‍රියාවක් නොදක්වයි
- [ ] (4) ජල අණුවල අභ්‍යන්තර O–H සහසංයුජ බන්ධන බිඳ වැටී H<sub>2</sub> වායුව පිට වේ
> **පැහැදිලි කිරීම:** ජල අණුවේ ඔක්සිජන් පරමාණුවේ විද්‍යුත් ඍණතාව ඉහළ නිසා ඔක්සිජන් අන්තයට <b>භාගික ඍණ ආරෝපණයක් (δ<sup>-</sup>)</b> ද, හයිඩ්‍රජන් අන්තවලට <b>භාගික ධන ආරෝපණයක් (δ<sup>+</sup>)</b> ද ලැබෙන බැවින් ජලය ධ්‍රැවීය ද්‍රාවකයක් ලෙස ක්‍රියා කරනවා. NaCl ස්ඵටිකයක් ජලයට දැමූ විට ප්‍රතිවිරුද්ධ ආරෝපණ ආකර්ෂණය වීමේ මූලධර්මය අනුව <b>Na<sup>+</sup> කැටායන වටා ජල අණුවල δ<sup>-</sup> ඔක්සිජන් ප්‍රදේශත්</b>, <b>Cl<sup>-</sup> ඇනායන වටා ජල අණුවල δ<sup>+</sup> හයිඩ්‍රජන් ප්‍රදේශත්</b> යොමු වී ඒවා වටා <b>සජලන කවච (Hydration shells)</b> සාදමින් අයන වෙන් කර දිය කර ගන්නවා. මෙහිදී ඇතිවන්නේ අයන-ද්විධ්‍රැව ආකර්ෂණ මිස සහසංයුජ බන්ධන හෝ H<sub>2</sub> වායුව පිටවන රසායනික වියෝජනයක් නොවෙයි.

### MCQ 7: පහත සඳහන් ද්‍රව්‍ය අතුරින් <b>ජලකාමී (Hydrophilic)</b> ගුණ පෙන්වන නමුත් විශාල අණුක ප්‍රමාණය නිසා ජලයේ <b>දිය නොවන</b> ද්‍රව්‍යය කුමක්ද?
- [ ] (1) සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (NaCl)
- [ ] (2) ග්ලූකෝස්
- [✓] (3) සෙලියුලෝස් (Cellulose)
- [ ] (4) ලයිසොසයිම් (Lysozyme)
> **පැහැදිලි කිරීම:** ජලය සමඟ ආකර්ෂණයක් දක්වන (හයිඩ්‍රජන් බන්ධන හෝ අයනික ආකර්ෂණ සාදන) ඕනෑම ද්‍රව්‍යයක් <b>ජලකාමී (Hydrophilic)</b> ලෙස හැඳින්වුවද, සියලුම ජලකාමී ද්‍රව්‍ය ජලයේ දිය වන්නේ නැහැ! ශාක සෛල බිත්ති සහ කපු තන්තු තනන <b>සෙලියුලෝස්</b> දාමවල ධ්‍රැවීය හයිඩ්‍රොක්සිල් (–OH) කාණ්ඩ විශාල ගණනක් ඇති නිසා ජල අණු හොඳින් ආකර්ෂණය කර උරාගන්නා නමුත් (කපු තුවායකින් ඇඟ පිසදැමිය හැක්කේ ඒ නිසයි!), එය ඉතා විශාල බහුඅවයවික අණුවක් බැවින් ජලයේ දිය වන්නේ නැහැ. මීට වෙනස්ව <b>NaCl</b> (අයනික), <b>ග්ලූකෝස්</b> (කුඩා ධ්‍රැවීය) සහ <b>ලයිසොසයිම්</b> (ගෝලීය ප්‍රෝටීනයක්) යන තුනම ජලකාමී මෙන්ම ජලයේ දියවන ද්‍රව්‍ය වෙනවා.

### MCQ 8: පොකුණක ජල පෘෂ්ඨය මත ගිලෙන්නේ නැතිව <b>දිය ලිස්සන්නා (Water strider)</b> කෘමියාට ඇවිද යාමට හැකියාව ලැබී ඇත්තේ ජලයේ කුමන ලක්ෂණය නිසාද?
- [✓] (1) ජල අණු අතර සංසක්තිය නිසා ඇතිවන ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය
- [ ] (2) ජලයේ ඉහළ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව
- [ ] (3) ජලයේ ද්‍රාවක සර්වනිපුණත්වය
- [ ] (4) ජලයේ අඩු දුස්ස්‍රාවීතාව
> **පැහැදිලි කිරීම:** වාතය හා ජලය හමුවන මතුපිට පෘෂ්ඨයේ පිහිටි ජල අණු තමන්ට යාබදව සහ පහළින් ඇති අනෙකුත් ජල අණු සමඟ <b>සංසක්ති බල (Cohesion / හයිඩ්‍රජන් බන්ධන)</b> මගින් දැඩි ලෙස බැඳී පෙළගැසීම නිසා ජල පෘෂ්ඨය නොපෙනෙන ඇදෙනසුලු පටලයක් මෙන් ක්‍රියා කරනවා. මතුපිට පටලය බිඳ දැමීමට හෝ විස්තාරණය කිරීමට ඇති මෙම අපහසුතාව <b>ඉහළ පෘෂ්ඨික ආතතිය (High surface tension)</b> ලෙස හඳුන්වන අතර, දිය ලිස්සන්නා වැනි සැහැල්ලු කෘමීන්ට ජලයේ නොගිලී ඒ මත ඇවිද යාමට ඉඩ සලසන්නේ මෙම ගුණයයි. විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව ජලාශවල උෂ්ණත්ව උච්චාවචනය පාලනය කිරීමටත්, ද්‍රාවක ගුණය පෝෂක පරිවහනයටත් උපකාරී වන නමුත් පෘෂ්ඨය මත ඇවිදීමට හේතු නොවෙයි.
